bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

,,PNRP’’ 27(1) za 2008 r.

Porosty rezerwatów torfowiskowych „Mszar” i „Redykajny” na Pojezierzu Olszty雟kim

STRESZCZENIE

Rezerwaty torfowiskowe „Mszar” i „Redykajny” po這穎ne s w centralnej cz窷ci Pojezierza Olszty雟kiego, w granicach administracyjnych miasta Olsztyna. Badania lichenologiczne przeprowadzono w tych obiektach w latach 1999 – 2001. Odnotowano wyst瘼owanie 93 gatunków porostów, w tym 44 w rezerwacie „Mszar” oraz 80 w rezerwacie „Redykajny”. Biota porostów obu obiektów zawiera liczn grup gatunków rzadkich (np. Calicium trabinellum, Parmelia submontana, Usnea subfloridana) lub rzadko wyró積ianych w Polsce i znanych dotychczas z nielicznych stanowisk (np. Absconditella lignicola, Fuscidea arboricola, F. pusilla, Lecanora ramulicola, Lecidea nylanderi, Pycnora sorophora, Scoliciosporum sarothamni, Thelidium minutulum). Wyró積iono 16 gatunków obj皻ych w Polsce ochron gatunkow oraz 23 gatunki zagro穎ne w skali kraju wymarciem. Na badanym terenie dominowa造 epifty (72 taksony) i epiksyle (47). Spo鈔ód wyst瘼uj帷ych w obu rezerwatach forofitów najbogatsze bioty porostowe odnotowano na korze olszy czarnej (28), osiki (21), brzozy (19), sosny pospolitej (18), d瑿u szypu趾owego (16) i jesionu zwyczajnego (10). Wy陰cznie na drewnie odnotowano kilka rzadkich gatunków, m.in.: Absconditella lignicola, Calicium trabinellum, Chaenotheca trichialis, Ch. xyloxena, Chaenothecopsis pusiola, Micarea melaena i Vulpicida pinastri.


Stan izolowanych naturalnych populacji
dziewi耩si逝 pop這cholistnego Carlina onopordifolia w Polsce

STRESZCZENIE

Wspó販zesne trendy w gospodarowaniu zasobami biosfery oraz dzia豉lno嗆 cz這wieka w 鈔odowisku przyrodniczym sprawiaj, 瞠 liczne elementy flory i fauny znajduj si w zasi璕u bezpo鈔edniego zagro瞠nia ze strony przemys逝, gospodarki rolnej i le郾ej, komunikacji oraz penetracji turystycznej i my郵istwa. Do ro郵in zagro穎nych nale篡 m.in. dziewi耩si pop這cholistny Carlina onopordifolia BESSER - gatunek o endemicznym typie zasi璕u, bardzo rzadki we florze Polski, znany zaledwie z kilku stanowisk, z których tylko trzy mo積a uwa瘸 za liczne, powy瞠j 1000 okazów (2 na Wy篡nie Ma這polskiej i 1 na Wy篡nie Lubelskiej). Ze wzgl璠u na niedu膨 liczb stanowisk gatunek ten znalaz si na li軼ie ro郵in chronionych oraz zosta wpisany do Polskiej Czerwonej Ksi璕i Ro郵in. Podobne miejsce zajmuje w Czerwonej Ksi璠ze Ukrainy. Jest to ro郵ina bardzo specyficznych 鈔odowisk, zajmuje bowiem wapienne wzniesienia o silnie nas這necznionych stokach, gdzie wykszta販aj si zbiorowiska wybitnie ciep這lubnie z udzia貫m gatunków charakterystycznych dla formacji stepowych. Od ponad 100 lat dziewi耩si pop這cholistny budzi zainteresowanie botaników i ekologów, którzy badali jego dynamik populacyjn, wymagania siedliskowe, rozmieszczenie geograficzne, skuteczno嗆 ochrony prawnej oraz mo磧iwo嗆 wzbogacania liczebno軼i na nowych, zast瘼czych stanowiskach.
Aktualnie dziewi耩si pop這cholistny znany jest w Polsce z 7 stanowisk, z których 5 znajduje si na Wy篡nie Ma這polskiej (rez. „Wa造”, okolice Pi鎍zowa, Skowronna, Pasturki i Bogucic) i dwa na Wy篡nie Lubelskiej (rezerwaty „Stawska Góra” ko這 Che軛a i „Rogów” ko這 Zamo軼ia). Najbogatsze stanowiska znajduj si w rezerwacie „Wa造” (licz帷e ok. 8000 osobników, w tym 650 kwitn帷ych), w rezerwacie “Stawska Góra” (ok. 3300 okazów w tym 150 kwitn帷ych) oraz w okolicach Pi鎍zowa (1245 ro郵in, w tym 120  kwitn帷ych). Pozosta貫 s mniej liczne, ka盥e obejmuje bowiem nie wi璚ej ni 600 ro郵in, w tym oko這 50 kwitn帷ych. Poza Polsk dziewi耩si znany jest te z zachodniej Ukrainy, gdzie znajduje si 8 czynnych populacji, zlokalizowanych w rejonie Lwowa, Z這czowa i Tarnopola oraz 10 stanowisk historycznych, na których dziewi耩si prawdopodobnie wygin掖.
Ca趾owit liczebno嗆 dziewi耩si逝 na wszystkich stanowiskach w Polsce szacuje si na oko這 13 600 osobników, w tym ok. 1000 ro郵in kwitn帷ych. Dynamik zmian liczebno軼i poszczególnych populacji w latach 1980 - 2006 przedstawiono w Tab. 1, a ich rozmieszczenie na Ryc. 1. Carlina onopordifolia nale篡 do ro郵in owadopylnych, semelparycznych, bowiem osobniki zakwitaj tylko raz i po wydaniu owoców gin. Rozmna瘸 si tylko z nasion, których ilo嗆 zale篡 od liczby ro郵in zakwitaj帷ych w danym roku i od wielko軼i kwiatostanów, którymi s przyziemnie koszyczki. W jednym kwiatostanie mo瞠 wykszta販i si 1000 - 2200 kwiatów, ale tylko ok. 75% mo瞠 by zapylone przez owady, z czego zaledwie 40% mo瞠 wyda nasiona. Ich masa oceniana jest jako du瘸, wynosi ona bowiem 0,0243 g razem z puchem kielichowym, który u豉twia rozsiewanie si przez wiatr. Najskuteczniejsz form metody prawnej tej ro郵iny jest rezerwat przyrody. Proponuje si powo豉nie nowego, du瞠go rezerwatu „Góry Pi鎍zowskie”, obejmuj帷ego wszystkie stanowiska w okolicach Skowronna, Pi鎍zowa, Pasturki i Bogucic.


Charakterystyka flory naczyniowej rezerwatu „Mokry Jegiel” i jego otoczenia

STRESZCZENIE

Flora rezerwatu przyrody „Mokry Jegiel” i bezpo鈔ednio do niego przylegaj帷ych terenów liczy 263 gatunki ro郵in naczyniowych, nale膨cych pod wzgl璠em systematycznym (hierarchicznie) do: 5 gromad, 6 klas, 41 rz璠ów, 66 rodzin i 166 rodzajów. Dominuj帷 grup s ro郵iny okrytozal捫kowe posiadaj帷e a 248 przedstawicieli, zgrupowanych w 156 rodzajach i 56 rodzinach. W鈔ód ostatnio wymienionych taksonów, najliczniej reprezentowane s: Cyperaceae, Asteraceae, Rosaceae, Lamiaceae, Caryophyllaceae, Apiaceae i Ranunculaceae obejmuj帷e ponad 50% stwierdzonych gatunków.
Pod wzgl璠em liczebno軼i stanowisk w Polsce a 96,9% stwierdzonych gatunków uzna nale篡 za pospolite b康 cz瘰to spotykane w kraju. Dalsze 8 (3%) to gatunki z do嗆 du膨 liczb stanowisk, ale zgrupowanych gównie w jednym regionie. Udzia gatunków z ma陰 liczb stanowisk w kraju wynosi 1,1% – 3 taksony.
Analiza tendencji dynamicznych analizowanych gatunków wykaza豉 przewag ro郵in o wzrastaj帷ej liczbie stanowisk w kraju. Stanowi one 陰cznie po這w wszystkich stwierdzonych taksonów. Tendencj spadkow w tym wzgl璠zie, wykazuje tylko 14 gatunków analizowanej flory, za 8 gatunków ro郵in trac帷 stanowiska, jednocze郾ie zyskuje nowe.
Rozpatruj帷 cz瘰to嗆 wyst瘼owania gatunków na badanym obszarze obserwuje si wyra幡 przewag ro郵in cz瘰to spotykanych (62%). Ro郵iny pospolite stanowi 27%, przedstawicieli flory naczyniowej, rzadko spotykane na omawianym terenie – 11%.
Na badanym terenie stwierdzono obecno嗆 12 ro郵in podlegaj帷ych ochronie gatunkowej, w tym 7 ca趾owitej i 6 cz窷ciowej. Jeden gatunek Succisella inflexa umieszczony jest w „Polskiej Czerwonej Ksi璠ze Ro郵in”, z kategori zagro瞠nia VU. Gatunek ten, wraz z dwoma innymi, znajduje si równie na „Czerwonej li軼ie ro郵in naczyniowych zagro穎nych w Polsce”. Na regionalnej czerwonej li軼ie gatunków Niziny Po逝dniowopodlaskiej oprócz wspomnianych 4 taksonów zagro穎nych w skali kraju, znalaz這 si 13 innych ro郵in.
Najliczniej reprezentowan form 篡ciow, stanowi帷 ponad po這w analizowanej grupy gatunków, s hemikryptofity, za prawie 1 przypada na kryptofity. Taki rozk豉d udzia逝 form 篡ciowych, charakteryzuj帷y si dominacj wy瞠j wymienionych grup gatunków, mniejsz ilo軼i fanerofitów oraz niewielkim udzia貫m chamefitów i terofitów, jest generalnie charakterystyczny dla flory naszego kraju (SZAFER, ZARZYCKI 1977).
Niemal wszystkie, poza 2 gatunkami kenofitów, to ro郵iny rodzime dla naszej flory (spontaneofity). Z tego niemal 2/3 gatunków stanowi spontaneofity niesynatropijne, za ponad 1/3 apofity. Odnotowano jedynie 2 gatunki kenofitów, co 鈍iadczy o dobrze zachowanej strukturze siedlisk o charakterze naturalnym i pó軟aturalnym.
Najwi瘯szy jednostkowy udzia gatunków charakterystycznych (69) przypada na zbiorowiska 陰kowe z klasy Molinio-Arrhenatheretea, co w zestawieniu z ich niewielk powierzchni (ok. 3% terenu), wskazuje, 瞠 maj one znacz帷y wk豉d w zabezpieczenie ró積orodno軼i gatunkowej omawianego obszaru obszarze.


Bioró積orodno嗆 陰k w 鈍ietle ich u篡tkowania
na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Dynamik bioró積orodno軼i 陰k na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego badano na 20 wybranych powierzchniach sta造ch, wyst瘼uj帷ych w postaci 10 par kwadratów, rozmieszczonych na terenie Wo這satego i Ustrzyk Górnych. W ka盥ej parze wydzielony by kwadrat regularnie koszony i kwadrat wy陰czony z u篡tkowania. Spis florystyczny na powierzchniach przeprowadzono w roku 2000, a nast瘼nie, po 6 latach, w roku 2006.
Na podstawie odnotowanych zmian jako軼iowych we florze 陰kowej sporz康zono rejestr wzrostu i spadku bioró積orodno軼i (Tab. 1) pod wp造wem zró積icowanego traktowania fitocenozy 陰kowej. Sporz康zono równie zestawienie gatunków negatywnie i pozytywnie reaguj帷ych na od這gowanie 陰ki (Tab. 2, 3) oraz jej koszenie (Tab. 4, 5).
Wyniki wykazuj, i ru 陰kowa bardzo wyra幡ie reaguje na wy陰czenie powierzchni z koszenia. Nast瘼uje spadek liczby gatunków i pojawia si specyficzna grupa ro郵in o charakterze ekspansywnym (np. Galeopsis tetrachit i G. speciosa, Cirsium palustre, Angelica sylvestris, Deschampsia caespitosa). W przypadku regularnego koszenia (Tab. 5) na powierzchnie 陰kowe wracaj niskodarniowe gatunki 鈍iat這膨dne (np. Campanula patula, Lychnis flos-cuculi, Hieracium pilosella, Dactylorhiza majalis). Tak wyra幡a reakcja, rejestrowana w przedziale 6 lat, wskazuje jak wa積e jest utrzymywanie regularno軼i koszenia na 陰kach o wysokim wska幡iku ró積orodno軼i.


Wykaz krytyczny paj彗ów (Araneae) Ojcowskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

W pracy przedstawiono krytyczny wykaz danych bibliograficznych na temat paj彗ów wymienianych z Ojcowskiego Parku Narodowego (198 gatunków), uzupe軟iony wynikami przeprowadzonych w 2006 roku bada (240 stwierdzonych gatunków). ㄠcznie daje to liczb 284 gatunków paj彗ów wykazywanych z Parku. W danych bibliograficznych mo積a by這 znale潭 jeszcze informacje o kolejnych 10 gatunkach wymienianych z terenu Parku: Harpactea lepida, Anguliphantes monticola, Ceratinella brevipes, Hypsocephalus dahli, Porrhomma campbelli, P. rosenhaueri, Syedra gracilis, Walckenaeria nodosa, Philodromus poecilus i Leptorchestes berolinensis. Analiza pi鄉iennictwa ujawni豉 jednak, 瞠 mog造 one zosta b喚dnie oznaczone lub pomy趾owo zaliczone do araneofauny Parku, natomiast L. berolinensis prawdopodobnie wygin掖, gdy nie uda這 si go ponownie odszuka. Dlatego do czasu potwierdzenia aktualnymi materia豉mi nale篡 je wykre郵i z listy paj彗ów OPN. Przeprowadzone badania ujawni造 du瞠 bogactwo gatunkowe w鈔ód paj彗ów zamieszkuj帷ych obszar Ojcowskiego PN. Z szczególnie interesuj帷ych gatunków zebranych w 2006 roku podkre郵i nale篡 stwierdzenie dwóch bardzo rzadkich i chronionych: Atypus muralis i A. piceus. Potwierdzono tak瞠, po przesz這 100 latach od pierwszej informacji, obecno嗆 Titanoeca quadriguttata. Wst瘼ne wyniki uzyskane w 鈔odowiskach kserotermicznych wskazuj, 瞠 zamieszkuj je bardzo interesuj帷e zgrupowania paj彗ów. M.in. stwierdzono obecno嗆 Alopecosa inquilina, A. trabalis, Arctosa lutetiana, Pardosa bifasciata, Tegenaria campestris, Zodarion germanicum, Trachyzelotes pedestris, Ozyptila blackwalli, O. claveata, O. scabricula, Xysticus robustus, Asianellus festivus, Phlegra fasciata. Badania przeprowadzone w 鈔odowiskach le郾ych Ojcowskiego PN wykaza造, 瞠 ich araneofauna powinna obfitowa w wiele gatunków o charakterze górskim. Wskazuje na to m.in. obecno嗆: Anguliphantes nodifer, Centromerus serratus, Saloca kulczynskii, Sintula corniger, Tegenaria silvestris. Pomimo znacznego wyd逝瞠nia, do 284 pozycji, listy gatunków znanych z Ojcowskiego PN, nale篡 si spodziewa, 瞠 przysz貫 badania pozwol na jej dalsze powi瘯szenie. Zadaniem priorytetowym jest jak najszybsze podj璚ie systematycznych bada, celem pe軟ego poznania zgrupowa paj彗ów zamieszkuj帷ych Ojcowski PN.


Rozmieszczenie i struktura makrozoobentosu w zbiorniku Krzynia
na terenie Parku Krajobrazowego „Dolina S逝pi”

STRESZCZENIE

W makrozoobentosie wyp造conego zbiornika Krzynia w 2004 roku znaleziono 30 taksonów zaliczanych do 6 gromad: Oligochaeta, Hirudinea, Crustacea, Insecta, Gastropoda, Bivalvia, w鈔ód których dominuj帷 role odgrywa造 Oligochaeta i larwy Chironomidae, co 鈍iadczy這 o jego wysoce posuni皻ej eutrofizacji. O masie mokrej makrozoobentosu decydowa造 Dreissena polymorpha oraz larwy Chironomidae, ale jedynie w strefie kontaktu rzeka-zbiornik. Przedstawiciele bezkr璕owców dennych preferowa造 stref p造tkowodn.
Wska幡ik bioró積orodno軼i Shannona wskazywa na bardzo niewielkie zró積icowanie makrozoobentosu w ca造m zbiorniku. Tylko przy dop造wie i odp造wie rzeki w profundalu oraz na dwóch stanowiskach w litoralu warto嗆 tego wska幡ika mo積a uzna za umiarkowan (1,5 – 2,0).


Ichtiofauna rzeki ㄊny na terenie rezerwatów: 毒ód豉 ㄊny i Las Warmi雟ki

STRESZCZENIE

Po這wy badawcze w rezerwatach 毒ód豉 ㄊny i Las Warmi雟ki prowadzono we wrze郾iu 2004 roku. W rezerwacie 毒ód豉 ㄊny stwierdzono wyst瘼owanie jedynie pstr庵a potokowego i ciernika. W rezerwacie Las Warmi雟ki stwierdzono wyst瘼owanie 9 gatunków ryb. Dwa z po鈔ód nich: g這wacz bia這p貫twy i koza by造 obj皻e ochron gatunkow. W ichtiofaunie dominowa kie豚 (55,1%). Licznie wyst瘼owa造 tak瞠: w璕orz, koza i g這wacz bia這p貫twy natomiast pstr庵 potokowy by gatunkiem zdecydowanie rzadszym ni w rezerwacie 毒ód豉 ㄊny.


P豉zy Suwalskiego Parku Krajobrazowego

STRESZCZENIE

Badania prowadzone w drugiej po這wie XX wieku wskazuj, 瞠 zmniejsza si liczebno嗆 i ró積orodno嗆 p豉zów na 鈍iecie. W zwi您ku z tym coraz wa積iejsza jest inwentaryzacja oraz ochrona miejsc wyst瘼owania i rozrodu p豉zów. Teren Suwalskiego Parku Krajobrazowego (SPK), na którym prowadzono badania, znajduje si w pó軟ocno-wschodniej Polsce, obejmuje 6284 ha powierzchni i stanowi unikatowy przyk豉d m這doglacjalnego krajobrazu, z mozaik siedlisk sprzyjaj帷ych wyst瘼owaniu p豉zów.
W ramach prac inwentaryzacyjnych prowadzonych w latach 1998 – 2004, spenetrowano 113 zbiorników wodnych, w obr瑿ie których chwytano wszystkie napotkane p豉zy, które po oznaczeniu gatunku i p販i wypuszczano. W wyniku tych prac stwierdzono wyst瘼owanie 11 gatunków p豉zów, z których najpospolitsze by造: traszka zwyczajna (Triturus vulgaris), ropucha szara (Bufo bufo), 瘸ba jeziorkowa (Rana lessonae) oraz 瘸by brunatne (R. temporaria i R. arvalis). Do najrzadziej spotykanych mo積a zaliczy traszk grzebieniast (Triturus cristatus), kumaka nizinnego (Bombina bombina), ropuch zielon (B. viridis), ropuch paskówk (B. calamita) oraz 瘸b wodn (R. esculenta). Wyst瘼owanie ropuchy zielonej i paskówki mia這 charakter wyspowy i ogranicza這 si jedynie do obszarów w otulinie SPK.
Na drogach gównych (asfaltowych) stwierdzono 2 – 3 krotnie wi瘯sz liczb zabitych przez pojazdy p豉zów ni na drogach lokalnych; szczególnie wysoka by豉 ona na drodze wojewódzkiej biegn帷ej wzd逝 wschodniej granicy parku. Na wszystkich rodzajach dróg dominowa造 瘸by trawne i ropuchy szare, cho liczba gatunków batrachofauny obserwowanych na drogach lokalnych by豉 wy窺za ni na drogach gównych. Na terenie SPK stwierdzono 93 miejsca rozrodu p豉zów, z których 16% funkcjonuje tylko w wyj徠kowo wilgotne lata.

 
  • Polish
  • English
home contact sitemap