Rozr鏚 Drukuj E-mail

Dzikie prze簑wacze w warunkach klimatu umiarkowanego przejawiaj sezonowo嗆 rozrodu. Ciel皻a rodz si w sezonie najbardziej sprzyjaj帷ym ich rozwojowi, to jest na wiosn. Na zachowanie sezonowo軼i rozrodu oprócz mechanizmów fizjologicznych, takich jak d逝go嗆 ci捫y, maj wp造w mechanizmy wewn徠rzpopulacyjne, na przyk豉d separacja obu p販i poza sezonem rui. Byki nie prowadz stad 簑brów, co jest zreszt zrozumia貫, gdy ich obecno嗆 w grupach jest okresowa.

Samce zaczynaj dojrzewa p販iowo w 3 roku 篡cia, a w wieku 4 lat s ju w pe軟i dojrza貫. M這de byki z wolnych populacji, w wieku 4 - 6 lat, nie s dopuszczane do rozrodu przez starsze samce. Okres intensywnej aktywno軼i seksualnej byków jest stosunkowo krótki, zaczyna si w wieku 6 lat, a ko鎍zy si na ogó w wieku 12 lat. Stare byki z regu造 musz ust瘼owa m這dszym rywalom, a udzia ich w rozrodzie jest ograniczony.
Okres godowy u 簑brów, zwany tak瞠 rujowym, przypada na sierpie i wrzesie. Wówczas w stadach 簑brzyc i m這dzie篡 (w grupach mieszanych) pojawiaj si doros貫 byki. Ich obecno嗆 w poszczególnych grupach nie jest sta豉. Byki zmieniaj grupy w poszukiwaniu krów b璠帷ych w rui. Takie zmiany s korzystne, bo prowadz do zwi瘯szenia zró積icowania genetycznego populacji. Samce nie rycz, a jedynie wydaj cichy, lecz d德i璚zny g這s zwany chruczeniem. W stadzie mo瞠 by jeden doros造 samiec, ale nie jest to regu陰, cz瘰to mo積a obserwowa w grupach pot篹ne sylwetki dwóch, a nawet wi璚ej byków. W du篡ch stadach mo瞠 by jednocze郾ie kilka 簑brzyc w rui. Byk asystuje krowie w rui tworz帷 z ni par i nie odst瘼uje jej przez okres 2 - 3 dni. Byki zaj皻e swoimi partnerkami nie maj czasu ani ochoty do walki, tylko od czasu do czasu przep璠zaj m這de byki, je郵i te zbli膨 si zanadto. Walki byków w okresie godowym u 簑brów bytuj帷ych na swobodzie nie s obserwowane zbyt cz瘰to, s豉bsze byki ust瘼uj bez walki samcom dominuj帷ym. Dopiero dwaj rywale o wyrównanej sile mog stoczy walk.

Cz瘰to przed walk demonstruj swoj si喚 豉mi帷 lub wyrywaj帷 m這de 鈍ierki, rozgrzebuj帷 przednimi racicami ziemi, oddaj mocz i tarzaj si. Je郵i te rytualne czynno軼i nie robi na rywalu wra瞠nia dochodzi do gwa速ownego starcia i przepychania si z nisko opuszczonymi 豚ami. Wówczas to wida ogromn si喚 i zwinno嗆 tych olbrzymów. Walce takiej towarzyszy tylko trzask 豉manych m這dych drzewek i sapanie. Powalenie rywala lub zadanie ciosu w bok cia豉 mo瞠 sko鎍zy si powa積ym zranieniem. W miejscu walki na skutek wzajemnego przepychania si byków runo zostaje zniszczone, a charakterystyczny pi禦owy zapach 簑brów utrzymuje si w powietrzu przez pewien czas. Rywale kompletnie wyczerpani walk d逝go odpoczywaj.

Krowy dojrzewaj p販iowo najcz窷ciej w trzecim roku 篡cia, a pierwsze ciel rodz w czwartym roku 篡cia. W stadzie wolnym oko這 20% samic rodzi pierwsze ciel w trzecim roku 篡cia, a cz瘰to dopiero w 5 i 6 roku. Samice mog rodzi ciel皻a do ko鎍a 篡cia, ale przyjmuje si jako górn granic rozrodu krów z wolnych populacji - 20 lat. Na ogó samice 簑bra rodz ciel皻a co drugi rok. Ci捫a u 簑brzycy trwa o 鈔ednio 264 dni (254-277). Okres wyciele trwa w stadzie wolnym od maja do lipca, cho­cia zdarzaj si pó幡e porody (sierpie – pa寮ziernik). Stosunko­wo ma造 pód sprawia, 瞠 nawet do鈍iadczonym hodowcom trudno okre郵i, czy 簑brzyca jest ci篹arna. Kilka godzin przed porodem 簑brzyca staje si niespokojna. Krowa na czas porodu opuszcza stado i powraca do niego z ciel璚iem dopiero po kilku dniach. Komplikacje porodowe zdarzaj si bar­dzo rzadko, znacznie cz窷ciej u 簑brzyc 篡j帷ych w niewoli. 真brzyca rodzi jedno ciel, porody bli幡iacze s rzadkie. Pomimo, i w latach 1957-2014 urodzi這 si w bia這wieskiej populacji 2190 ciel徠, nigdy nie obserwowano bli幡i徠. Po urodzeniu 簑brzyca pracowicie wylizuje ciel, które po oko這 30 minutach jest w stanie si podnie嗆, a po dalszych 30 min. notuje si pierwsze próby ssania. W tym czasie lepiej omija 簑brzyc z ciel璚iem z daleka, poniewa w obawie o swojego potomka mo瞠 ona zaatakowa intruza. Na szcz窷cie 簑brzyc 篡j帷e na swobodzie na poród wybieraj odludne miejsca. Ciel jest karmione przez ca造 rok, ale je郵i krowa nie urodzi nowego ciel璚ia to ubieg這roczne potomstwo mo瞠 jeszcze czasami ssa matk. Czasami obserwuje si równoczesne ssanie matki przez nowo urodzone i ubieg這roczne ciel. Zwi您ek matki z ciel璚iem ko鎍zy si w drugim roku 篡cia.

przy_plocie
W rezerwatach doros貫 byki ze swoimi stadami przebywaj
w oddzielnych zagrodach.
Po wy豉maniu p這tu cz瘰to dochodzi do walki,
czasem ko鎍z帷ej si zranieniem, a nawet 鄉ierci rywala.
Fot. Z. Krasi雟ki

 

 
  • Polish
  • English
home contact sitemap