bip biuletyn
informacji publicznej


Serce w Puszczy, Puszcza w sercu



Spot filmowy
Aplikacja na telefon tu pobierz
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

,,PNRP’’ 34(3) – 2015 r.

Ekspansja Iphiclides podalirius (Linnaeus, 1758)
(Lepidoptera: Papilionidae) na Podkarpaciu w latach 2010-2014

STRESZCZENIE

Artyku prezentuje ekspansj motyla Iphiclides podalirius (Linnaeus, 1758), gatunku chronionego i nara穎nego na wygini璚ie w Polsce. Autorzy prace terenowe prowadzili w latach 2010-2014 w regionie Podkarpacia obejmuj帷ym cztery makroregiony (Beskidy Lesiste, Beskidy 字odkowe, Pogórze 字odkowobeskidzkie i Kotlina Sandomierska). ㄠcznie praca prezentuje 101 rekordów z 60 stanowisk rozmieszczonych w 27 (w tym 23 nowych) kwadratach UTM. W zwi您ku z du瘸 liczb obserwacji dokonanych przez autorów oraz d逝gim okresem prowadzonych bada ustalono rozk豉d czasowy pojawu postaci dojrza造ch na Podkarpaciu. Tak znaczny wzrost stanowisk, I. podalirius na Podkapraciu mo積a t逝maczy wspó逕yst瘼owaniem wielu korzystnych dla tego gatunku czynników. Do najistotniejszych mo積a zaliczy zmiany zachodz帷e ostatnimi laty w rolnictwie, oraz zmiany klimatyczne. W Polsce przebiega pó軟ocna granica zasi璕u I. podalirius, co wi捫e si z fluktuacjami liczby stanowisk. W takim przypadku bardzo wa積e dla ochrony gatunku jest zachowanie odpowiedniej liczby siedlisk które mo瞠 zasiedli podczas okresowych ekspansji.


Stan poznania motyli (Lepidoptera)
Parku Krajobrazowego Mi璠zyrzecza Warty i Widawki
 

STRESZCZENIE

W Parku Krajobrazowym Mi璠zyrzecza Warty i Widawki w latach 2011-2014 prowadzono badania maj帷e na celu poznanie zró積icowania gatunkowego i rozmieszczenia motyli w parku. Owady od豉wiano na siedmiu sta造ch powierzchniach, zlokalizowanych w najcenniejszych przyrodniczo obszarach parku. By造 to: dolina Warty w Stro雟ku, zespó przyrodniczo-krajobrazowy „Dolina Grabi", zespó przyrodniczo-krajobrazowy „Góry Wapienne", rezerwat „Winnica", rezerwat „Ho責a", rezerwat „Korze" i u篡tek ekologiczny „Góra Charlawa". Ogó貫m stwierdzono 837 gatunków z 53 rodzin, w tym 76 gatunków nowych dla województwa ódzkiego. W zebranym materiale na uwag zas逝guj 2 gatunki nie wykazywane dotychczas w Polsce (Blastobasis glandulella i Phalonidia udana) oraz 9 gatunków z „Czerwonej listy zwierz徠 gin帷ych i zagro穎nych w Polsce" (Zygaena carniolica, Apomyelois bistriatella, Papilio machaon, Limenitis populi, Apatura ilia, Apatura iris, Lycaena dispar, Drymonia velitaris, Nola cristatula). W zebranym materiale wyró積iono ponadto 33 gatunki rzadko notowane w Polsce, do których nale膨 m.in.: Eriocrania chrysolepidella, Depressaria sordidatella, D. ultimella, Hypatopa inunctella, Coleophora coronillae, C. silenella, Stomopteryx remisella, Syncopacma cinctella, Anarsia spartiella, Endothenia nigricostana, Lobesia virulenta, Eucosma aemulana, Notocelia tetragonana, Barbara herrichiana, Pammene giganteana, Oxyptilus distans i Glyptoteles leucacrinella. Liczba motyli wykazanych w parku stanowi 25,7% fauny tej grupy owadów w Polsce. 


Zmiany w ichtiofaunie potoku Czerwona Woda (Park Narodowy Gór Sto這wych)
po wybudowaniu zbiornika zaporowego

STRESZCZENIE

W ramach ichtiologicznego monitoringu cieków PNGS badania przeprowadzono we wrze郾iu 2014 roku. Mia造 one dwa gówne cele: A/ ocen sk豉du gatunkowego, rozsiedlenia, zag瘰zczenia i struktury populacji dominuj帷ych, rodzimych gatunków ryb po up造wie 5 lat w potoku Czerwona Woda. Ryby 這wi豉 ta sama ekipa na tych samych stanowiskach i tym samym sprz皻em jak w poprzednim okresie. B/ ze wzgl璠u na to, 瞠 zmieni si sk豉d gatunkowy ichtiofauny zbiornika „Na Czerwonej Wodzie" w wyniku prywatnych samowolnych introdukcji, w którym znalaz這 si kilka obcych i inwazyjnych gatunków ryb postanowiono spu軼i z niego wod w celu ich usuni璚ia z terenu PNGS. Stwierdzono, 瞠 poza rodzimym pstr庵iem potokowym w tym górskim zbiorniku wyst瘼uje licznie p這 (Rutilus rutilus), oko (Perca fluviatilis), kr徙 (Abramis bjoerkna), lin (Tinca tinca), oraz dwa gatunki uznane za inwazyjne w Polsce, s to: kara srebrzysty (Carassius gibelio) i rak pr璕owaty (Oronectes limosus). ㄠcznie na 6 stanowiskach zlokalizowanych na potoku z這wiono 59 pstr庵ów potokowych (Salmo trutta m. fario). Badania monitoringowe wykaza造 zmniejszenie si zasi璕u wyst瘼owania pstr庵a w Czerwonej Wodzie oraz spadek jego zag瘰zczenia i biomasy. Osobniki o d逝go軼i ca趾owitej ponad 22 cm nie zosta造 stwierdzone. Obecno嗆 obcych gatunków ryb w akwenie „Na Czerwonej Wodzie' to b喚dna i samowolna dzia豉lno嗆 zarybieniowa „cz這wieka z wiadrem". Wed逝g naszej oceny w zbiorniku pozosta豉 pewna ilo嗆 narybku p這ci i okonia, co grozi ich ponown „eksplozj populacyjn" w efekcie czego kosztowny i pracoch這nny zabieg od這wienia niepo膨danych gatunków ryb na terenie PNGS trzeba b璠zie powtórzy za 4-5 lat.


Herpetofauna rezerwatu przyrody „Bia貫 ㄆgi" 

STRESZCZENIE

Torfowiskowy rezerwat przyrody „Bia貫 ㄆgi" znajduje si w centralnej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego (powiat kielecki, gmina Daleszyce). Powierzchnia rezerwatu wynosi 408,44 ha, z czego wi瘯szo嗆 stanowi torfowiska wysokie i przej軼iowe. Ze zbiorowisk le郾ych najwi瘯szy udzia maj olsy, 喚gi, bór bagienny, bór mieszany i bór 鈍ie篡, ponadto znaczny udzia maj zbiorowiska zaro郵owe. ㄠki zajmuj zaledwie 6% powierzchni rezerwatu. Jedyne wi瘯sze cieki to dwa potoki - Czarna, która ma swoje 廝ód這 w po逝dniowej cz窷ci rezerwatu, a tak瞠 jej bezimienny, lewy dop造w. Pozosta貫 cieki to rowy melioracyjne, odwadniaj帷e torfowisko. W rezerwacie wyst瘼uj s tylko niewielkie zbiorniki, zlokalizowane gównie w cz窷ci po逝dniowej, gdy na Czarnej obecne s rozlewiska bobrowe.
Badania przeprowadzono w latach 2013-2014. Celem prowadzonych obserwacji by這 okre郵enie wyst瘼owania, rozmieszczenia i fenologii p豉zów i gadów, a tak瞠 zagro瞠 oraz warunków ochrony.
W rezerwacie „Bia貫 ㄆgi" obserwowano obecno嗆 nast瘼uj帷ych gatunków p豉zów: traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., traszka górska Ichthyosaura alpestris Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Bufotes viridis Laur., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba wodna Pelophylax esculentus L., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss. i 瘸ba trawna Rana temporaria L. Fauna gadów by豉 reprezentowana przez nast瘼uj帷e gatunki: jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. Przeprowadzono równie obserwacje fenologiczne dwóch gatunków p豉zów: ropuchy szarej i 瘸by trawnej.
Powa積ym zagro瞠niem jest melioracja 陰k nale膨cych do wsi S這piec, znajduj帷ych si na pó軟oc od rezerwatu. Wi捫e si to faktycznie z osuszaniem terenu, co powoduje zachwianie stosunków wodnych w s御iednich „Bia造ch ㄆgach". Innym niebezpiecze雟twem jest obecno嗆 we wsi Huta Szklana fermy drobiowej, po這穎nej niespe軟a 1 km na po逝dniowy zachód od granicy rezerwatu. Zanieczyszczenia z fermy mog przenika do wód gruntowych, powoduj帷 ska瞠nie wód torfowisk i zbiorników. Mniejszym zagro瞠niem jest penetracja przez miejscow ludno嗆, która tu okresowo zbiera grzyby i owoce runa le郾ego. 


Herpetofauna rezerwatu przyrody „S這piec" i zalewu w Borkowie

STRESZCZENIE

Torfowiskowo-le郾y rezerwat przyrody „S這piec" po這穎ny jest w centralnej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego, w s御iedztwie wsi Zache軛ie, 12 km na po逝dniowy wschód od Kielc. Rezerwat obejmuje powierzchni 8,18 ha, z czego wi瘯szo嗆 stanowi podmok貫 tereny torfowisk, obecnie w du瞠j cz窷ci wyparte przez zbiorowiska le郾e, gównie gr康y, olsy, lasy mieszane i bory mieszane. Gównym przedmiotem ochrony jest torfowisko przej軼iowe po這穎ne w niecce terenowej w dolinie rzeki Belnianki, a 軼i郵ej - wyst瘼uj帷e tam rzadkie gatunki ro郵in bagiennych.
Badano tak瞠 zalew w Borkowie, znajduj帷y si w odleg這軼i 1,2 km na po逝dniowy zachód od rezerwatu. Jest to sztuczny zbiornik na rzece Belniance, wykorzystywany jako teren rekreacyjny, g這wnie w charakterze k徙ieliska oraz do uprawiania sportów wodnych i w璠karstwa. Powierzchnia zalewu to 35 ha, a jego g喚boko嗆 dochodzi do 2,5 m. W trakcie bada penetrowano równie najbli窺ze okolice zalewu, a do drogi powiatowej S這piec-Borków. Ca造 teren badawczy (陰cznie z rezerwatem „S這piec") obejmowa 192 ha.
Wszystkie prace badawcze przeprowadzono w latach 2013-2014. Celem prowadzonych obserwacji by這 okre郵enie wyst瘼owania i rozmieszczenia p豉zów i gadów, zagro瞠, warunków ochrony oraz biologii i fenologii wybranych gatunków.
Na badanym terenie stwierdzono wyst瘼owanie nast瘼uj帷ych gatunków p豉zów: traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Bufotes viridis Laur., 瘸ba wodna Pelophylax esculentus L., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss. i 瘸ba trawna Rana temporaria L. Fauna gadów by豉 reprezentowana przez nast瘼uj帷e gatunki: jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. Badano równie fenologi i biologi rozrodu dwóch gatunków p豉zów: ropuchy szarej i 瘸by trawnej.
Z obserwowanych zagro瞠 nale篡 wymieni powszechn penetracj, zw豉szcza terenu wokó zalewu w Borkowie. Rezultatem tego stanu jest wydeptywanie, za鄉iecanie oraz przede wszystkim wywo豉ne po瘸ry traw. Ze wzgl璠u na intensywny ruch samochodowy, na drodze S這piec-Borków obserwowano rozje盥瘸nie p豉zów (rzadziej gadów). P豉zy gin najcz窷ciej podczas migracji wiosennych, których szlaki przebiegaj帷 mi璠zy okolicznymi lasami a zalewem w Borkowie.

 

DYSKUSJA

Materia造 do oceny bioró積orodno軼i Puszczy Bia這wieskiej.
Nowe dla nauki gatunki organizmów opisane z Puszczy Bia這wieskiej.

STRESZCZENIE

Badania w Puszczy Bia這wieskiej prowadzone od ponad 150 lat wykaza造 wyst瘼owanie na jej terenie tysi璚y gatunków organizmów. Oprócz gatunków i form znanych nauce ju w po這wie XIX wieku na podstawie okazów zebranych w Puszczy Bia這wieskiej opisano nowe dla nauki gatunki owadów. Wraz z wzrostem intensywno軼i ros豉 ilo嗆 nowych dla nauki gatunków. Z biegiem czasu liczne z opisanych z Puszczy nowych dla nauki gatunków zosta造 uznane za synonimy lub te formy czy podgatunki znanych wcze郾iej gatunków, ewentualnie opis nowych gatunków nie odpowiada kryteriom kodeksu nomenklatury przyrodniczej.
Niniejsza publikacja zawiera list gatunków nowych dla nauki opisanych z Puszczy Bia這wieskiej zweryfikowan w oparciu o wspó販zesne monografie poszczególnych grup organizmów. Lista zawiera 102 gatunki w tym: 2 bakterie, 46 grzybów, 1 porost, 2 glony, 16 pierwotniaków, 1 przywr, 2 brzuchorz瘰ki, 7 nicieni, 13 roztoczy i 12 owadów.
Niektóre z nowych dla nauki gatunków opisanych z Puszczy Bia這wieskiej zosta這 pó幡iej
znalezione w innych terenach. (np. grzyby polyporoidalne: kolcowniczek bia這wieski - Dentipratulum bialowiezense Doma雟ki 1965, z這toporek puszcza雟ki - Aurantiporus priscus Niemela et all 2012, porotrz瘰ak wielkopory - Aporpium macroporum Niemela et all 2012, czarnoporek br您owiej帷y - Dichomitus albideofuscus (Doma雟ki) Doma雟ki 1966)
lecz wi瘯szo嗆 gatunków znana jest dot康 tylko z Puszczy Bia這wieskiej. Poniewa Puszcza Bia這wieska nie posiada warunków do powstania endemizmu, nale篡 sadzi, 瞠 wiele z opisanych st康 gatunków to relikty lasów pierwotnych. Opracowana lista wykazuje wyj徠kow bioró積orodno嗆 ekosystemów Puszczy Bia這wieskiej jak te du膨 ilo嗆 bada prowadzonych na jej terenie.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap