bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

PNRP 31(3) za 2012 r.

 

Rola porostów w przyrodzie i 篡ciu cz這wieka

STRESZCZENIE

Niniejsza praca traktuje o roli porostów (Fungi lichenisati) jak owe organizmy pe軟i zarówno w przyrodzie jak i codziennym 篡ciu cz這wieka. Ta specyficzna grupa organizmów, zdecydowanie odbiegaj帷a pod ka盥ym niemal wzgl璠em od swych wy瞠j zorganizowanych ,,krewniaczek'' - a wi璚 ro郵in wy窺zych, pe軟i szereg jak瞠 istotnych zada. Jako nieodzowny element ekosystemów le郾ych, zarówno wzbogacaj je pod wzgl璠em gatunkowym, jak równie s swoistym rezerwuarem wody na wypadek d逝gotrwa貫j suszy. Zapewniaj帷 w豉軼iwy mikroklimat w zbiorowiskach le郾ych przyczyniaj si tak瞠 do stymulacji rozwoju ro郵in naczyniowych, jak równie daj schronienie licznym gatunkom bezkr璕owców. Jednak瞠 nie tylko przyroda czerpie z dobrodziejstw jakie daj porosty. Cz這wiek ju od staro篡tnych czasów dostrzega ich niezwyk貫 walory spo篡wcze, lecznicze, przemys這we (produkcja barwników) czy te - jak to ma miejsce ostatnimi czasy - w monitorowaniu stanu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego truj帷ymi zwi您kami siarki.

 

Kresowe stanowisko 鈔odkowoeuropejskiego acydofilnego lasu d瑿owego
Calamagrostio arundinaceae-Quercetum petraeae
(Hartm. 1934) Scam. et Pass. 1959
na terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego

STRESZCZENIE

字odkowoeuropejski acydofilny las d瑿owy Calamagrostio arundinaceae - Quercetum petraeae (Hartm. 1934) Scam. et Pass. 1959. w typologii le郾ej odpowiada gównie borowi mieszanemu 鈍ie瞠mu (BM鈍) oraz lasowi mieszanemu 鈍ie瞠mu (LM鈍), a tak瞠 rzadziej borowi mieszanemu wilgotnemu (BMw), lasowi mieszanemu wilgotnemu (LMw) i ubo窺zym wariantom lasu 鈍ie瞠go (L鈍). Zwarty area jego wyst瘼owania obejmuje po逝dniowo - zachodni cz窷 Polski, obj皻 wp造wami klimatu atlantyckiego. Trudny do ustalenia jest, jednak przebieg wschodniej granicy zasi璕u zespo逝. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie charakterystyki przyrodniczej, stanowiska 鈔odkowoeuropejskiego acydofilnego lasu d瑿owego opisanego po raz pierwszy na terenie Puszczy Kozienickiej. Obszar bada zlokalizowany jest w pó軟ocnej cz窷ci Puszczy na terenie Nadle郾ictwa Kozienice, w obr瑿ie le郾ym Kozienice i le郾ictwie Cztery Kopce. Badania zosta造 przeprowadzone w sezonie wegetacyjnym 2010. Ogólna powierzchnia obszaru zajmowanego przez zespó 鈔odkowoeuropejskiego acydofilnego lasu d瑿owego, obliczona na podstawie mapy numerycznej, wynosi oko這 6,70 ha. Gatunkiem panuj帷ym w warstwie drzewostanu jest d帳 bezszypu趾owy Quercus petraea, za rol domieszki pe軟i sosna zwyczajna Pinus sylvestris. Wiek drzewostanu na badanym terenie wynosi oko這 85 lat i osi庵a on 鈔ednio 23 metry wysoko軼i oraz II bonitacj. Spo鈔ód gatunków lasotwórczych w sposób naturalny odnawia si jedynie d帳 bezszypu趾owy Quercus petraea. Pokrycie warstwy zielnego runa wynosi od 70% do 75%. Warstwa mszystego runa jest s豉bo rozwini皻a i nie przekracza 5% pokrycia. Ca造 obszar zajmowany przez badany zespó zakwalifikowano do typu siedliskowego lasu mieszanego 鈍ie瞠go.
Ogólna charakterystyka florystyczna, fitocenotyczna oraz siedliskowa zbiorowiska omawianego w ramach niniejszego opracowania wskazuje na jego znaczny stopie podobie雟twa do p豉tów opisywanych na terenie Wielkopolski jako zespó Calamagrostio arundinaceae-Quercetum petraeae  typicum w postaci zdegenerowanej. Nale篡 jednak prowadzi dalsze badania florystyczne, fitosocjologiczne oraz siedliskowe, które powinny da ostateczn odpowied na pytanie, czy wyró積ione zbiorowisko jest autogenicznym, wyst瘼uj帷ym w specyficznych warunkach siedliskowych, p豉tem zespo逝 鈔odkowoeuropejskiego acydofilnego lasu d瑿owego Calamagrostio arundinaceae-Quercetum petraeae, znajduj帷ym si poza granic zwartego zasi璕u wyst瘼owania tej asocjacji. Czy te mamy do czynienia z form antropogenicznego przekszta販enia zespo逝 gr康u subkontynentalnego Tilio-Carpinetum?

 

Wa磬i (Odonata) rezerwatu przyrody „毒ódlisko Skrzypowe"

STRESZCZENIE

Rezerwat przyrody ,,毒ódlisko Skrzypowe" (South Pomeranian Lake District, NW Poland) chroni fragment doliny ma貫j rzeki z cennymi przyrodniczo 廝ód豉mi typu helokrenowego. W 2006 r. stwierdzono tu 10 gatunków wa瞠k. Brak ich by這 w 廝ód豉ch, które wa磬i w Polsce nizinnej zasiedlaj bardzo rzadko - co dotyczy zw豉szcza helokrenów. Faun rzeki Kaczynki tworzy造 po po這wie reofile (silnie dominuj帷e ilo軼iowo) i eurytopy. Jej najcenniejszy element to autochtoniczna populacja Cordulegaster boltonii. Rezerwat le篡 w punkcie ci篹ko軼i jego area逝 w Polsce, obejmuj帷ym obszar od Borów Dolno郵御kich do Pojezierza Dobiegniewskiego i Równiny Drawskiej. Jest to refugium tego gatunku o znaczeniu ponadkrajowym, zw豉szcza wobec jego zanikania w Niemczech wschodnich.

 

Kózkowate (Coleoptera: Cerambycidae) Poleskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

W pracy zawarto dane z prowadzonych niesystematycznie w ostatnich 18. latach badaniach nad kózkowatymi Poleskiego Parku Narodowego (PNP). Wykazano 67 gatunków Cerambycidae (oko這 35% fauny Polski). Dominantami s: Rhagium inquisitor, R. mordax, Stictoleptura maculicornis, S. rubra, Leptura quadrifasciata, Stenurella melanura, Strangalia attenuata, Spondylis buprestoides, Agapanthia villosoviridescens. Najcenniejsze faunistycznie gatunki kózkowatych w PNP to: Ergates faber, Grammoptera ustulata, Lepturobosca virens, Necydalis major, Leioderes kollari, Chlorophorus herbstii, Mesosa curculionoides, Mesosa nebulosa, Lamia textor, Monochamus urussovii, Pogonocherus hispidulus, Exocentrus punctipennis, Saperda perforata, Saperda similis, Stenostola ferrea, Menesia bipunctata, Agapanthia violacea, Phytoecia affinis (Tab. 1). Wyst瘼uj tu przedstawiciele 11 elementów zoogeograficznych; dominuj gatunki palearktyczne (35,4%); odnotowano te du篡 udzia elementów „ciep造ch" (subpontomediterranean, subpontic, submediterranean - 陰cznie 16,7%) i niski elementów „zimnych" (boreomontane, boreal - 4,6%), co 鈍iadczy o wyra幡ych wp造wach po逝dniowych na badany teren (Tab. 2). Z kolei odnalezienie w PNP syberyjskiego gatunku Monochamus urussovii i borealno-górskiego Lepturobosca virens sugeruje, 瞠 badany teren ma, albo mia w nieodleg貫j przesz這軼i, równie zwi您ki z tajg. Wyodr瑿niono tak瞠 15 elementów zasi璕owych (Tab. 3), w鈔ód których najszerzej reprezentowany jest Pacific-Atlantic (16 gatunków).
Zidentyfikowano ro郵iny 篡wicielskie dla larw 35 gatunków Cerambycidae, w tym bardzo rzadko obserwowane powi您anie pokarmowe Strangalia attenuata z Tilia cordata. Najcz窷ciej zasiedlanymi drzewami by造 Pinus sylvestris i Quercus robur, na których rozwija這 si odpowiednio 7 i 6 gatunków Cerambycidae. Okre郵ono ro郵iny 篡wicielskie dla imagines 14 antofilnych gatunków. Kózkowate odwiedza造 co najmniej 15 gatunków ro郵in, gównie z rodziny Apiaceae, Compositae i Rosaceae (Tab. 1).
Omówiono problemy ochrony tej grupy chrz御zczy na terenie PNP, wskazuj帷 m.in. miejsca na badanym obszarze, gdzie koncentruj si najcenniejsze gatunki oraz przedstawiono rekomendacje dotycz帷e konkretnych dzia豉 zmierzaj帷ych do utrzymania bogactwa gatunkowego organizmów saproksylicznych oraz zasiedlaj帷ych ciep貫 tereny otwarte.

 

Charakterystyka ichtiofauny rzeki Kirsny (dorzecze ㄊny) 

STRESZCZENIE

Wyst瘼owanie ryb i minogów w rzece Kirsna (prawobrze積y dop造w ㄊny) okre郵ono na podstawie elektropo這wów przeprowadzonych na siedmiu stanowiskach. Sk豉d gatunkowy i rozmieszczenie ichtiofauny okre郵ono na podstawie od這wów ryb prowadzonych wiosn i jesieni w latach 2007-2009 i 2012 (Tab. 1). Ogó貫m z這wiono 925 ryb i minogów nale膨cych do 19 gatunków. Najliczniej wyst瘼owa造 p這 (26,5%), s這necznica (26,5%) i jelec (12,0%). (Tab. 1). Natomiast najwi瘯sz sta這軼i wyst瘼owania w od這wach wyró積ia造 si szczupak (73,3%), p這 (66,7%), jelec (60,0%) i strzebla potokowa (53,3%). Z kolei najmniejsz sta這軼i wyst瘼owania w od這wach odznacza造 si mi皻us, lin i kara srebrzysty (wszystkie 6,7%). Najliczniejsz grup pod wzgl璠em preferencji siedliskowych by造 gatunki eurytopowe (47% odnotowanych gatunków i 65% dominacja ilo軼iowa), a w dalszej kolejno軼i reofilne (odpowiednio 47 i 35%). Pod wzgl璠em ilo軼iowym w od這wach dominowa造 gatunki nale膨ce do grupy fitofilnych (44,8%) oraz lito-filnych (27,8%). Wi瘯szo嗆 gatunków odnotowanych w rzece wed逝g klasyfikacji IUCN posiada status najmniejszej troski (LC). Mi皻us, minóg strumieniowy i g這wacz bia這p貫twy zaliczane s do grupy gatunków nara穎nych na wygini璚ie (VU), natomiast strzebla potokowa i jelec nale膨 do grupy gatunków bliskich zagro瞠nia (NT). 奸iz, minóg strumieniowy i g這wacz bia這p貫twy to gatunki podlegaj帷e ochronie gatunkowej, a ostatnie z dwóch wymienionych gatunków umieszczone s w Za陰czniku II Dyrektywy Siedliskowej. Jedynym gatunkiem obcym odnotowanym w Kirsnie by kara srebrzysty.

 

Herpetofauna rezerwatu przyrody „Gaj" i stawów chorzewskich 

STRESZCZENIE

Prace prowadzono na terenie rezerwatu przyrody „Gaj", stawach chorzewskich oraz w ich s御iedztwie (陰cznie ponad 1030 ha). Obszar badawczy zlokalizowany jest w zachodniej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego (centralna Polska). Na 豉godnych wzgórzach tego terenu dominuj zbiorowiska le郾e, pola uprawne i 陰ki. W s御iedztwie stawów znajduj si bagna. W rezerwacie „Gaj" chronione s rzadkie gatunki ro郵in, m.in. obuwik pospolity (Cypripedium calceolus L.), podkolan bia造 (Platanthera bifolia (L.) Rich.) i barwinek pospolity (Vinca minor L.).
Obserwacje prowadzono w latach 2011-2012, badaj帷 obecno嗆 p豉zów i gadów oraz biologi wybranych gatunków. Stwierdzono wyst瘼owanie nast瘼uj帷ych gatunków: traszka grzebieniasta Triturus cristatus Laur., traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., grzebiuszka ziemna Pelobates fuscus Laur., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Pseudepidalea viridis Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba wodna Pelophylax kl. esculentus L., 瘸ba trawna Rana temporaria L., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. Badaniami obj皻o biologi rozrodu ropuchy szarej i 瘸by trawnej.
Gównym zagro瞠niem dla herpetofauny s niekorzystne zmiany stosunków wodnych, powoduj帷e obni瘸nie poziomu lustra wody i wysychanie zbiorników. Innymi rodzajami niekorzystnego oddzia造wania jest eutrofizacja zbiorników oraz zabijanie migruj帷ych p豉zów przez samochody.

 

Herpetofauna rezerwatu przyrody „Pieczyska" 

STRESZCZENIE

Torfowiskowy rezerwat przyrody „Pieczyska" (powierzchnia 40,84 ha) obejmuje ochron torfowiska i podmok貫 zbiorowiska le郾e (bór mieszany wilgotny, las mieszany 鈍ie篡 i ols). Zlokalizowany jest w po逝dniowej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego (centralna Polska) oraz na terenie Nadnidzia雟kiego Parku Krajobrazowego. Rze嬌a terenu jest zró積icowana, przewa瘸j ska造 kredowe, trzeciorz璠owe i czwartorz璠owe. Wyst瘼uje kilka rodzajów gleb oraz wiele ma造ch cieków i zbiorników wodnych. Obserwacje prowadzono w latach 2011-2012, badaj帷 obecno嗆 p豉zów i gadów oraz biologi wybranych gatunków.
Stwierdzono wyst瘼owanie nast瘼uj帷ych gatunków: traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., grzebiuszka ziemna Pelobates fuscus Laur., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Pseudepidalea viridis Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba trawna Rana temporaria L., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. Badaniami obj皻o biologi rozrodu ropuchy szarej, ropuchy zielonej, 瘸by trawnej i 瘸by moczarowej.
Gównym zagro瞠niem dla herpetofauny s niekorzystne zmiany stosunków wodnych, powoduj帷e obni瘸nie poziomu lustra wody i wysychanie zbiorników. Innymi rodzajami niekorzystnego oddzia造wania jest zabijanie migruj帷ej fauny przez samochody, dzia豉lno嗆 cz這wieka (zbieractwo, wypas) i jej konsekwencje (za鄉iecenie).

 

NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MYKOBIOTYCZNE

 

Stanowisko zerwy kulistej (Phyteuma orbiculare L.)
na obszarze Niecki Nidzia雟kiej
 

STRESZCZENIE

W czerwcu 2009 roku podczas bada na 陰kach w okolicach miejscowo軼i M這dzawy Du瞠 (gmina Pi鎍zów) stwierdzono kilka okazów zerwy kulistej (Phyteuma orbiculare). Ro郵ina jest obj皻a w Polsce ochron 軼is陰. Wyst瘼uje ona przede wszystkim w Karpatach, Sudetach oraz w pasie wy篡n po逝dniowych. Nieistniej帷e ju stanowiska znajdowa造 si tak瞠 w rejonie Torunia oraz na Pojezierzu Mazurskim. Na obszarze Niecki Nidzia雟kiej zanotowano j w 1999 roku w okolicach miejscowo軼i: Piaski, Zakrzów oraz Wojs豉wice, a tak瞠 w 1986 roku w Wodzis豉wiu. Na Wy篡nie Miechowskiej notowana w Rzeczystej ko這 Poja這wic (rok 1920). Odnalezione przez autork stanowisko uzupe軟ia wiedz na temat aktualnego zasi璕u omawianej ro郵iny w Dolinie Nidy i 鈔odkowej Polsce. Zerwa kulista ros豉 na 陰ce wilgotnej, któr obj皻o Programem Rolno鈔odowiskowym; zagro瞠niem dla gatunku jest wymóg koszenia od 15-go czerwca, który wydaje si zbyt wczesny.

 

Pierwsze stanowisko
miedziopiersi pó軟ocnej Somatochlora arctica (Zetterstedt, 1840)
(Odonata: Corduliidae) na Opolszczy幡ie z komentarzem
do listy wa瞠k województwa opolskiego
 

STRESZCZENIE

Autorzy prezentuj dane o pierwszym stwierdzeniu miedziopiersi pó軟ocnej Somatochlora arctica (Zetterstedt, 1840) na Opolszczy幡ie. Rozwój tego gatunku stwierdzono na podstawie 7 larw wy這wionych 8 IX 2012 r. w kanale 鈔ódle郾ym po這穎nym w rezerwacie „Kamieniec". Kana造 poro郾i皻e s ca趾owicie mchami z rodzaju Sphagnum Linnaeus, 1758. Jest to 4. wspó販zesne stanowisko tego gatunku na Górnym 奸御ku. Autorzy przedstawiaj tak瞠 list gatunków wa瞠k odnotowanych do tej pory w województwie opolskim (61 gatunków) oraz list gatunków wspó販ze郾ie stwierdzanych (59 gatunków) stanowi帷ych 80.8% krajowej odonatofauny. Na podstawie zasi璕ów i wyst瘼owania w województwach s御iednich wymieniaj te gatunki, których wykrycie w przysz這軼i jest prawdopodobne na terenie województwa opolskiego: Sympecma paedisca (Brauer, 1877), Coenagrion lunulatum  (Charpentier, 1840), Aeshna subarctica Walker, 1908 i A. viridis Eversmann, 1836.


 
  • Polish
  • English
home contact sitemap