bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

PNRP 33(2) za 2014 r.

 

Znaczenie ekoturystyczne szaty ro郵innej
zespo逝 przyrodniczo-krajobrazowego „Go軼inna Dolina”
w Bielsku-Bia貫j

STRESZCZENIE

Zespó przyrodniczo-krajobrazowy „Go軼inna Dolina" charakteryzuje si du篡m zró積icowaniem szaty ro郵innej. Na jej obszarze rozpoznano 12 zbiorowisk ro郵innych, reprezentuj帷ych 6 klas ro郵inno軼i: Bidentetea, Artemisietea, Phragmitetea, Molinio-Arrhenatheretea, Rhamno-Prunetea i Querco-Fagetea. Najpospolitszym zespo貫m ro郵innym na obszarze bada jest gr康 Tilio-Carpinetum. Wszystkie zbiorowiska ro郵inne s opisane w tabelach 1 i 2. Ponadto, w „Go軼innej Dolinie" stwierdzono wyst瘼owanie 381 gatunków ro郵in naczyniowych. Ponad po這wa z nich to gatunki synantropijne, jednak瞠 gatunki obce stanowi zaledwie 15% ogó逝 flory. Co istotne, na obszarze bada stwierdzono wyst瘼owanie wielu rzadkich w skali województwa i prawnie chronionych gatunków (tab. 3). Ponadto wyst瘼uje tam 15 gatunków górskich. Ze wzgl璠u na walory obszaru bada, jest to dobre miejsce dla uprawiania ekoturystyki. Dla jego zachowania niezb璠na jest jego popularyzacja jako obiektu ekoturystycznego, co b璠zie najlepszym i najbezpieczniejszym, z punktu widzenia ochrony przyrody, sposobem wykorzystania jego zasobów.

 

Bioakumulacja mikro- i makroelementów w tkance mi窷niowej
troci w璠rownej (Salmo trutta m. trutta L.) w ró積ych stadiach rozwojowych

STRESZCZENIE

Celem bada by這 okre郵enie ekofizjologicznych uwarunkowa pomi璠zy wybranymi stadiami rozwojowymi troci w璠rownej rozwijaj帷ej si w 鈔odowisku morskim i s這dkowodnym poprzez zbadanie poziomu bioakumulacji wybranych mikro-i makroelementów (Fe, Mn, Zn, Cu, Ca, Mg) oraz markerów stresu oksydacyjnego. Badaniom poddano 274 osobniki: 175 smoltów, 79 dojrza造ch p販iowo tarlaków i 20 srebrniaków. Z ka盥ej ryby pobrano tkank mi窷niow do oznacze chemicznych i biochemicznych. Z naszych bada wynika, 瞠 profil st篹enia badanych sk豉dników mineralnych w tkance mi窷niowej troci w璠rownej w trzech stadiach rozwojowych jest nast瘼uj帷y: Smolty: Mg > Ca > Zn > Fe > Cu > Mn; Srebrniaki: Mg > Ca > Zn > Fe > Cu > Mn; Tarlaki: Mg > Ca > Fe > Zn > Cu > Mn; Ogó貫m: Mg > Ca > Fe > Zn > Cu >Mn. Zanotowano znacz帷y wzrost st篹enia markerów peroksydacji lipidów w tkance mi窷niowej tarlaków, co wskazuje na rozwój stresu oksydacyjnego spowodowanego przez zmian 鈔odowiska bytowania i stanu fizjologicznego organizmu. Znacznie mniejszy poziom aldehydowych i ketonowych pochodnych oksydacyjnie zmodyfikowanych bia貫k w tkance mi窷niowej smoltów i srebrniaków wskazuje na skuteczne adaptacyjne mechanizmy obrony antyoksydacyjnej organizmu ryb na tych stadiach rozwojowych. Aktywacja proteolitycznej degradacji zmodyfikowanych reszt aminokwasowych mo瞠 by jedn z przyczyn redukcji oksydacyjnie zmodyfikowanych pochodnych w wyniku adaptacji do czynników 鈔odowiska. Przeprowadzona analiza pomi璠zy bioakumulacj mikro- i makroelementów oraz poziomem markerów stresu oksydacyjnego w tkance mi窷niowej wykaza豉 zale積o軼i skierowane do ograniczenia stresu oksydacyjnego przez utrzymanie poziomu mikro- i makroelementów w granicach fizjologicznych niezb璠nych dla aktywacji obrony antyoksydacyjnej u troci w璠rownej na ró積ych stadiach rozwojowych. Ilo軼iowy sk豉d makro- i mikroelementów zawartych w mi窷niach ryb wi捫e si z ich w豉軼iwo軼iami gatunkowymi, wielko軼i w obr瑿ie gatunku, czynnikami 鈔odowiskowymi i biologicznymi takimi jak p貫 i wiek. Kszta速uj帷y si bilans pro- i antyoksydacyjny jest zale積y od indywidualnych mo磧iwo軼i adaptacyjnych tych organizmów do warunków 鈔odowiska 篡cia.

 

Awifauna l璕owa mozaikowatego krajobrazu rolniczego
w Krzywi雟ko-Osieckim Obszarze Chronionego Krajobrazu

STRESZCZENIE

Dzi瘯i du瞠mu zró積icowaniu i znacznemu pokryciu powierzchni (oko這 60%), tereny rolnicze odgrywaj znaczn rol w kszta速owaniu si ró積orodno軼i biologicznej Polski, a tak瞠 w skali ca貫j UE. Jednak ostatnio tak瞠 w Polsce obserwuje si spadek liczebno軼i niektórych gatunków ptaków zwi您anych z terenami rolniczymi, nawet na obszarach z urozmaiconym krajobrazem. Dzieje si tak przypuszczalnie dlatego, 瞠 intensywno嗆 zabiegów agrotechnicznych jest ju zbyt du瘸. Dodatkowym zagro瞠niem dla awifauny obszarów rolniczych mo瞠 by budowa farm wiatrowych, lokalizowanych przede wszystkim w豉郾ie na terenach uprawnych. Dlatego, oprócz prowadzenia monitoringu ptaków dotycz帷ego zwykle gatunków pospolitych ci庵le istnieje potrzeba szczegó這wego dokumentowania awifauny terenów rolniczych w ró積ych miejscach Polski. Celem niniejszego artyku逝 jest przedstawienie charakterystyki zgrupowania ptaków l璕owych wycinka krajobrazu rolniczego na Pojezierzu Krzywi雟kim, w obr瑿ie obszaru chronionego krajobrazu. Badania prowadzono w pobli簑 wsi: Wieszkowo, 疾lazno i Bielewo (Ryc. 1), na dwóch blisko siebie po這穎nych powierzchniach badawczych o 陰cznym areale 6,5 km2, zdominowanych przez u篡tki rolne (ponad 90% udzia逝), ale tak瞠 z nielicznymi zakrzewieniami i zadrzewieniami pasmowymi, rosn帷ymi w鈔ód pól i na poboczach dróg oraz obni瞠niem poro郾i皻ym mozaik szuwaru trzcinowego, pa趾owego i turzycowego (Ryc. 1). Niniejszy artyku po鈍i璚ono okresowi l璕owemu, czyli okresowi od kwietnia do lipca 2010 roku. Gówne 廝ód這 danych stanowi豉 metoda transektowa (20 transektów, 10 licze/transekt), ale wykorzystano tak瞠 inne dane, zgromadzone za pomoc metody liczenia z punktów (4 punkty obserwacyjne, 10 licze/punkt) oraz metody u篡wanej w ramach Monitoringu Pospolitych Ptaków L璕owych (4 powierzchnie) (Ryc. 2).
Stwierdzono obecno嗆 38 gatunków l璕owych lub prawdopodobnie l璕owych oraz 15 gatunków, których gniazdowanie okre郵ono jako mo磧iwe (Tab. nr 1). Spo鈔ód nich odpowiednio 33-48 gatunków wyst瘼owa這 w mozaice 鈔odowisk typowych dla terenów rolniczych (polach, 陰kach, ma造ch fragmentów lasów oraz zadrzewieniach i zakrzewieniach), a ich zag瘰zczenie 陰czne wynosi這 ok. 73,5 par/km2. Gatunkiem dominuj帷ym by skowronek, a do gatunków najliczniejszych nale瘸造 jeszcze: pliszka ó速a, potrzeszcz, przepiórka, trznadel, zi瑿a i g御iorek. Spo鈔ód gatunków o niekorzystnym statusie w Europie (wg Dyrektywy Ptasiej, Za陰cznik 1) na terenie bada zaobserwowano g御iorka, ortolana, jarz瑿atk, b這tniaka stawowego, 簑rawia oraz 鈍iergotka polnego. Liczba gatunków (Ryc. 3) oraz zag瘰zczenie ptaków by這 podobne do przeci皻nie notowanych na terenach rolniczych w Polsce. Wysokie zag瘰zczenie g御iorka i jarz瑿atki, a tak瞠 potrzeszcza, wskazuj na du瞠 mo磧iwo軼i zachowania w Polsce populacji gatunków ptaków krajobrazu rolniczego o niekorzystnym statusie ochronnym, jednak瞠 kluczowe jest zachowanie odpowiedniej ilo軼i i wysokiego zró積icowania pó-naturalnych siedlisk nie u篡tkowanych rolniczo. Gatunki z Za. 1 Dyrektywy Ptasiej, jak g御iorek i jarz瑿atka, wyst瘼owa造 wy陰cznie w zakrzewieniach i zadrzewieniach pasowych.

 

Nielegalna dyspersja turystów na obszarze Tatrza雟kiego Parku Narodowego –
– porównanie dwóch szlaków o ró積ej skali trudno軼i

STRESZCZENIE

Badania dotycz帷e dyspersji turystycznej w Tatrza雟kim Parku Narodowym, by造 prowadzone w 2011 roku, w lipcu, jednym z najliczniej odwiedzanych miesi璚y w roku. Obserwacje wykaza造, i du瘸 liczba turystów pot璕uje zjawisko schodzenia z wyznaczonych szlaków turystycznych, czyli tzw. dyspersj.
Obserwacje turystów prowadzono w Tatrach Wysokich - na szlaku prowadz帷ym przez Dolink za Mnichem (znakowanym na czerwono) oraz na szlaku z Doliny Rybiego Potoku przez 安istówk Roztock do Doliny Pi璚iu Stawów Polskich (znakowanym na niebiesko).
Celem bada by這 okre郵enie poziomu nielegalnej dyspersji, ustalenie motywów, jakimi kieruj si dyspersanci, a tak瞠 analiza zniszcze spowodowanych tym zjawiskiem. Dwa szlaki o ró積ym stopniu trudno軼i daj tak瞠 mo磧iwo嗆 oceny zale積o軼i pomi璠zy trudno軼i szlaku turystycznego, a skal dyspersji.
Wyniki bada pokaza造, 瞠 na 豉twiejszym i bardziej ucz瘰zczanym szlaku niebieskim, dochodzi這 do dyspersji istotnie cz窷ciej ni na szlaku czerwonym. Gówne motywy to wykonywanie zdj璚ia wraz z doj軼iem do nielegalnego punktu widokowego oraz spo篡wanie posi趾u w dogodnym miejscu. Nielegalnie ze szlaku schodz, w ponad po這wie przypadków, osoby doros貫. Zasi璕 dyspersji wynosi najcz窷ciej powy瞠j 5 metrów od wyznaczonego szlaku turystycznego, ale jest tak瞠 kilka miejsc po這穎nych przy szlaku, wydeptanych w postaci szerokich placów.

   

NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MYKOBIOTYCZNE

Zgniotek cynobrowy Cucujus cinnaberinus (Scopoli, 1763): nowe stanowiska gatunku
w Bieszczadzkim Parku Narodowym i w Bieszczadach

STRESZCZENIE

Dane o wyst瘼owaniu zgniotka cynobrowego Cucujus cinnaberinus (Scopoli, 1763) w Bieszczadach opiera造 si dotychczas na pojedynczym stwierdzeniu w miejscowo軼i Stuposiany (Nowicki, 1858). W latach 2012 i 2013, w Bieszczadach odnotowano dwa nowe stanowiska zgniotka cynobrowego. Na jednym ze stanowisk w miejscowo軼i Wo這sate (teren BdPN), pod wilgotn kor martwej osiki znaleziono larw zgniotka cynobrowego (18.10.2012 r.). Na drugim stanowisku w dolinie potoku Hylaty (teren Nadle郾ictwa Lutowiska) stwierdzono pojedynczego chrz御zcza C. cinnaberinus na sk豉dzie drewna (12.06.2013 r.).

 

Wst瘼ne badania nad faun biegaczowatych (Carabidae)
i omarlicowatych (Silphidae) rezerwatu przyrody „毒ódlisko Skrzypowe"

Streszczenie

Badania nad sk豉dem gatunkowym a struktur zgrupowa chrz御zczy epigeicznych z rodzin biegaczowatych (Carabidae) oraz omarlicowatych (Silphidae) prowadzono od maja do lipca w roku 2006 w rezerwacie „毒ódlisko Skrzypowe" (Polska pó軟ocno-zachodnia, Pojezierze Dobiegniewskie, UTM WU57, 52°59'43,76"N, 15°45'10,44"E), podczas wykonywania bada do planu ochrony rezerwatu. Za pomoc 10 pu豉pek typu Barbera schwytano 951 osobników chrz御zczy, nale膨cych do 31 gatunków w olsie porzeczkowym [Ribeso nigri-Alnetum Sol. Górn. (1975) 1987] oraz 喚gu olszowo-jesionowym (Fraxino-Alnetum W. Mat. 1952), porastaj帷ych p豉skie dno doliny rzeki Kaczynki. Z gatunków tych 24 zaliczono do Carabidae, 7 do Silphidae. Spo鈔ód gatunków prawne chronionych stwierdzono wyst瘼owanie pospolitych na terenie ca貫go kraju gatunków biegaczy: Carabus glabratus, Carabus nemoralis, Carabus auratus, Carabus granulatus oraz Carabus violaceus. Do stosunkowo rzadkich gatunków nale篡 Bembidion mannerheimii, po raz pierwszy zarejestrowany na Pojezierzu Pomorskim. Najliczniej wyst瘼owa造 biegaczowate: Carabus granulatus, Pterostichus nigrita i Limodromus assimilis, najliczniejszym z omarlicowatych by造 grabarze Nicrophorus vespilloides, N. vespillo oraz Oiceoptoma thoracica i Phosphuga atrata. Najwi璚ej osobników i gatunków (odpowiednio 677 i 23), stwierdzono w 喚gu olszowo-jesionowym, mniej natomiast ich by這 w olsie porzeczkowym (274 osobników i 11 gatunków). Zgrupowania chrz御zczy epigeicznych s bardzo ró積e: ols porzeczkowy by zasiedlony przez typowe gatunki otwartych terenów podmok造ch (Carabus granulatus, Necrophorus vespilio oraz Pterostichus anthracinus), a 喚g olszowo-jesionowy preferowa造 gatunki le郾e, mezofilne i mezohigrofilne (Pterostichus nigrita, Limodromus assimilis, Carabus glabratus, C. nemoralis, Nicrophorus vespilloides, Phosphuga atrata, Oiceoptoma thoracica) z domieszk mezofilnych gatunków polnych (Pterostichus melanarius, Carabus auratus).

 

Stwierdzenie krzy穎dzioba 鈍ierkowego Loxia curvirostra w pokarmie puszczyka Strix aluco
w Kampinoskim Parku Narodowym

Streszczenie

Krzy穎dziób 鈍ierkowy jest 逝szczakiem wyst瘼uj帷ym w rejonach lasów iglastych w Ameryce Pó軟ocnej, 字odkowej i Euroazji. W Polsce pojawia si gównie jako gatunek przelotny, l璕i zak豉da rzadko, ma to miejsce w górach lub na pó軟ocnym wschodzie kraju. Naloty krzy穎dzioba maj miejsce gównie zim, podczas owocowania 鈍ierków. W dn. 10. 01. 2012 w OOS „Roztoka" w Kampinoskim Parku Narodowym, pod dziuplastym d瑿em, znaleziono wypluwki puszczyka zawieraj帷e szcz徠ki osobnika krzy穎dzioba 鈍ierkowego. Gatunek rozpoznano na podstawie dobrze zachowanej, charakterystycznej 簑chwy, której rozmiar i kszta速 porównano do innych materiaów i przewodników. Prócz krzy穎dzioba w wypluwkach zidentyfikowano szcz徠ki 9 innych gatunków ptaków i 12 gatunków ssaków. Jest to pierwsza wzmianka w literaturze dotycz帷a stwierdzenia krzy穎dzioba 鈍ierkowego w Puszczy Kampinoskiej. Analiza szcz徠ków ofiar znalezionych w wypluwkach puszczyka, dotychczas stosowana by豉 do okre郵enia sk豉du gatunkowego drobnych ssaków na wielu obszarach. Niniejsze doniesienie wskazuje 瞠 badania pokarmu sów mog by przydatna przy uzupe軟ianiu wiedzy na temat sk豉du gatunkowego drobnych ptaków na chronionych obszarach.

 

Drobne ssaki Zespo逝 Przyrodniczo-Krajobrazowego „Dolina Mrogi”
na podstawie analizy wypluwek puszczyka Strix aluco

Streszczenie

Analiza wypluwek puszczyka zebranych w latach 2011-2013 na dwóch stanowiskach (Rogów, Ko豉cin) w Zespole Przyrodniczo-Krajobrazowym "Dolina Mrogi" (woj. ódzkie) wykaza豉 obecno嗆 473 ofiar kr璕owych, w鈔ód których znajdowa這 si 391 ssaków nale膨cych do 14 gatunków. Na obu stanowiskach najcz窷ciej 這wionym gatunkiem by Myodes glareolus, natomiast na stanowisku Rogów: Microtus arvalis, Mus musculus i Apodemus flavicollis, a na stanowisku Ko豉cin: Apodemus agrarius i Sorex araneus (Tab. 1 i 2). Area造 這wieckie sów obejmowa造 zmozaikowany krajobraz, co skutkowa這 obecno軼i w鈔ód ofiar gatunków typowo le郾ych (M. glareolus, A. flavicollis), jak równie gatunków terenów otwartych (M. arvalis, A. agrarius), zwi您anych z terenami podmok造mi i zbiornikami wodnymi (Neomys fodiens, Microtus oeconomus) lub s御iedztwem osiedli ludzkich (Rattus norvegicus, Mus musculus). Microtus subterraneus, gryzo rzadko 這wiony przez puszczyka, by obecny na obu stanowiskach. Badania wykaza造 wi瘯szo嗆 gatunków ssaków zwi您anych z pod這瞠m, które wyst瘼uj w 鈔odkowej Polsce i mog stanowi potencjalne ofiary puszczyka. Mo磧iwe jest jeszcze stwierdzenie takich jak: Microtus agrestis, Arvicola amphibius i Apodemus sylvaticus, których obecno嗆 zanotowano na terenach przyleg造ch.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap