bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

PNRP 31(1) za 2012 r.

 

Wspó販zesne wyst瘼owanie gwiazdosza potrójnego (Geastrum triplex)
w Polsce i ocena jego zagro瞠nia

STRESZCZENIE

W artykule przedstawiono wspó販zesne (po drugiej wojnie 鈍iatowej) rozmieszczenie gwiazdosza potrójnego Geastrum triplex na podstawie danych z literatury oraz dost瘼nych materiaów zielnikowych a tak瞠 danych niepublikowanych, zgromadzonych przez autorów. Gatunek ten podlega ca趾owitej ochronie oraz uznany jest za zagro穎ny wymarciem (kategoria E). Do lat 80-tych XX wieku znany by zaledwie z 10 stanowisk na terenie Polski. W ci庵u ostatnich 30 lat zaobserwowano go na licznych, nowych stanowiskach. Obecnie znany jest z co najmniej 112 stanowisk. Gwiazdosz potrójny wyrasta w naturalnych zbiorowiskach le郾ych, ale nawet w nich najcz窷ciej spotykany jest przy drogach. Zajmuje te siedliska antropogeniczne, spotykany jest np. w miastach, wsiach, w zadrzewieniach 鈔ódpolnych. Obecnie gatunek ten nie jest w Polsce zagro穎ny (kategoria LC wed逝g kryteriów IUCN). Postuluje si usuni璚ie gwiazdosza potrójnego z listy gatunków obj皻ych ochron 軼is陰.

 

Czarka austriacka Sarcoscypha austriaca (O. Beck ex Sacc.) Boud.
w Wielkopolsce
 

STRESZCZENIE

Pierwsze, niepublikowane stanowisko czarki austriackiej Sarcoscypha austriaca z Wielkopolski pochodzi z roku 1977. Liczne, nowe stanowiska tego gatunku stwierdzone w ci庵u ostatnich 8 lat wskazuj na szerokie rozprzestrzenienie tego gatunku w Wielkopolsce. W artykule opisano 15 nowych stanowisk czarki austriackiej i przedstawiono ich rozmieszczenie.

   

Materia造 do brioflory Polski 字odkowej.
Mchy i w徠robowce rezerwatu torfowiskowego Czarny ㄆg
oraz jego otuliny (województwo ódzkie) 

STRESZCZENIE

Artyku przedstawia wyniki bada prowadzonych w 2010 oraz 2011 roku na terenie otuliny oraz rezerwatu torfowiskowego Czarny ㄆg. Rezerwat zlokalizowany jest w województwie ódzkim, na terenie gminy Wolbórz, nie opodal miast: Tomaszów Mazowiecki oraz Wolbórz, pomi璠zy wsiami M這szów i Swolszewice Du瞠 (Ryc. 1). Na jego obszarze wyró積iono trzy zbiorowiska ro郵inne: Sphagnetum magellanici, Caricetum limosae i Caricetum rostrate, natomiast na terenie otuliny zbiorowisko le郾e Molinio-Pinetum (Kucharski, Grzyl 1991). Podczas prowadzonych bada wykazano 56 gatunków mszaków - 50 mchów i sze軼iu w徠robowców, nale瘸造 one do 23 rodzin z których najliczniej reprezentowana by豉 rodzina Dicranaceae (osiem gatunków - 14% wykazanej brioflory). W brioflorze badanego obiektu na uwag zas逝guje 17 gatunków obj皻ych ochron prawn oraz nowe stanowisko inwazyjnego gatunku mchu Orthodontium lineare (Ryc. 2). Na terenie rezerwatu oraz otuliny wykazano pi耩 typów siedlisk porastanych przez mszaki: epigeiczne (naziemne), epiksyliczne (zwi您ane z drewnem) oraz epifityczne (nadrzewne), epilityczne oraz wodne. Najwi璚ej gatunków stwierdzono na siedliskach epigeicznych (38) oraz epiksylicznych (21), najmniej na siedliskach epilitycznych (tylko dwa).

 

Flora i ro郵inno嗆 rezerwatu Wrz帷a (woj. ódzkie) 

STRESZCZENIE

Rezerwat le郾y Wrz帷a po這穎ny jest w po逝dniowo-zachodniej cz窷ci Wysoczyzny Z這czewskiej. Jego powierzchnia wynosi 59,70 ha. Rezerwat ten zosta powo豉ny w roku 1995 w celu zachowania ze wzgl璠ów naukowych i dydaktycznych kwa郾ej buczyny ni穎wej (Luzulo pilosae-Fagetum) na granicy naturalnego wyst瘼owania buka pospolitego Fagus sylvatica i jod造 pospolitej Abies alba.
W roku 2009 wykonano szczegó這w inwentaryzacj szaty ro郵innej (z uwzgl璠nieniem mszaków) oraz analiz struktury wiekowej jod造 pospolitej.
Prowadzone badania wykaza造 obecno嗆 w rezerwacie 155 taksonów ro郵in naczyniowych i 21 taksonów mszaków. Du瘸 liczba gatunków ro郵in w rezerwacie jest wynikiem heterogeniczno軼i siedlisk oraz antropopresji. Presja ta zwi您ana jest z obecno軼i dróg le郾ych przecinaj帷ych rezerwat, których flora znacz帷o podnosi bogactwo gatunkowe.
Z rezerwatu opisano fitocenozy zespo逝 Luzulo pilosae-Fagetum W. Mat. et A. Mat 1973 w dwóch wariantach: typowym i paprociowym oraz w ró積ych formach degeneracji.
Badania wykazuj, 瞠 jod豉 pospolita w rezerwacie Wrz帷a odnawia si w sposób typowy dla tego gatunku w kwa郾ej buczynie ni穎wej i wymaga jedynie monitorowania jej naturalnych odnowie.

 

Herpetofauna Przedborskiego Parku Krajobrazowego 

STRESZCZENIE

Prace by造 prowadzone w latach 2010-2011 w granicach Przedborskiego Parku Krajobrazowego (PPK). Park ten po這穎ny jest w województwach ódzkim i 鈍i皻okrzyskim (centralna Polska). Zajmuje powierzchni 26.234 ha, obejmuj帷 m.in. 5 rezerwatów przyrody („Bukowa Góra", „Czarna Rózga", „Oleszno", „Murawy Dobromierskie" i „Piskorzeniec"). Najwi瘯sz rzek przep造waj帷 przez Park jest Czarna. Park jest bardzo zró積icowany przyrodniczo, zw豉szcza geologicznie. ζgodne wzgórza porastaj zwykle lasy, obni瞠nia s na ogó zagospodarowane.
Badania obj窸y okre郵enie wyst瘼owania p豉zów i gadów, fenologi rozrodu wybranych gatunków oraz ustalenie zagro瞠 i warunków ochrony. Stwierdzono wyst瘼owanie nast瘼uj帷ych gatunków: traszka grzebieniasta Triturus cristatus Laur., traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., kumak nizinny Bombina bombina L., ropucha szara Bufo bufo L., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba trawna Rana temporaria L., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba wodna Pelophylax kl. esculentus L., 瘸ba 鄉ieszka Pelophylax ridibundus Pall., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L.Badaniami obj皻o ekofenologi rozrodu ropuchy szarej Bufo bufo L. i 瘸by trawnej Rana temporaria L.
Gównym zagro瞠niem dla p豉zów jest zabijanie migruj帷ych osobników przez samochody. Najwi瘯sz 鄉iertelno嗆 zaobserwowano na odcinkach drogi Oleszno-Wólka oraz Wojciechów-Przedbórz. Pozosta貫 badane tereny by造 wolne od cz瘰tego rozje盥瘸nia p豉zów, a jedynie w pobli簑 przepustów znajdowano pojedyncze zabite okazy. Drugim rodzajem niekorzystnego oddzia造wania s niekorzystne zmiany stosunków wodnych, powoduj帷e obni瘸nie poziomu lustra wody i wysychanie zbiorników. Ponadto stwierdzono zanieczyszczenia wód, wypalanie traw oraz nadmiern urbanizacj i presj turystyczn.

 

Nietoperze (Chiroptera) w obiektach sakralnych
Stobrawskiego Parku Krajobrazowego (Opolszczyzna) 

STRESZCZENIE

Kontrole obiektów sakralnych (ko軼ioów i kaplic) s powszechn praktyk podczas wyszukiwania letnich stanowisk nietoperzy, szczególnie gatunków cz瘰to wykorzystuj帷ych takie schronienia jako miejsca rozrodu (Myotis emarginatus, Rhinolophus hipposideros, Myotis myotis, Plecotus austriacus). Pomimo tego faktu, wyniki przeszukiwa wi瘯szej liczby tego typu obiektów na inwentaryzowanym obszarze, s w polskiej literaturze nieliczne. Z województwa opolskiego dane o letnich stanowiskach nietoperzy w obiektach sakralnych pochodz wy陰cznie z jego po逝dniowego cz窷ci (Gór Opawskich). W pracy zaprezentowano wyniki poszukiwa letnich schronie nietoperzy w obiektach sakralnych w pó軟ocnej cz窷ci województwa - Stobrawskim Parku Krajobrazowym. Podczas kontroli 29 ko軼ioów stwierdzono 4 gatunki nietoperzy: Myotis myotis, Eptesicus serotinus, Plecotus auritus i P. austriacus, a dla 3 z nich (poza gackiem brunatnym) odnaleziono kolonie rozrodcze. Na tle nizinnych obszarów kraju, stwierdzono wysoki udzia ko軼ioów zaj皻ych przez nietoperze (31%).

 

W sprawie rezerwatu przyrody „Smole" - nowe propozycje
i realne mo磧iwo軼i ochrony 

STRESZCZENIE

Ma豉 powierzchnia dwucz窷ciowego rezerwatu „Smole" (4,32 ha) uniemo磧iwia dzi realizowanie w nim, w sposób w豉軼iwy, zarówno le郾ej gospodarki ochronnej jak te koniecznej ochrony ruin XIV- wiecznego zamku Pileckich. Silna wichura w 2010 roku, a wcze郾iej - ostra zima w 2009 roku spowodowa造 du瞠 straty w drzewostanie. Z造 stan techniczny ruin zamku stwarza realne zagro瞠nie dla odwiedzaj帷ych ten obiekt. Wokó rezerwatu „Smole" udokumentowane zosta造 unikalne warto軼i przyrodnicze, które wymagaj aktualnie pilnej ochrony.
Autor polemicznego artyku逝 wyra瘸 pogl康, 瞠 zmiana granic istniej帷ego rezerwatu nie powstrzyma post瘼uj帷ego procesu niszczenia ruin zamku i nie zahamuje nasilaj帷ej si synantropizacji szaty ro郵innej. Postuluje, kosztem dotychczasowego rezerwatu „Smole", powo豉 du篡 (oko這 50 ha) rezerwat pod nazw „J瞛ycznik" oraz stref buforow o szeroko軼i 50 metrów. W ten sposób b璠zie mo積a ochroni wi瘯szo嗆 izolowanych populacji j瞛ycznika zwyczajnego Phyllitis scolopendrium oraz zabezpieczy przed zniszczeniem potencjalne siedliska zespo逝 Phyllitido-Aceretum. Obok drzewostanów b璠帷ych w optymalnej fazie rozwoju, w sk豉d rezerwatu mog, a nawet powinny wej嗆: m這dniki, tyczkowiny i dr庵owiny, o ile reprezentuj one okre郵one jednostki syntaksonomiczne, a drzewostan zosta posadzony zgodnie z siedliskiem.
Na pozosta造m obszarze Doliny Wod帷ej, wraz z obecnie istniej帷ym rezerwatem „Smole", Ska陰 Oparnic i innymi ska豉mi le膨cymi poza zwartym kompleksem le郾ym, winno si utworzy zespó przyrodniczo-krajobrazowy pod nazw „Dolina Wod帷a". Tego typu rozwi您anie stworzy szans pe軟ej ochrony najwa積iejszych warto軼i przyrodniczych i kulturowych, tj.: wyj徠kowo du膨 bioró積orodno嗆 flory i fauny, liczne i wa積e zespo造 stanowisk archeologicznych, jaskinie, a tak瞠 malownicze osta鎍e skalne. Takie dzia豉nia pozwol te uratowa cenne ruiny zamku w Smoleniu, które mo積a, a nawet powinno si wykorzysta dla celów turystycznych.

 

Notatki florystyczne, faunistyczne i mykobiotyczne

Nowe stanowiska czosnku nied德iedziego Allium ursinum L.
na granicy Tatr i na Podtatrzu 

STRESZCZENIE

Allium ursinum jest gatunkiem prawnie chronionym. Najcz窷ciej spotykamy go na pogórzu i w ni窺zych partiach gór, cho istniej pewne stanowiska rozproszone na nizinach. Gatunek ten cz瘰to ro郾ie na glebach wilgotnych, gliniastych i bogatych w zwi您ki mineralne. Dotychczas z rejonu Tatr odnotowano tylko dwa stanowiska: jedno z cz窷ci polskiej - Zadnia Kopka, a drugie ze S這wacji - prawdopodobnie b喚dnie opisane z Doliny Suchej Sielnickiej, oraz z rejonu Podtatrza - ,,Las Cha逝bi雟kich''. W latach 2004-2008 w trakcie bada terenowych odnaleziono 6 nowych stanowisk tego gatunku Ryc. 1. Nowo odkryte populacje znajduj si na wysoko軼i od 870 do 1020 m n.p.m. Usytuowane s one gównie wzd逝 potoków, na glebie o pH 6,3-7,5. Liczebno嗆 populacji szacowana jest od kilkunastu do kilkuset k瘼. W鈔ód gatunków najcz窷ciej towarzysz帷ych  mo積a wymieni m.in.: Acer pseudoplatanus, Alnus incana, Dentaria glanulosa, Geum urbanum, Oxalis acetosella, Primula elatior, Urtica dioica oraz Aegopodium podagraria. Allium ursinum jest pozosta這軼i dawnych lasów bukowych z rz璠u Fagetalia sylvaticae, które kiedy ros造 w Kotlinie Zakopia雟kiej. Odkrycie nowych stanowisk Allium ursinum przyczyni這 si do poszerzenia naszej wiedzy w zakresie rozmieszczenia tego gatunku i sk豉du gatunkowego ni窺zych po這瞠 Tatr oraz Podtatrza.

 

Nowe stanowiska rzadkich, interesuj帷ych i chronionych gatunków chrz御zczy (Coleoptera)
w faunie Kampinoskiego Parku Narodowego 

STRESZCZENIE

Praca przedstawia nowe dane o rozmieszczeniu w Kampinoskim Parku Narodowym 30 interesuj帷ych i rzadkich gatunków chrz御zczy (Coleoptera) z nast瘼uj帷ych rodzin: Carabidae, Histeridae, Staphylinidae, Scarabaeidae, Cleridae, Cucujidae, Zopheridae, Meloidae i Chrysomelidae. Dziesi耩 gatunków: Agonum duftschmidi, Trichocellus placidus, Platylomalus complanatus, Quedius humeralis, Sepedophilus nigripennis, S. obtusus, Liogluta alpestris, Atheta oblita, Meotica filiformis i  Pediacus depressus nie by這 dotychczas stwierdzane z obszaru Niziny Mazowieckiej. Cztery gatunki: Platylomalus complanatus, Aegialia rufa, Chaetopteroplia segetum segetum i Lytta vesicatoria s umieszczone na Polskiej Czerwonej Li軼ie Zwierz徠 Gin帷ych i Zagro穎nych. Dwa gatunki: Cucujus cinnaberinus i Protaetia aeruginosa podlegaj ochronie gatunkowej i s umieszczone na Europejskiej czerwonej li軼ie chrz御zczy saproksylicznych.

 

 

Polemiki

B喚dne informacje o wprowadzeniu
w Pieniny miesza鎍ów pieni雟ko-alpejskich niepylaka apollo 

STRESZCZENIE

W ostatnich dekadach ubieg貫go stulecia populacja niepylaka Apollo w Pieninach szybko zanika豉. Dlatego te w 1991 r. podj皻o projekt reintrodukcji tego gatunku w oparciu o rodzimy podgatunek Parnassius apollo frenkenbergeri Slaby. Po zebraniu w terenie g御ienic doprowadzono do wyl璕u imagines w hodowli, gdzie cz窷 samców skrzy穎wano z samicami obcego, nieznanego podgatunkiem pochodz帷ego z terenu Alp. Dla bezpiecze雟twa hodowanego rodzimego podgatunku osobniki z hodowli we Wroc豉wiu przeniesiono do Kro軼ienka w pobli瞠 Pieni雟kiego Parku Narodowego. Ju w tym miejscu zasilono hodowan populacj osobnikami zebranymi w s這wackiej cz窷ci Pienin (porozumienie w ramach CIITES). Wyhodowane imagines wypuszczano w wyznaczonych i uprzednio przygotowanych miejscach w Pieni雟kim Parku Narodowym. Proces reintrodukcji by kontrolowany przez Dyrekcj PPN, a tak瞠 nadzorowany przez kierownika naukowego projektu, prof. dr hab. Zbigniewa Witkowskiego.
W ostatnich latach w pi鄉iennictwie polskim ukaza造 si dwie publikacje sugeruj帷e, 瞠 w Pieniny w ramach planowanej reintrodukcji wprowadzano miesza鎍e pieni雟ko-alpejskie z hodowli we Wroc豉wiu (Mas這wski 2005, D帳rowski 2010) Informacje te - naszym zdaniem -opieraj si na b喚dnym odczytaniu danych z innych publikacji, a tak瞠 wynikaj z  braku orientacji autorów tych nieprawdziwych informacji w bogatej literaturze opisuj帷ej  introdukcj niepylaka apollo w Pieninach oraz braku orientacji w pi鄉iennictwie dotycz帷ym biologii omawianego gatunku.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap