bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

PNRP 33(3) za 2014 r.

 

Antropogeniczne przekszta販enia flory naczyniowej otoczenia jaski
w rezerwacie Sokole Góry

STRESZCZENIE

Celem artyku逝 jest przedstawienie stanu synantropizacji szaty ro郵innej otoczenia wybranych jaski na terenie Jury Krakowsko-Cz瘰tochowskiej. W 2010 autorzy wykonywali badania w obr瑿ie rezerwatu Sokole Góry. Badaniem zosta這 obj皻ych sze嗆 jaski: 4 pionowe (Koralowa, Pod Sokol Gór, Studnisko, Wszystkich 安i皻ych) i 2 poziome (Komarowa, Olszty雟ka). Otoczenie ka盥ej z jaski by這 analizowane do maksymalnej odleg這軼i 5 metrów poczynaj帷 od wej軼ia, w otoczeniu tym wyró積iono trzy strefy. Celem bada by豉 charakterystyka flory znajduj帷ej si w pobli簑 wej軼ia do wymienionych jaski, a tak瞠 ocena wp造wu turystyki na przekszta販enia tej flory. Flora badanych obszarów wokó jaski rezerwatu Sokole Góry sk豉da si z 61 gatunków ro郵in, nale膨cych do 37 rodzin i 49 rodzajów. Dla ka盥ej z jaski liczba gatunków by豉 zmienna i waha豉 si ona od 5 do 36 gatunków. Najcz窷ciej odnotowywanym gatunkiem by Mycelis muralis, który obserwowano we wszystkich 6 jaskiniach (Fi = 100%). Wysoka cz瘰totliwo嗆 wyst瘼owania zosta豉 równie stwierdzona dla: Asplenium trichomanes, Convalaria majalis i Drypoteris carthusiana (4 jaskinie, Fi = 66%). Analiza podobie雟twa florystycznego w otoczeniu ka盥ej z jaski wykaza豉 du瞠 ró積ice pomi璠zy jaskiniami poziomymi, a pionowymi. Bogactwo i ró積orodno嗆 flory otoczenia jaski by造 znacznie wi瘯sze w jaskiniach pionowych. Stwierdzono, 瞠 dla ochrony flory znajduj帷ej si w 鈔odowisku otoczenia jaski niezb璠na jest jak najlepsza ochrona strefy bezpo鈔ednio przylegaj帷ej do wlotu ka盥ego z analizowanych obiektów. Strefa ta jest najbogatsza w gatunki, a w przypadku du篡ch jaski daje mo磧iwo嗆 wyst瘼owania ro郵inom o ró積ych wymaganiach ekologicznych.

 

Paj彗i (Araneae) drzew iglastych w zadrzewieniach 鈔ódpolnych
na terenie Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Ch豉powskiego

STRESZCZENIE

Artyku prezentuje gatunki paj彗ów zasiedlaj帷e ga喚zie 鈍ierków i sosen w zadrzewieniach 鈔ódpolnych krajobrazu rolniczego w Parku Krajobrazowym im. Genera豉 Dezyderego Ch豉powskiego. Badano cztery zadrzewienia 鈔ódpolne zasadzone w latach 1995-1996. W ka盥ym zadrzewieniu otrz御ano ga喚zie pi璚iu drzew do wysoko軼i 2 m. W okresie bada, od kwietnia do wrze郾ia 2007 roku, stwierdzono 16 gatunków paj彗ów reprezentowanych przez 138 osobników. Najliczniejszymi okaza造 si taksony: Philodromus sp., Theridion sp., Mangora acalypha, Neottiura bimaculata, Araniella sp., Metellina sp. i Linyphia triangularis. Zanotowano tak瞠 kilka gatunków paj彗ów zwi您anych z drzewami iglastymi: Dendryphantes rudis oraz Platnickina tincta. Analizowano strategie 這wieckie stwierdzonych paj彗ów. Ponad 50% osobników nale瘸這 do paj彗ów buduj帷ych sieci. Najliczniejsze w tej grupie by造 krzy瘸kowate oraz rodzaj Metellina. Paj彗i z rodzin Theridiidae i Dictynidae by造 na drugim miejscu, stanowi帷 25%, a Linyphiidae - 9% ca這軼i. Inne strategie by造 nast瘼uj帷e: czatuj帷e - 19%, aktywnie poluj帷e (gównie Ero sp.) - 8%, skacz帷e - 4%. Wobec niewielkiej ilo軼i danych, zw豉szcza w polskiej literaturze, potrzebne s dalsze badania paj彗ów drzew iglastych w wi瘯szej liczbie 鈔odowisk.

 

Awifauna l璕owa rezerwatu „ζcha-Jelcz”i jego otuliny (woj. dolno郵御kie)

STRESZCZENIE

W 2007 r. w rezerwacie "ζcha Jelcz" (15 ha) na Dolnym 奸御ku stwierdzono 29 gatunków l璕owych. Jednak瞠 na obszarach bezpo鈔ednio przylegaj帷ych do tego rezerwatu (40 ha) wykazano dodatkowo 36 innych gatunków. Do gatunków dominuj帷ych nale瘸造: Fringilla coelebs, Sturnus vulgaris, Phylloscopus collybita, Sylvia atricapilla, Parus caeruleus i Passer montanus. Razem stanowi造 one po這w wszystkich par l璕owych. Wykazano kilka gatunków z Za陰cznika 1 Dyrektywy Ptasiej: Picus canus, Dryocopus martius, Dendrocopos medius, Alcedo atthis, Lanius collurio i Ficedula albicollis (8-11 pairs). Trzy inne gatunki z tego za陰cznika (Haliaeetus albicilla, Milvus migrant, Ciconia ciconia) gniazdowa造 poza terenem bada, ale zalatywa造 do na 瞠r. Postuluje si powi瘯szenie granic rezerwatu do ca貫go badanego obszaru (55 ha).

 

P豉zy bezogonowe Biebrza雟kiego Parku Narodowego i jego otuliny

STRESZCZENIE

P豉zy s uwa瘸ne za najbardziej zagro穎n wygini璚iem grup kr璕owców. Jest to wynikiem szybkich zmian obserwowanych w 鈔odowisku zachodz帷ych na skutek dzia豉lno軼i cz這wieka. Monitorowanie miejsc rozrodu i d逝goterminowe badania, szczególnie na terenach chronionych, mog przyczyni si do efektywnej ochrony tej grupy zwierz徠. Celem prowadzonych bada by這 okre郵enie rozmieszczenia i liczebno軼i poszczególnych gatunków p豉zów bezogonowych na terenie Biebrza雟kiego Parku Narodowego (BPN).
Badania prowadzono na terenie BPN w latach 2006 - 2007. Podczas prac terenowych stosowano odów p豉zów, prowadzono nas逝chy g這sów godowych samców a tak瞠 chwytano osobniki na wytypowanym odcinku drogi podczas ich wiosennej w璠rówki do miejsc rozrodu. W trakcie dwuletniej inwentaryzacji od這wiono 783 doros貫 osobniki p豉zów nale膨cych do 10 gatunków. Najliczniej reprezentowane by造: 瘸ba moczarowa Rana arvalis, 瘸ba wodna Pelophylax kl. esculentus i 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae. Mniej liczne by造: 瘸ba trawna Rana temporaria, kumak nizinny Bombina bombina, ropucha szara Bufo bufo i rzekotka drzewna Hyla arborea. Do najrzadszych, wyst瘼uj帷ych tylko w niektórych rejonach BPN nale瘸造: ropucha zielona Pseudepidalea viridis, grzebiuszka ziemna Pelobates fuscus i 瘸ba 鄉ieszka Pelophylax ridibundus. W BPN nie odnotowano ropuchy paskówki Epidalea calamita.
Podczas wiosennej w璠rówki, na wytypowanym odcinku drogi, odnotowano jedynie 3 gatunki p豉zów - 瘸b moczarow, 瘸b trawn i ropuch szar. Najliczniej reprezentowane by造 瘸by moczarowe stanowi帷e prawie 83% od這wionych osobników.

 

Czy gradacja kornika drukarza jest szans dla sosny?

STRESZCZENIE

Do嗆 powszechnie przyjmuje si, 瞠 bory sosnowe nale膨 do zbiorowisk ro郵innych, które rozwijaj si pod wp造wem po瘸rów, a sosna jest gatunkiem predysponowanym do odnowienia w takich warunkach. Jednak wydarzenia ostatnich lat wskazuj, 瞠 scenariusz rozwoju borów sosnowych mo瞠 by odmienny. Badaniami obj皻a zosta豉 biochora boru mieszanego 鈍ie瞠go na piaszczystym wyniesieniu, z wykszta販onymi glebami rdzawymi bielicowanymi, zlokalizowana w obszarze ochrony 軼is貫j Bia這wieskiego Parku Narodowego, w oddzia豉ch: 224, 255, 256. Badane drzewostany sk豉daj si ze 100 ÷180 - letniej sosny, z du篡m udzia貫m 鈍ierka w wieku 80÷150 lat. Na podstawie wieku drzew, struktury przestrzennej drzewostanu, odnowienia, obecno軼i i stopnia rozk豉du le瘸niny wyró積iono partie drzewostanów kszta速owanych przez zaburzenia (gradacje kornika drukarza) w 4 terminach: 1963÷66, 1983÷88, 1994÷97, 2000÷04. Dla ka盥ego terminu zaburzenia, oraz w celach porównawczych w partiach drzewostanów niezaburzonych, za這穎no po 10 powierzchni ko這wych, 0,04 ha ka盥a. Na powierzchni mierzono pier郾ice wszystkich drzew (篡wych i martwych), z rozró積ieniem gatunków. Na ka盥ej powierzchni, na 40 m2 liczono odnowienie do wysoko軼i 1.3 m. Na podstawie uzyskanych wyników mo積a stwierdzi, 瞠 naturalna mozaika przestrzenna p豉tów drzewostanu na siedlisku borowym, o ró積ym zaawansowaniu rozpadu i odnowienia, jest nast瘼stwem oddzia造wania na niego czynników abiotycznych i biotycznych. Sk豉d odnowienia zale篡 od ilo軼i 鈍iat豉 docieraj帷ego do dna lasu i jest konsekwencj wielko軼i zaburzenia. Luki i niewielkie gniazda odnowione s przez 鈍ierk, du瞠 gniazda - przez 鈍ierk i brzoz, rozleg貫 gniazda i wielkopowierzchniowe zaburzenia - przez 鈍ierk, sosn i brzoz. Obecno嗆 rozk豉daj帷ego si drewna, jak równie tworzenie si wygrodze z obumar造ch, wy豉manych drzew, mo瞠 wp造wa na wzajemne relacje gatunków w odnowieniu i ich prze篡walno嗆. Tak na prawd nie znamy odpowiedzi na pytanie zawarte w tytule. S przes豉nki, 瞠 zaistnia貫 odnowienie sosny ma odpowiednie warunki do rozwoju, ale nieprzewidywalno嗆 czynników losowych powoduje, 瞠 ko鎍owego efektu nie mo積a w pe軟i okre郵i.

 

POLEMIKI

Wspomnienie o losach przyrodniczych zbiorów muzealnych w Krakowie,
oraz w muzeach Ojcowskiego, Pieni雟kiego i Tatrza雟kiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Wspomnienia obejmuj okres si璕aj帷y od ko鎍a XIX w do lat 1960 XX stulecia. Pomimo, i omawiane obiekty pe軟i nadal swoje funkcje, zosta造 one jednak na skutek zgo豉 nieprzemy郵anych procesów modernizacyjnych odarte ze swojej historyczno-poznawczych i naukowych funkcji.
W skutek po酥iesznej i 幢e zaplanowanej modernizacji zniszczono w Krakowie zabytkowe muzea Uniwersytetu Jagiello雟kiego o wielkiej warto軼i historycznej. By造 to muzea paleontologiczne, zoologiczne i geologiczne mieszcz帷e si przy ul. 安. Anny 6 w Kolegium Ko陶徠ajowskim, powsta貫 w latach 1870 - 1890. Kraków utraci szans posiadania niezwykle cennych oryginalnych zabytkowych muzeów przyrodniczych.
Omawiane przemiany nie omin窸y tak瞠 lokalnych muzeów przyrodniczych na tzw. „prowincji". W Muzeum PPN w Kro軼ienku n/Dunajcem jego kustosz in. R. 真kowski stworzy od podstaw kolekcj pieni雟kich motyli, jedyny taki obiekt w polskich Parkach Narodowych. W oparciu o ni powstawa造 nowoczesne prace faunistyczne. Jednak po przedwczesnej jego 鄉ierci, po kilku zaledwie miesi帷ach kolekcja znik豉.
W rejonie Tatr polskich i Podtatrza lepidopterolog - amator S. Batkowski zebra wielk kolekcj motyli. Podzieli swe zbiory na dwie cz窷ci w nadziei, i w przypadku zniszczenia jednej, ocaleje jej druga równorz璠na cz窷. Pierwsz przekaza do Muzeum TPN, druga za znalaz豉 miejsce w Muzeum Tatrza雟kim, tak瞠 w Zakopanem. Obecnie gdy w Muzeum Tatrza雟kim jest ona fachowo i starannie zabezpieczona, po drugiej cz窷ci zbioru Batkowskiego w Muzeum TPN nie ma nawet 郵adu.
W Ojcowskim PN kolekcj lepidopterologiczn Muzeum OPN stworzy osobi軼ie od podstaw jego pierwszy dyrektor in. J. Rojkowski. Jego kontynuatorzy konsekwentnie rozbudowuj j nadal tak, 瞠 obejmuje ona coraz liczniejsze grupy owadów, staj帷 si baz istotnych dla OPN i regionu opracowa naukowych.
A瞠by oceni rozmiary nieodwracalnych strat dla polskiej faunistyki, jakie powsta造 po zniszczeniu i rozgrabieniu wspomnianych kolekcji nale篡 pami皻a, i stanowi造 one materia dowodowy dla publikacji obejmuj帷ych lepidopterofaun tych parków narodowych, oraz ich okolic. Wraz post瘼em nauki, dawniej wydane publikacje cz瘰to wymagaj rewizji opisanych w nich taksonów. W mi璠zyczasie zmiany zachodz帷e w tamtejszych ekosystemach spowodowa造 wymarcie dawniej nawet licznie wyst瘼uj帷ych populacji motyli. Nowe przepisy o ochronie przyrody w praktyce wykluczaj pozyskiwanie liczniejszych serii okazów dla celów muzealnych. Tak wi璚 odtworzenie utraconych kolekcji wobec dynamiki zachodz帷ych przemian, oraz konieczno軼i ochrony istniej帷ych populacji - nie jest ju mo磧iwe.
Ustawa o ochronie przyrody i jej zasobów (z dn. 13 wrze郾ia 2007, Dz. Ustaw Nr. 75, poz. 493) wzywa osoby posiadaj帷e okazy obj皻e ochron gatunkow, do natychmiastowego oddawania ich do pa雟twowych muzeów. Ustawa dzia豉 wstecz i dotyczy okazów, oraz ich fragmentów (jak wypchanych ptaków, skór bobrów i 鈍istaków, poro篡 kozic, kolekcji owadów itd.). Powoduje to trudne do oszacowania straty nie przewidziane przez jej twórców. Ile bowiem eksponatów bezpowrotnie przepad這 zniszczonych dla unikni璚ia zwi您anych z tym komplikacji.

 

Puszcza Bia這wieska – Obiekt 安iatowego Dziedzictwa

Streszczenie

Komitet 安iatowego Dziedzictwa wpisa w 1979 r. na List Obiektów 安iatowego Dziedzictwa niewielki fragment Puszczy Bia這wieskiej po這穎ny w granicach Polski pod nazw „Bia這wieski Park Narodowy" (Bialowieza National Park). Nast瘼nie w 1992 r. Obiekt zosta powi瘯szony o znaczn cz窷 Puszczy po這穎n w granicach Bia這rusi. Utworzony zosta wówczas Transgraniczny Obiekt 安iatowego Dziedzictwa „Puszcza Bia這wieska" (Belovezhskaya Pushcha / Bialowieza Forest). W 2014 r. Komitet 安iatowego Dziedzictwa przyj掖 zaproponowan przez Polsk i Bia這ru zmian nazwy, granic oraz kryteriów wpisu. Obydwa Pa雟twa - Strony uzgodni造, 瞠 nazwa „Bia這wie瘸 Forest" jest znana na ca造m 鈍iecie i 豉twa do zapami皻ania. Po zmianie granic Obiekt ma powierzchni 141 885 ha, a jego strefa buforowa obejmuje 166 798 ha. Kryteria wpisu s nast瘼uj帷e: (1) Kryterium ix: Dobro stanowi wyj徠kowy przyk豉d istotnych procesów ekologicznych i biologicznych zachodz帷ych w ewolucji i rozwoju ekosystemów l康owych, jak równie zbiorowiskach ro郵in i zwierz徠 oraz (2) Kryterium x: Dobro obejmuje najbardziej znacz帷e i istotne siedliska przyrodnicze dla ochrony ró積orodno軼i biologicznej in-situ, w陰czaj帷 zagro穎ne gatunki posiadaj帷e wyj徠kow uniwersaln warto嗆 z punktu widzenia nauki lub ochrony.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap