bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail
PNRP 27(3) – 2008 r.

Porosty rezerwatu „Krasne” w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszy雟kiej
(pó軟ocno-wschodnia Polska)

STRESZCZENIE

Praca przedstawia list gatunków porostów rezerwatu przyrodniczego Krasne w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszy雟kiej. Porosty zasiedlaj kor wszystkich gatunków drzew i krzewów, martwe drewno, konstrukcje drewniane i gleb. Zró積icowanie taksonomiczne lichenobioty jest du瞠. W wyniku bada terenowych, przeprowadzonych w latach 1999 i 2005 roku, odnotowano 104 gatunki z 46 rodzajów. Najliczniejszy jest rodzaj Cladonia (28 gatunków), Lecanora (10) oraz Ramalina (5). Porosty wyst瘼uj we wszystkich podstawowych formach morfologicznych. Dominuj gatunki o formach krzaczkowatych (38,5%). Porosty o plechach skorupiastych i listkowatych s mniej pospolite ich udzia wynosi odpowiednio 34,6% i 23,1%. Porosty o plechach plakodiowych i 逝seczkowatych licz tylko po 2 gatunki.
Spo鈔ód 104 gatunków 8 umieszczonych jest na lokalnej li軼ie gatunków gin帷ych i zagro穎nych (CIE印I垶KI 2003b): Chaenotheca phaeocephala (EN), Bacidia subincompta i Cladonia turgida (VU), Cladonia portentosa, C. squamosa, C. sulphurina (NT) oraz Cladonia ramulosa i Ramalina motykana (DD).
Na czerwonej li軼ie porostów wymar造ch i zagro穎nych w Polsce (CIE印I垶KI, CZY浩WSKA, FABISZEWSKI 2003) znajduje si 29 gatunków: 1 w kategorii na granicy wymarcia (CR), 12 – wymieraj帷ych (EN), 9 – nara穎nych (VU), 6 – bliskich zagro瞠niu (NT) oraz 1 o niedostatecznych danych (DD). W鈔ód 104 gatunków odnalezionych w rezerwacie Krasne 30 znajduje si pod ochron prawn, 24 pod ochron 軼is陰 i 6 cz窷ciow.


Materia造 do brioflory „Lasu Nadwelskiego” planowanego rezerwatu przyrody
(Welski Park Krajobrazowy)

STRESZCZENIE

W pracy przedstawiono wyniki jednodniowej eksploracji briologicznej w dolinie rzeki Wel na odcinku od Lidzbarka do Kurojad dokonanej podczas terenowych warsztatów Sekcji Briologicznej PTB w kwietniu 2007 r. Na badanym odcinku rzeka p造nie w w御kiej dolinie o charakterze rynny polodowcowej ze stromymi zboczami poro郾i皻ymi gr康em zboczowym oraz  borem sosnowym. Zanotowano 112 gatunków i 1 odmian mszaków, w tym 102 mchy i 10 w徠robowców, 19 gatunków obj皻ych jest ochron prawn.
Pod wzgl璠em ekologicznym stwierdzone mszaki wykazuj wyra幡 specjalizacj zwi您an ze zró積icowaniem warunków siedliskowych. Tylko 15 gatunków to taksony eurytopowe o szerokim spektrum zajmowanych pod這篡. Najwi璚ej gatunków wyst徙i這 wy陰cznie na ziemi – 57. Do嗆 liczna okaza豉 si te grupa mszaków wy陰cznie nadrzewnych – 19 oraz zwi您anych ze spróchnia造m drewnem – 14. Na kamieniach oraz siedliskach ska這-podobnych odnotowano 8 gatunków, W omawianym fragmencie doliny Welu zanotowano tak瞠 mszaki, które w ostatnich latach wykazuj w Europie Centralnej wyra幡e tendencje do rozprzestrzeniania si.
O warto軼i briologicznej badanego obiektu, oprócz obecno軼i gatunków chronionych (19), decyduje te wyst瘼owanie du瞠j grupy epifitów, spo鈔ód których zanotowano wiele gatunków coraz rzadziej spotykanych w kraju (10), a tak瞠 gatunków tzw. górskich, które na ni簑 wyst瘼uj zawsze w du篡m rozproszeniu (9).


Zarzyczka górska (Cortusa matthioli L.) w Gorcach (Karpaty Zachodnie)

STRESZCZENIE

Zarzyczka górska Cortusa matthioli jest gatunkiem europejskim o wyra幡ie dysjunktywnym zasi璕u obejmuj帷ym Alpy, Karpaty i góry Pó逕yspu Ba趾a雟kiego oraz pó軟ocno-wschodnie obszary naszego kontynentu. W Polsce reprezentuje grup gatunków ogólnogórskich. Jest to ro郵ina rzadka, z naszego kraju znana zaledwie z kilku pasm w Karpatach. Od 2001 roku obj皻a jest ca趾owit ochron gatunkow. Zamieszczona zosta豉 równie na Czerwonej Li軼ie (kat. R – gatunek rzadki, potencjalnie zagro穎ny) oraz w Czerwonej Ksi璠ze (kat. LR – gatunek ni窺zego ryzyka).
W Gorcach znane s cztery rejony obfitego wyst瘼owania zarzyczki górskiej, zlokalizowane w górnych cz窷ciach dolin potoków: υpuszna, Koninka, Roztoka oraz Kamienica (Ryc. 1).
Zarzyczka ro郾ie tu w korytach potoków, szczególnie cz瘰to i licznie w mszarnikach 廝ódliskowych, na stromych skarpach nad strumieniami. Jest to ro郵ina zwi您ana z mokrymi i stosunkowo 篡znymi glebami o znacznej zawarto軼i w璕lanu wapnia. Na terenie Gorców wyst瘼uje najcz窷ciej i najliczniej w mszarnikach 廝ódliskowych, w p豉tach zespo逝 Cratoneuretum falcati. Znacznie rzadziej gatunek ten wyst瘼uje w nieco bardziej ocienionych p豉tach 廝ódlisk, nawi您uj帷ych w pewnym stopniu do fitocenoz zbiorowiska Caltha laeta-Chaerophyllum hirsutum lub zio這ro郵i z lepi篹nikiem bia造m Petasitetum albi. Pojedyncze osobniki rosn tak瞠 bezpo鈔ednio na kamie鎍ach nad strumieniami w ma這 zwartych p豉tach zespo逝 lepi篹nika wy造sia貫go Petasitetum kablikiani.
Na najwi瘯szym stanowisku zarzyczki w Gorcach, w dolinie υpusznej wyst瘼uje przynajmniej kilkana軼ie tysi璚y osobników, na wysoko軼i 1010-1220 m n.p.m. W dolinie Koninki populacja liczy ok. 1500-2000 osobników (970-1030 m n.p.m.), a w dolinie Kamienicy ok. 2000-2500 osobników (1040-1130 m n.p.m.) Najmniejsza jest populacja w dolinie potoku Roztoka, gdzie stwierdzono ok. 250 osobników na wysoko軼i 1090-1160 m n.p.m. (Tab. 1). Na wi瘯szo軼i stanowisk liczne s zarówno okazy kwitn帷e, jak i m這dociane, znaczny jest tak瞠 udzia siewek, co 鈍iadczy o tym, 瞠 stan gorcza雟kich populacji jest dobry.
Przeprowadzone badania pokazuj, 瞠 zasoby zarzyczki na terenie Gorców s znacznie wi瘯sze ni do tej pory s康zono (Tab. 2). Ze wzgl璠u na du膨 liczebno嗆 oraz skrajn niedost瘼no嗆 (brak szlaków turystycznych, dróg le郾ych, a nawet 軼ie瞠k) populacje gorcza雟kie wydaj si by zupe軟ie niezagro穎ne. Wszystkie opisane powy瞠j stanowiska znajduj si na terenie Gorcza雟kiego Parku Narodowego.


Wio郵arki (Cladocera) rezerwatu „Mianów” ko這 Podd瑿ic (województwo ódzkie)

STRESZCZENIE

Praca dotyczy fauny wio郵arek (Cladocera) rozlewiska rezerwatu „Mianów” (gmina Lutomiersk, powiat Pabianice, województwo ód). Fauna wio郵arek badana by豉 w ci庵u kolejnych dwóch lat: 2006 – 2007. Zwracano uwag nie tylko na sam fakt wyst徙ienia lub braku danego gatunku, ale te na masowo嗆, dominacj poszczególnych gatunków i cykliczno嗆 rozmna瘸nia. Podobie雟two faunistyczne w ci庵u kolejnych dwóch lat wskazuje na du膨 sta這嗆 sk豉du gatunkowego. Ogó貫m stwierdzono obecno嗆 34 gatunków wio郵arek nale膨cych do 6 rodzin: Sididae – 2 gatunki, Daphniidae – 11, Macrothricidae - 5, Chydoridae - 14, Bosminidae -1 i Polyphemidae – 1 gatunek. U 25 gatunków zaobserwowano rozmna瘸nie biseksualne. Gatunkami najcz窷ciej 這wionymi i najd逝瞠j utrzymuj帷ymi si by造: Daphnia longispina, D. pulex, Scapholeberis mucronata, Macrothrix laticornis, Iliocryptus sordidus, Chydorus sphaericus i Alona rectangula. Na uwag zas逝guje stwierdzenie, a 5 gatunków z rodziny Macrothricidae, spo鈔ód których trzy s nowymi gatunkami dla 鈔odkowej Polski: Lathonura rectirostris O.F. MULLER, Streblocerus serricaudatus (S. FISCHER) i Acantholeberis curvirostris (O.F. MULLER). W badanym rozlewisku wyst徙i造 te tak rzadkie w skali kraju gatunki jak: Simocephalus serrulatus (KOCH), Ceriodaphnia setosa MATILE i Scapholeberis microcephala LILLIEBORG.


Materia造 do znajomo軼i 膨dówek (Hymenoptera, Aculeata)
Spalskiego Parku Krajobrazowego i terenów przyleg造ch

STRESZCZENIE

W latach 1981-2007 badano 膨dówki w Spalskim Parku Krajobrazowym i terenach przyleg造ch, gównie w siedliskach otwartych. W zebranym materiale (946 okazów) stwierdzono 174 gatunki 膨dówek, w tym 139 w Parku i 35 na terenach przyleg造ch do niego. Udzia gatunków zagro穎nych i rzadkich w鈔ód 膨dówek Parku wynosi 15,9%. W siedliskach otwartych i le郾ych badanego terenu stwierdzono po 10 gatunków zagro穎nych. Wykazano 130 gatunków 膨dówek nowych dla Parku. Tym samym 陰czna liczba taksonów Aculeata znanych obecnie z SPK wynosi 202. Do interesuj帷ych 膨dówek w Parku nale膨: Chrysis iris, Dolichurus corniculus, Miscophus postumus i Hylaeus gredleri. Natomiast na terenach przyleg造ch do SPK na uwag zas逝guj: Chrysis rutilans, Pemphredon austriacus, Lestica alata i Proanthidium oblongatum.


Wp造w pogody i pory dnia na aktywno嗆 pachnicy d瑿owej (Osmoderma eremita SCOP.)
oraz ich konsekwencje dla monitoringu

STRESZCZENIE

W warunkach pó軟ocnej Polski dojrza貫 drzewa w alejach przydro積ych s miejscem wyst瘼owania pachnicy d瑿owej Osmoderma eremita – zagro穎nego gatunku chrz御zcza, chronionego w krajach UE na mocy Dyrektywy Habitatowej. Dla opracowania skutecznych planów ochrony pachnicy, konieczna jest inwentaryzacja stanowisk tego gatunku. Szybk i tani metod oceny zasiedlenia drzew s bezpo鈔ednie poszukiwania owadów i ich pozosta這軼i (szcz徠ki, odchody larw, fragmenty kokolitów) w dziuplach. Wykrywalno嗆 jest jednak zani穎na przez brak dost瘼no軼i wielu dziupli, a ponadto szcz徠ki mog pozostawa w drzewie nieroz這穎ne przez wiele lat, st康 ich obecno嗆 nie zawsze 鈍iadczy o aktualnym zasiedleniu. Dodatkowe informacje odno郾ie zasiedlenia, istotne zw豉szcza w przypadku niedost瘼nych dziupli, mog zosta uzyskane dzi瘯i obserwacjom doros造ch chrz御zczy przy otworach dziupli. Zbadali鄉y zasiedlenie drzew w oparciu o obydwie metody. Obserwacje imagines by造 powtarzane przez okres 34 dni (31 VII – 4 IX 2004). Liczba zasiedlonych drzew zosta豉 oceniona w oparciu o metod rozrzedzania (rarefaction). Dzi瘯i poszukiwaniom pozosta這軼i potwierdzili鄉y zasiedlenie 9 drzew, za dzi瘯i obserwacjom chrz御zczy 18 z 54 drzew odpowiednich do zasiedlenia (陰cznie 22 drzewa). Jednorazowa kontrola oparta o obydwie metody pozwala豉 wykry 35% zasiedlonych drzew, za 5 kontroli – ponad 70%. Stwierdzili鄉y pozytywn korelacj pomi璠zy temperatur powietrza i liczb obserwowanych chrz御zczy. Szczyt aktywno軼i pachnic przypada na godziny popo逝dniowe (pomi璠zy 14:30 a 16:30, kiedy temperatury przekraczaj 26˚C), które okaza造 si najbardziej odpowiedni por do inwentaryzacji pachnicy.


P豉zy Wigierskiego Parku Narodowego i jego otuliny

STRESZCZENIE

Zmiany 鈔odowiska zachodz帷e w ostatnich latach, prowadz帷e cz瘰to do dewastacji naturalnych siedlisk, powoduj obni瞠nie liczebno軼i oraz ró積orodno軼i gatunkowej batrachofauny. D逝goterminowe badania p豉zów szczególnie na terenach chronionych mog przyczyni si do efektywnej ochrony tej grupy kr璕owców. Celem prowadzonych bada by這 okre郵enie rozmieszczenia i liczebno軼i poszczególnych gatunków p豉zów na terenie Wigierskiego Parku Narodowego (WPN) oraz wytypowanie miejsc szczególnie niebezpiecznych na drogach, na których gin one w trakcie w璠rówek. Oceniono tak瞠 zale積o軼i mi璠zy liczebno軼i tych zwierz徠 a wybranymi parametrami morfometrycznymi, wska幡ikiem trofii Carlsona i liczb gatunków ryb w 19 wybranych jeziorach.
Badania przeprowadzono na terenie Wigierskiego Parku Narodowego w latach 1996 – 1998. Podczas bada terenowych stosowano odów p豉zów, prowadzono nas逝chy g這sów godowych samców a tak瞠 poszukiwano p豉zów noc na drogach, w 鈍ietle latarek i reflektorów samochodowych. Schwytane osobniki oznaczano do gatunku a u osobników dojrza造ch oznaczano p貫.
Ogó貫m od這wiono 3321 osobników nale膨cych do 12 gatunków. Obecno嗆 p豉zów stwierdzono na 109 stanowiskach, ale tylko na 82 obserwowano ich rozród. Najpospolitszymi gatunkami WPN s: 瘸ba trawna, ropucha szara, traszka zwyczajna i 瘸ba moczarowa. Mniej liczne by造: 瘸ba jeziorkowa, 瘸ba wodna, grzebiuszka i rzekotka.
Do najrzadszych, wyst瘼uj帷ych tylko w niektórych rejonach Parku, nale篡 kumak nizinny, traszka grzebieniasta, ropucha paskówka i  ropucha zielona. Na terenie WPN nie stwierdzono 瘸by 鄉ieszki. Spo鈔ód 11 obserwowanych na drogach gatunków, najcz窷ciej spotykano ropuch szar i 瘸b trawn, które stanowi造 72% wszystkich znalezionych martwych p豉zów. Zebrane dane pos逝篡造 do wyznaczenia fragmentów dróg, na których ginie najwi璚ej tych zwierz徠 (Ryc. 1). Stwierdzono, 瞠 letnia liczebno嗆 traszki zwyczajnej zmniejsza si wraz ze wzrostem g喚boko軼i i powierzchni zbiornika, natomiast zarówno letnie jak i wiosenne zag瘰zczenie osobników tego gatunku wzrasta wraz ze wzrostem wska幡ika trofii Carlsona. W jeziorach g喚bszych wyst瘼uje mniejsza liczba gatunków p豉zów. Liczb t ogranicza豉 tak瞠 liczba gatunków ryb drapie積ych, cho zale積o嗆 ta nie by豉 statystycznie istotna.


Du篡 rezerwat przyrody podstaw zintegrowanej ochrony rozproszonych
populacji ro郵in stepowych w okolicach Pi鎍zowa

STRESZCZENIE

Góry Pi鎍zowskie to wapienne wyniesienie Wy篡ny Ma這polskiej, ci庵n帷e si z pó軟ocnego zachodu, przez Pi鎍zów w kierunku po逝dniowo-wschodnim a do Stopnicy. Obszar ten w wy窺zych po這瞠niach porastaj ciep這lubne murawy z udzia貫m gatunków charakterystycznych dla formacji stepowych. Najcenniejszym jest dziewi耩si pop這cholistny Carlina onopordifolia, maj帷y w tym regionie 4 stanowiska naturalne i 1 zast瘼cze. Inne ro郵iny stepowe, rzadko notowane we florze to mi貫k wiosenny Adonis vernalis, len w這chaty Linum hirsutum, wi郾ia kar這wata Cerasus fruticosa oraz ostnice - w這sowata Stipa capillata i Jana S. joannis. Ponadto znajduj si tu stanowiska niezwykle rzadkich gatunków submediterra雟kich jak szyplin jedwabisty Dorycnium germanicum, groszek szerokolistny Lathyrus latifolius i rezeda ma豉 Reseda phyteuma. Ma貫 populacje tworz te - storczyk drobnokwiatowy Orchis ustulata, dziewi耩si bez這dygowy Carlina acaulis, sasanka 陰kowa Pulsatilla pratensis, palczatka kosmata Bothriochloa ischaemum, turzyca niska Carex humilis. Nagromadzenie tak licznych rzadko軼i florystycznych na stosunkowo niedu篡m terenie zach璚i這 badaczy przyrody do podj璚ia stara o rezerwatow ochron najcenniejszych fragmentów Gór Pi鎍zowskich. W wyniku tych stara  dla ochrony muraw stepowych w 1960 r. zosta utworzony rezerwat florystyczny „Skowronno” (1,93 ha). Nie by這 w nim jednak stanowisk Carlina onopordifolia, który w tym regionie tworzy trzeci pod wzgl璠em liczebno軼i populacj w Polsce. Zatem rezerwat „Skowronno” nie odgrywa istotnej roli w odniesieniu do najwa積iejszych gatunków stepowych, tworz帷ych ma貫, izolowane populacje. Nie chroni on tak瞠 w optymalnym stopniu wszystkich zespoów kserotermicznych, wyst瘼uj帷ych w Górach Pi鎍zowskich, lecz tylko ich fragmenty (Adonido-Brachypodietum, Inuletum ensifoliae, Sisymbrio-Stipetum capillatae, Origano-Brachypodietum i Thalictro-Salvietum pratensis). Skuteczn ochron ma造ch populacji ro郵in kserotermicznych i 陰kowych mo瞠 zapewni tylko du篡 rezerwat przyrody, gdy jedynie na wi瘯szych obszarach, wolnych od intensywnej gospodarki rolnej i przemys這wej mo積a stworzy optymalne warunki do integracji podzielonych, oderwanych od siebie ugrupowa ro郵innych. Dlatego proponuje si obj璚ie ochron rezerwatow ca貫go po逝dniowego stoku wzniesienia na zachód od Pi鎍zowa, 陰cznie z rezerwatem „Skowronno” oraz cz窷 stoku po這穎nego na wschód od miasta, po miejscowo嗆 Pasturka (Ryc. 1). Natomiast oderwane stanowiska Carlina onopordifolia i innych gatunków kserotermicznych w miejscowo軼i Bogucice nale篡 chroni jako u篡tek ekologiczny.


Ochrona szaty ro郵innej w aktualnej strukturze rezerwatów przyrody w Polsce

STRESZCZENIE

Praca dotyczy aktualnej struktury liczbowej, powierzchniowej i przedmiotowej rezerwatów przyrody w Polsce oraz roli tej formy ochrony w zachowaniu ró積orodno軼i biologicznej i krajobrazowej. W ostatnich kilku latach sie rezerwatowa wyra幡ie si wzbogaci豉, bowiem od 2001 r. przyby這 131 nowych rezerwatów o 陰cznej powierzchni 21778 ha, a jednocze郾ie utraci這 podstaw prawn 13 jednostek o powierzchni 4498 ha. Dokonano te korekty granic ponad 30% wcze郾iej utworzonych rezerwatów. W ko鎍u 2007 r. rejestr obejmowa ju 1420 rezerwatów zajmuj帷ych 陰cznie 169273 ha (鈔ednia pow. wynosi 119,21 ha), tj. 0,54% powierzchni kraju. Najwi璚ej rezerwatów utworzono w woj. mazowieckim (176), a najmniej w opolskim (35) – jest to wi璚 5-krotna ró積ica.
Najbardziej rozpowszechnionym typem 鈔odowiska w rezerwatach s lasy i jednocze郾ie rezerwaty le郾e s najliczniejsze we wszystkich województwach. Ich udzia w liczbie wynosi od 25,81% w woj. zachodniopomorskim do 73,02% w woj. 郵御kim. Chroni si w nich od 10,76% powierzchni obj皻ej rezerwatami (w woj. kujawsko-pomorskim) do 75,21% (w woj. opolskim) przy przeci皻nej 37,54% w skali kraju. W rezerwatach przyrody (nie tylko le郾ych) znalaz這 ochron oko這 80 zespoów le郾ych i oko這 15 zespoów zaro郵owych (krzewiastych). Inne typy rezerwatów, odgrywaj帷e istotn rol w ochronie przyrody to obiekty torfowiskowe (161), florystyczne (152), faunistyczne (136) i krajobrazowe (132).
W ochronie ro郵inno軼i i flory wa積e s tak瞠 rezerwaty niele郾e, a wi璚 florystyczne, stepowe, halofilne, torfowiskowe i wodne. Wspomagaj帷 rol odgrywaj rezerwaty faunistyczne, krajobrazowe i przyrody nieo篡wionej (geologiczne). Pod wzgl璠em siedliskowym specyficzn grup tworz rezerwaty stepowe, obejmuj帷e silnie nas這necznione stoki oraz halofilne, wyst瘼uj帷e na siedliskach zasolonych. Rezerwaty wodne skupiaj interesuj帷 flor i faun oraz bardzo bujne zespo造 ro郵inne, b璠帷e cz瘰to siedliskiem ptaków wodno-b這tnych. Niektóre obiekty zyska造 bardzo wysok rang ogólno鈍iatow, bowiem zosta造 wpisane na list Konwencji Ramsarskiej o obszarach wodno-b這tnych, maj帷ych znaczenie mi璠zynarodowe jako siedliska ptaków terenów mokrad這wych. Jeden rezerwat florystyczny (Jezioro ㄆknajno) zosta wpisany na 鈍iatow list rezerwatów biosfery.
 
  • Polish
  • English
home contact sitemap