GRZYBY I 印UZOWCE Drukuj E-mail

opracowanie z ksi捫ki „Bia這wieski Park Narodowy. Pozna – Zrozumie – Zachowa”
Wydawca: Bia這wieski Park Narodowy, 2009



畝gwica
Puszcza Bia這wieska jest jedn z najwa積iejszych ostoi grzybów w Polsce i w Europie. Wp造wa na to kilka czynników. Jest stosunkowo du篡m kompleksem le郾ym, w którym wyst瘼uje du瞠 zró積icowanie siedlisk, warunkuj帷ych rozwój wielu zespoów le郾ych.
Gwiazdosz
Ponadto zró積icowane nizinne lasy o charakterze naturalnym, chronione gównie w granicach Bia這wieskiego Parku Narodowego i w rezerwatach poza terenem Parku, a tak瞠 pozosta貫 fragmenty ma這 przekszta販one przez cz這wieka powalaj na przebieg procesów ekologicznych niezakóconych dzia豉lno軼i cz這wieka, co stwarza wielu gatunkom grzybów doskona貫 warunki do rozwoju i prze篡cia.

ó販iak siarkowy
Grzyby pe軟i w ka盥ym ekosystemie z這穎ne i wielorakie funkcje. S organizmami cudzo篡wnymi i uczestnicz aktywnie w kr捫eniu materii i przep造wie energii przez ekosystemy. Grzyby saprotroficzne rozk豉daj martw materi organiczn (resztki ro郵in, zwierz徠 i innych organizmów), gatunki paso篡tnicze uczestnicz w naturalnej regulacji liczebno軼i populacji, przede wszystkim ro郵in i zwierz徠. Ogromnie wa積 rol pe軟i równie gatunki symbiotyczne (mikoryzowe), które s konieczne do prawid這wego rozwoju i wzrostu drzew i przewa瘸j帷ej liczby gatunków ro郵in zielnych. Grzyby zlichenizowane (porosty) s bardzo cz瘰to gatunkami pionierskimi, zasiedlaj帷ymi jako pierwsze siedliska niesprzyjaj帷e rozwojowi innych organizmów.

ㄆskwiak
Grzyby, zgodnie ze wspó販zesnymi pogl康ami na systematyk organizmów 篡wych, s wydzielone w oddzielne od ro郵in i zwierz徠 królestwo, obejmuj帷e oko這 100 000 znanych gatunków. W Polsce stwierdzono do tej pory oko這 6000 gatunków tzw. mikrogrzybów (grzybów mikroskopijnych), oko這 3500 gatunków tzw. grzybów wielkoowocnikowych (grzybów makroskopijnych, tworz帷ych owocniki widoczne go造m okiem) oraz oko這 1600 gatunków grzybów zlichenizowanych, zwyczajowo zwanych porostami.

Porosty
Porost krzaczkowaty
Do królestwa grzybów, zgodnie z obecnie obowi您uj帷 systematyk, nale膨 równie porosty – organizmy symbiotyczne, sk豉daj帷e si z komórek fotosyntetyzuj帷ego glonu (sinicy lub zielenicy) i strz瘼ek grzyba. W tym zwi您ku glony dostarczaj grzybom produktów fotosyntezy, a wi璚 w璕lowodanów, natomiast grzyby pobieraj z pod這瘸 wod i sole mineralne.

W Puszczy Bia這wieskiej zachowa這 si niespotykane wprost bogactwo i ró積orodno嗆 porostów (aktualnie wyst瘼uje tu oko這 400 gatunków, z czego oko這 240 na obszarze Bia這wieskiego Parku Narodowego).
Paw篹nica psia
Reprezentowane s chyba wszystkie typy ekologiczne porostów: od najmniej licznych tu porostów naskalnych, poprzez gatunki zwi您ane z martwym drewnem i rosn帷e na glebie, po gatunki epifityczne (nadrzewne). Niestety, ze wzgl璠u na zanieczyszczenia atmosferyczne i zmiany warunków siedliskowych najbardziej wra磧iwe gatunki porostów ju zanik造 lub zanikaj. Do najbardziej wra磧iwych na zanieczyszczenia atmosferyczne nale膨, rzadko obecnie wyst瘼uj帷e ju, porosty krzaczkowate.
Nieco mniej czu貫, bardzo popularne jeszcze, s porosty listkowate, porastaj帷e ca貫 pnie drzew. Najmniej czu貫 i najbardziej rozpowszechnione s porosty skorupiaste i proszkowate.

Grzyby wielkoowocnikowe (grzyby makroskopijne, makrogrzyby)
W鈔ód królestwa grzybów nasz uwag zwracaj gównie grzyby wielkoowocnikowe, tzn. takie, które wytwarzaj widoczne go造m okiem owocniki. Nale膨 one do dwóch gromad – grzybów podstawkowych i grzybów workowych. W Polsce stwierdzono oko這 3500 gatunków grzybów makroskopijnych (najprawdopodobniej jest ich co najmniej o 1000 wi璚ej). Z dotychczasowych bada na terenie Puszczy i w jej bezpo鈔ednim s御iedztwie wynika, 瞠 wyst瘼uje tu oko這 1800 gatunków makrogrzybów (w tym oko這 1600 na terenie Bia這wieskiego Parku Narodowego), a szacunki si璕aj liczby co najmniej 2000. Wiele bowiem fragmentów Puszczy nie zosta這 przebadanych.

Teren Bia這wieskiego Parku Narodowego jest dla grzybów wielkoowocnikowych niezwykle cenn ostoj o randze co najmniej europejskiej. Stwierdzono tu 31 gatunków obj皻ych 軼is陰 ochron. W鈔ód prawie 1600 gatunków znanych z terenu Parku, po這wa to gatunki bardzo rzadkie na terenie Polski. Obfito嗆 martwego drewna i ci庵這嗆 warunków ekologicznych w zbiorowiskach le郾ych Bia這wieskiego Parku Narodowego sprawia, 瞠 mo積a tu spotka gatunki grzybów nadrzewnych, niewyst瘼uj帷e na terenie naszego kraju nigdzie indziej. Do tej pory stwierdzono tu prawie 200 takich gatunków, przyk豉dami s np.: drobnoporek 透awi帷y Oligoporus guttulatus, wid這szczetka pó軟ocna Vararia borealis, ciemnoskórnik pó軟ocny Boreostereum radiatum, jamkówka pó軟ocna Antrodia sitchensis.

Czarka szkar豉tna
Pi瘯noróg lepki
Soplówka ga喚zista

W鈔ód grzybów wielkoowocnikowych spotykamy ogromn ró積orodno嗆. Zaobserwowa j mo積a zarówno rozpatruj帷 liczb gatunków, jak te obserwuj帷 rozpi皻o嗆 wielko軼i owocników (od male鎥ich – osi庵aj帷ych 鈔ednic 1 milimetra do „olbrzymów” – osi庵aj帷ych kilkadziesi徠 centymetrów), ich kszta速, czas trwania, zapach, barwy, struktur powierzchni i inne cechy. Cz窷 gatunków jest od wieków wykorzystywana przez cz這wieka, zarówno w celach kulinarnych, jak te w produkcji alkoholu, serów, przy wytwarzaniu substancji leczniczych i barwierskich.
Ciekawostk jest wykorzystanie tzw. „hub”, czyli grzybów o owocnikach twardych, wieloletnich. Wi瘯szo嗆 z hub jest przez przeci皻nego cz這wieka nierozpoznawana i postrzegana jako zupe軟ie nieu篡teczne – bo w zdecydowanej wi瘯szo軼i niejadalne. Nasi nieodlegli przodkowie (w wielu regionach Polski jeszcze kilkadziesi徠 lat temu) znali i u篡wali czyrenia ogniowego. Jego owocnik s逝篡 im do wytwarzania „hubki” – 豉twopalnego materia逝 wchodz帷ego w sk豉d zestawu do krzesania ognia. W Puszczy Bia這wieskiej bartnicy u篡wali innej huby – gmatwka d瑿owego, wykorzystuj帷 go do podkurzania pszczó w trakcie podbierania miodu.

奸uzowce
奸uzowiec
Do嗆 powszechnie wyst瘼uj帷 w Puszczy Bia這wieskiej grup organizmów, do niedawna jeszcze zaliczan do grzybów, s 郵uzowce. Na ró積ych etapach swojego 篡cia wykazuj one cechy zbli穎ne do grzybów i zwierz徠, co bardzo utrudnia ich jednoznaczne zaklasyfikowanie – aktualnie zalicza si je do królestwa Protista. Z cech zwierz璚ych posiadaj mi璠zy innymi umiej皻no嗆 przemieszczania si i „polowania”.
Wykwit 郵uzowca
奸uzowce od篡wiaj si wch豉niaj帷 z zewn徠rz ró積e mikroorganizmy – gównie bakterie, jak te mikroskopijne grzyby czy pierwotniaki. Mo積a wi璚 powiedzie, i s swego rodzaju drapie積ikami w mikro鈍iecie. Organizmy te charakteryzuje bogactwo form i kolorów – to zadziwiaj帷y 鈍iat w mikroskali. Odnosi si to szczególnie do tej fazy ich cyklu 篡ciowego, w którym 郵uzowce przemieszczaj si na powierzchni substratu (np. drewna, 軼ió趾i) i formuj zarodnie.

W Polsce stwierdzono do tej pory 250 gatunków 郵uzowców. Z terenu Bia這wieskiego Parku Narodowego znanych jest zaledwie kilkana軼ie gatunków. Jest to jedna z najs豉biej poznanych grup na tym terenie.

Osoby zainteresowane bli窺zym poznaniem królestwa grzybów Bia這wieski Park Narodowy zaprasza na coroczn wystaw pt. „Grzyby Puszczy Bia這wieskiej”, która odbywa si pod koniec wrze郾ia. Prezentowane s na niej 鈍ie瞠, oznaczone owocniki grzybów. Wystawa trwa 3 dni. Towarzysz jej wyk豉dy prowadzone przez specjalistów-mikologów, konkursy, gry i zabawy dla najm這dszych.


 
  • Polish
  • English
home contact sitemap