bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail
,,PNRP’’ 27(2) za 2008 r.


Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy ostoj rzadkich
i zagro穎nych gatunków ro郵in naczyniowych

STRESZCZENIE

Celem pracy by這 zestawienie listy rzadkich i zagro穎nych gatunków ro郵in naczyniowych, wyst瘼uj帷ych na terenie Barlinecko-Gorzowskiego Parku Krajobrazowego (BGPK), poznanie obecnego stanu ich zachowania oraz wyznaczenie obszarów ich najwi瘯szej koncentracji. Dane zebrano w latach 1998 – 2002, w formie zdj耩 florystyczno-ekologicznych, uwzgl璠niaj帷ych pe軟 ró積orodno嗆 siedlisk. Wykonano ponadto mapy kartogramowe o boku pola podstawowego równym 1 km, zgodnie z zasadami przyj皻ymi w „Atlasie Rozmieszczenia Ro郵in Naczyniowych w Polsce”.
Sporz康ona lista ro郵in rzadkich i zagro穎nych na Pomorzu Zachodnim oraz w Polsce liczy 136 gatunków, przy czym wspó販ze郾ie nie potwierdzono na badanym obszarze wyst瘼owania niemal po這wy z nich, m.in.: Botrychium lunaria (PLV, PZE), Coronopus squamatus (PLE, PZV), Crepis praemorsa (PZE), Cuscuta epithymum (PZV), Drosera anglica (PLE, PZV), Jovibarba sobolifera (PZV), Lycopodiella inundata (PLV, PZE), Moneses uniflora (PZV) i Platanthera bifolia (PZV). Badane gatunki s przewa積ie taksonami rodzimymi, zwi您anymi gównie z lasami li軼iastymi (klasa Querco-Fagetea), wilgotnymi 陰kami (klasa Molinio-Arrhenatheretea), murawami kserotermicznymi (klasa Festuco-Brometea) oraz wodami (klasy Lemnetea i Potametea).
Najwi瘯sz koncentarcj wspó販zesnych stanowisk ro郵in gin帷ych charakteryzuje si 廝ódliskowy odcinek doliny P這ni, a zw豉szcza okolice miejscowo軼i 砰dowo i Równo (projektowany rezerwat „Pe軟ikowe sitowisko”, rezerwat „Skalisty Jar Libberta”). W 鈔odkowej i po逝dniowej cz窷ci Parku ostojami gatunków zagro穎nych okaza造 si projektowane rezerwaty „Lilie Wodne” i „Buczyny Barlineckie” oraz okolice rezerwatu Markowe B這ta i le郾iczówki Okno. W celu zachowania stanowisk zagro穎nych gatunków nale篡 je obj望 sta造m monitoringiem oraz do這篡 wszelkich stara by powo豉 do istnienia projektowane od wielu lat rezerwaty przyrody.


Flora dawnych gospodarstw
w Parku Narodowym „Uj軼ie Warty” i jego okolicy

STRESZCZENIE

Obiektem niniejszych bada jest flora naczyniowa dawnych gospodarstw opuszczonych po zako鎍zeniu II wojny 鈍iatowej na obszarze Parku Narodowego „Uj軼ie Warty” i w jego okolicy a w szczególno軼i flora gatunków zwi您anych z dzia豉lno軼i cz這wieka. Analizie poddano dane zebrane na 50 stanowiskach. Okre郵ono struktur taksonomiczn, biologiczn (form 篡ciowych) oraz cz瘰to嗆 wyst瘼owania antropofitów. Podj皻o tak瞠 prób sklasyfikowania zrujnowanych obej嗆 pod wzgl璠em otoczenia, w jakim s po這穎ne.
Spo鈔ód stwierdzonych 75 gatunków ro郵in naczyniowych – 38 gatunków to gatunki towarzysz帷e cz這wiekowi, przede wszystkim kenofity i gatunki uprawne. Najliczniej reprezentowan rodzin jest rodzina ró穎watych Rosaceae. Pod wzgl璠em form 篡ciowych dominuj drzewa i krzewy. Do najcz窷ciej wyst瘼uj帷ych antropofitów nale膨 jasnota purpurowa Lamium purpureum, lilak pospolity Syringa vulgaris, jasnota bia豉 Lamium album, 郾ie篡czka przebi郾ieg Galanthus nivalis, porzeczka zwyczajna Ribes rubrum, porzeczka agrest Ribes uva-crispa, jab這 domowa Malus domestica.
Flora dawnych siedzib cz這wieka jest do嗆 jednorodna. 安iadcz o tym bardzo wysokie warto軼i wspó販zynnika podobie雟twa gatunkowego dla grup gospodarstw podzielonych ze wzgl璠u na ich otoczenie (stanowiska na skraju wsi, pomi璠zy polami uprawnymi, w鈔ód 陰k oraz mi璠zy nasadzeniami sosnowymi). Wyró積ione cztery grupy stanowisk nie ró積i si tak瞠 pod wzgl璠em 鈔edniej liczby gatunków. Zarówno usytuowanie dawnych gospodarstw na dnie pradoliny jak i poza jej kraw璠zi nie ró積icuje ich flory a wysoki wspó販zynnik podobie雟twa potwierdza jej jednolito嗆.
Dawne siedziby ludzkie wyró積iaj si pod wzgl璠em florystycznym w krajobrazie, staj帷 si urozmaiceniem i lokaln ostoj dla organizmów wymagaj帷ych do 篡cia stanowisk zacienionych i zacisznych. Spe軟iaj rol specyficznych wysp 鈔odowiskowych podnosz帷 poziom lokalnej ró積orodno軼i biologicznej.


Fitoplankton ekosystemów wodnych Biebrza雟kiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Badano sk豉d taksonomiczny, liczebno嗆, biomas zbiorowisk planktonu ro郵innego na tle warunków fizyczno-chemicznych wody na dziesi璚iu stanowiskach zlokalizowanych w Biebrzy i jej dop造wach oraz starorzeczach w maju i lipcu 1999 roku (Ryc. 1).
Wykazano du瞠 zró積icowanie w豉軼iwo軼i fizyczno-chemicznych wody w nurcie, jej dop造wach i starorzeczach. Najbardziej odmienne od pozosta造ch, niezale積ie od pory roku, by造 w豉軼iwo軼i wody pobieranej w starorzeczu niepo陰czonym z nurtem rzeki (st. 5 – grupa IV, Ryc. 2). Wyró積ia豉 je m.in. wi瘯sza koncentracja azotu ca趾owitego, wapnia i zabarwienie wody (Tab. 1).
W maju w nurcie Biebrzy jej dop造wach oraz starorzeczach stwierdzono od 11 do 27 taksonów glonów, natomiast w sierpniu od 16 do 37. Najbardziej zró積icowan taksonomicznie by造 okrzemki i zielenice (Ryc. 3, Tab. 2).
Obserwowano du瞠 zró積icowanie biomasy i liczebno軼i glonów planktonowych. Wiosn liczebno嗆 fitosestonu w nurcie Biebrzy waha豉 si w granicach od 0,6 do 1,7 mln osobn. dm-3, a biomasa – w zakresie od 0,5 do 6,1 mg dm-3 (Ryc. 4), natomiast latem - od oko這 100 do 800 tys. osobników l-1, tworz帷 biomas w zakresie warto軼i 0,1 - 17,6 mg l-1 (Ryc. 5). Najcz窷ciej w fitosestonie dominowa造 okrzemki i kryptofity.
Biomasa fitosestonu w badanych dop造wach Biebrzy (st. 8-10) i starorzeczach (st. 5-6) wiosn zawiera豉 si w podobnym zakresie jak w samej Biebrzy (Ryc. 4), natomiast latem  liczebno嗆 ogólna fitosestonu w trzech starorzeczach rzeki Biebrzy (stanowiska 5, 6 i 7) wynosi豉 0,4-6,1 mln. osob. l-1, a biomasa – 0,4-7,7 mg l-1 (Ryc. 5). Zró積icowanie gatunkowe zbiorowisk glonów, szczególnie w starorzeczach, by這 jednak z regu造 wi瘯sze. Wynika這 to prawdopodobnie z du瞠j niestabilno軼i i du瞠go zró積icowania przestrzennego warunków fizyczno-chemicznych wody.


Bogatkowate (Coleoptera: Buprestidae) Puszczy Kozienickiej

STRESZCZENIE

Puszcza Kozienicka to du篡 (ok. 300 km2) kompleks le郾y w 鈔odkowej Polsce, le膨cy mi璠zy Radomiem a Wis陰 i Radomk oraz drog Radom – Pu豉wy. Badania prowadzono w latach 1990-2007, stosuj帷 standardowe metody eksploracji faunistycznej, ze szczególnym uwzgl璠nieniem poszukiwa stadiów przedimaginalnych i ich hodowli. Celem niniejszego opracowania jest podsumowanie wiedzy o bogatkowatych P. Kozienickiej oraz analiza skuteczno軼i istniej帷ych na tym terenie form ochrony obszarowej dla mawianej grupy owadów.
Ogó貫m w P. Kozienickiej stwierdzono 46 gatunków Buprestidae, co stanowi oko這 53% fauny Polski w tej rodzinie (Tab. 1). Najbardziej pospolitymi gatunkami okaza造 si: Agrilus angustulus, A. viridis, A. biguttatus, Antaxia godeti, Chalcophora mariana i Trachys minuta. Na uwag zas逝guje odkrycie w P. Kozienickiej stanowisk gatunków skrajnie rzadkich w Polsce, jak np. Dicerca berolinensis, Poecilonota variolosa, Palmar dives. P. rutilans, Phaenops knoteki, Coraebus undatus, Agrilus graminis, A. mendax, A. salicis, Trachys scrobiculata. 4 gatunki bogatków maj tu swoj pó軟ocn granic zasi璕u: Phaenops knoteki, Anthaxia helvetica, A. nigrojubata incognita, Coraebus undatus.
Spo鈔ód stwierdzonych w P. Kozienickiej bogatków, 44 to gatunki saproksyliczne, a jedynie 2 (Trachys minuta, T. scrobiculata) rozwijaj si w li軼iach; pierwszy minuje li軼ie ro郵in drzewiastych, drugi – zielnych. Zebrano dane dotycz帷e powi您a pokarmowych dla larw 38 gatunków Buprestidae (Tab. 1). Wi瘯szo嗆 z nich – 27 gatunków – rozwija si na drzewach i krzewach li軼iastych; pozosta貫 11 – na iglastych. Najwi瘯sz liczb ro郵in 篡wicielskich stwierdzono dla Agrilus viridis (7) oraz A. olivicolor i Chrysobothris igniventris (po 5). Materia 篡wicielski dla owych gatunków stanowi 41 gatunków drzew i krzewów, w tym 35 li軼iastych i 6 iglastych. Najcz窷ciej zasiedlanym drzewem jest Pinus sylvestris, na którym rozwija si 8 gatunków Buprestidae oraz Quercus robur – 7. Na terenie P. Kozienickiej odkryto nieznane dot康 ro郵iny 篡wicielskie dla Chrysobothris igniventris – Abies alba i Pseudotsuga taxifolia,  Agrilus angustulus – Quercus  rubra i Sorbus aucuparia, A. ater – Populus x gileadensis.
Larwy bogatkowatych, w zale積o軼i od gatunku, zasiedlaj ró積e rodzaje materia逝 篡wicielskiego – od cienkich ga陰zek (Agrilus angustulus, A. convexicollis, A. cuprescens, A. derasofasciatus) po grube pnie i k這dy drzew (Dicerca alni, D. berolinensis, Phaenops cyanea, P. knoteki, Agrilus ater, A. biguttatus) oraz pniaki (Chalcophora mariana, Buprestis novemmaculata) (Ryc. 1, 2, 3).
Ro郵iny pokarmowe imagines rozpoznane zosta造 w znacznie mniejszym stopniu. Py趾iem i innymi cz窷ciami kwiatów od篡wia造 si: Anthaxia godeti, A. helvetica, A. morio, A. nigrojubata incognita, A. nitidula nitidula, A. nitidula signaticollis, A. quadripunctata. Zaobserwowano te 瞠rowanie imagines Agrilus mendax na li軼iach Sorbus aucuparia (Fot. 1) oraz Trachys minuta ogryzaj帷e li軼ie Salix caprea.  Saproksyliczne gatunki bogatkowatych, spotykane w P. Kozienickiej, rozwijaj si najcz窷ciej w materiale s豉bo roz這穎nym, a nawet w drzewach i krzewach 篡wych, jak np. Palmar dives, Coraebus undatus i Agrilus viridis. W drewnie nieco mocniej roz這穎nym, ale jeszcze stosunkowo twardym i suchym przechodz swój rozwój jedynie Chalcophora mariana, Buprestis novemmaculata i B. octoguttata, a czasem tak瞠 Dicerca alni.
Wi瘯szo嗆 bogatkowatych P. Kozienickiej to gatunki le郾e, jedynie Trachys scrobiculata wyst瘼uje na terenach otwartych. Kilka gatunków spo鈔ód stwierdzonych tu bogatkowatych zaliczy mo積a do pirofilnych: Melanophila acuminata, Phaenops cyaneus, P. formaneki, Anthaxia godeti, Chrysobothris igniventris. Wszystkie bogatki wyst瘼uj帷e w P. Kozienickiej to gatunki 鈍iat這- i ciep這lubne; do nielicznych, znosz帷ych umiarkowane ocienienie nale膨: Anthaxia quadripunctata, Agrilus olivicolor, A. mendax i Trachys minuta.
Fauna Buprestidae analizowanego obszaru w ostatnim stuleciu by豉 intensywnie modyfikowana przez gospodarcz dzia豉lno嗆 cz這wieka, wiod帷 do zubo瞠nia o niektóre gatunki puszcza雟kie. Jej zachowaniu mog sprzyja ró積e, istniej帷e na tym terenie formy ochrony obszarowej, gównie rezerwaty przyrody, w których zakres ci耩 i inne antropogeniczne zakócenia s znacznie mniejsze ni w lasach gospodarczych. Niestety, 瘸den z 15 istniej帷ych rezerwatów nie jest obj皻y ochron 軼is陰, st康 te ingerencja w drzewostany bywa, zdaniem autorów, cz瘰to nadmierna. Niedostateczna te w nich jest ilo嗆 obumieraj帷ych i martwych drzew i krzewów, zw豉szcza stoj帷ych – potencjalnych miejsc rozwoju ró積ych gatunków bogatkowatych. ㄠczna powierzchnia rezerwatów stanowi zaledwie oko這 3% obszaru puszczy, co z punktu widzenia ochrony przyrody jest wielko軼i niewystarczaj帷. Zdaniem autorów, postulowana powierzchnia rezerwatów powinna wynosi co najmniej 5-10% ca這軼i obszaru. Bogatkowate stwierdzono w dziesi璚iu rezerwatach (Tab. 1, 3). Najwi璚ej gatunków znaleziono w rez. Brze幡iczka (14 gatunków), Zago盥穎n (13) i Jedlnia (10). Na uwag zas逝guje fakt, 瞠 w niektórych z tych rezerwatów wyst瘼uj gatunki bardzo rzadkie, np. w rez. Brze幡iczka – Agrilus delphinensis, A. mendax, Jedlnia – Dicerca alni, Poecilonota variolosa, Pionki – Agrilus obscuricollis, Zago盥穎n – Agrilus subauratus, Trachys scrobiculata, Za豉manek – A. mendax. Ponadto w rezerwatach Ponty, Zago盥穎n i Za豉manek odnotowano istnienie populacji gatunków górskich i podgórskich, wyst瘼uj帷ych w P. Kozienickiej na oderwanych od gównego zasi璕u, skrajnie pó軟ocnych stanowiskach. Do takich gatunków nale膨 zwi您ane biologicznie z jod陰 Anthaxia nigrojubata incognita i Phaenops knoteki. We wszystkich rezerwatach 陰cznie odszukano 27 gatunków – tylko 59% stwierdzonych w P. Kozienickiej, co wskazuje, 瞠 nie w pe軟i zabezpieczaj one cenn faun puszczy. Poza rezerwatami znalaz造 si np. tak unikatowe w skali kraju gatunki jak: Dicerca berolinensis, Palmar rutilans, P. dives, Anthaxia chevrieri, Chrysobothris chrysostigma, Coraebus undatus, Agrilus auricollis, A. convexicollis, A. graminis, A. salicis.
Bior帷 pod uwag rzadko嗆 gatunków, wzorzec rozmieszczenia geograficznego (przy kra鎍u zasi璕u) oraz istniej帷e zagro瞠nia wytypowano gatunki specjalnej troski, którym nale瘸這by po鈍i璚i najwi璚ej uwagi w projektowanych planach ochrony rezerwatów i Kozienickiego PK oraz w programach ochrony dla nadle郾ictw Kozienice, Radom i Zwole. Do takich gatunków zaliczono: Dicerca berolinensis, Poecilonota variolosa, Palmar dives, P. rutilans, Phaenops knoteki, Anthaxia nigrojubata incognita, Chrysobothris chrysostigma, Coraebus undatus, Agrilus auricollis, A. delphinensis, A. graminis, A. mendax, A. obscuricollis, A. salicis, A. subauratus, Trachys scrobiculata. Trzy z tych gatunków (P. knoteki, C. undatus, A. mendax) znajduj si na czerwonej li軼ie zwierz徠 gin帷ych i zagro穎nych w Polsce.
Wydaje si, 瞠 wskutek zmian w krajobrazie P. Kozienickiej, polegaj帷ych na zanikaniu lasów naturalnych, z du篡m udzia貫m obumieraj帷ych i martwych drzew, na rzecz drzewostanów wtórnych, niektóre gatunki bogatków mog帷ych wyst瘼owa w przesz這軼i ju tutaj nie bytuj. Poza zwi瘯szeniem powierzchni rezerwatów i obj璚iem cz窷ci z nich ochron biern, co zwi瘯szy這by ilo嗆 martwego drewna w lesie, konieczne te s dzia豉nia ukierunkowane na ochron konkretnych zagro穎nych bogatków. Dzia豉nia te powinny zmierza, uwzgl璠niaj帷 biologi gatunków, do ochrony ich ro郵in 篡wicielskich i specyficznych 鈔odowisk 篡cia.


Rozsiedlenie chrz御zczy z rodziny kózkowatych (Coleoptera, Cerambycidae)
na terenie Rezerwatu „Wysokie Bagno” w Puszczy Bia這wieskiej

STRESZCZENIE

Niniejsze opracowanie mia這 na celu zbadanie rozsiedlenia chrz御zczy z rodziny kózkowatych (Cerambycidae, Coleoptera) na terenie Rezerwatu „Wysokie Bagno” w Nadle郾ictwie Bia這wie瘸. Badania prowadzono w ró積ych okresach fenologicznych w latach 2005 – 2007. Na terenie rezerwatu stwierdzono obecno嗆 34 gatunków, zgrupowanych w czterech podrodzinach: Lepturinae (18), Laminae (8), Cerambycinae (5) i Aseminae (3), wyst瘼uj帷ych we wszystkich sze軼iu pododdzia豉ch (476A, 476B, 477A, 477B, 502C, 502E), a tak瞠 sze軼iu zbiorowiskach ro郵innych (Sphagno girgensohnii – Piceetum, Betulo pubescentis – Piceetum, Carici elongatae – Alnetum, Circaeo – Alnetum, zarastaj帷e zbiorowisko turzycowe (陰kowe), Tilio – Carpinetum circaetosum). Najbardziej cennym faunistycznie i zarazem bogatym gatunkowo w Cerambycidae okaza si zespó ro郵inny Sphagno girgensohnii – Piceetum, na którego terenie stwierdzono 26 gatunków, co daje 76,5%. Ten oderwany fragment tajgi syberyjskiej odbiega tak瞠 pod wzgl璠em podobie雟twa faunistycznego od pi璚iu pozosta造ch, tworz帷 oddzielne, swoiste zgrupowanie chrz御zczy. Te specyficzne 鈔odowisko nale篡 do rzadko軼i, co tak瞠 uwidacznia si na podstawie wyst瘼uj帷ej tam fauny owadziej, gdzie wykazano obecno嗆 dwóch gatunków nara穎nych na wygini璚ie (V): Evodinus borealis i Leioderes kollari, a tak瞠 pi璚iu uznawanych za rzadkie (R): Acmaeops septentrionis, Pedostrangalia pubescens, Cyrtoclytus capra, Monochamus saltuarius i Pogonocherus hispidulus. Na badanym terenie stwierdzono Evodinus borealis na mniszku lekarskim (Taraxacum officinale WEB.), co jest now ro郵in 篡wicielsk tego gatunku.


Materia造 do poznania 這wików (Diptera: Asilidae)
Spalskiego Parku Krajobrazowego
z uwzgl璠nieniem obszarów Natura 2000

STRESZCZENIE

W wyniku bada jako軼iowych nad muchówkami z rodziny 這wikowatych Spalskiego Parku Krajobrazowego w po陰czeniu z danymi literaturowymi traktuj帷ymi o tym terenie, wykazano 36 gatunków Asilidae, z czego w latach 2003 – 2005 z這wiono 32 gatunki. Badania prowadzone by造 w ró積ych typach 鈔odowisk, z uwzgl璠nieniem obszarów Natura 2000. Pozwoli這 to na stwierdzenie na obszarze ostoi „Lasy Spalskie” 27 gatunków 這wikowatych, a 7 w ostoi „Dolina Pilicy”. Ponad po這wa gatunków zosta豉 wykazana z obszaru Parku i obszarów Natura 2000 po raz pierwszy.
W鈔ód Asilidae zas逝guj帷ych na szczególn uwag wymieni mo積a gatunki: 1/ nowe dla Wy篡ny ódzkiej: Cyrtopogon lateralis (FALL.), Dioctria linearis (FABR.) i Tolmerus atripes LOEW; 2/ rzadkie w Polsce i na obszarze Wy篡ny ódzkiej: Dioctria rufipes (DE GEER), Machimus arthriticus (ZELL.), Erax barbatus (SCOP.) i Neoitamus cothurnatus (MEIG.).


安iadomo嗆 ekologiczna mieszka鎍ów otuliny
Babiogórskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Prezentowana praca zawiera wyniki bada ankietowych, którymi obj皻o 289 doros造ch mieszka鎍ów otuliny Babiogórskiego Parku Narodowego (Tab. 1, Ryc. 2).
Respondenci do嗆 trafnie oceniaj stan 鈔odowiska w Polsce – wi瘯szo嗆 z nich uwa瘸, 瞠 鈔odowisko jest silnie zanieczyszczone. Stan 鈔odowiska w miejscu zamieszkania generalnie respondenci oceniaj jako dosy dobry, przy czym relatywnie cz窷ciej wskazuj na wi瘯sze zanieczyszczenie wód i lasów (Ryc. 4). Znaj oni i doceniaj walory przyrodnicze swojego regionu, s 鈍iadomi zagro瞠 i konieczno軼i ochrony przyrody, ale chcieliby by dzia豉nia proekologiczne by造 bardziej op豉calne (Ryc. 5). Mimo, 瞠 po這wa ankietowanych (51%) negatywnie odnios豉 si do faktu utworzenia BgPN, prawie wszyscy (90%) widz s逝szno嗆 obowi您uj帷ych na terenie parku zakazów i staraj si ich przestrzega. Ankietowani wypowiadali si równie na temat warunków 篡cia w strefie ochronnej Parku. Za najs豉bsze aspekty 篡cia codziennego uznali: mo磧iwo嗆 pracy, perspektywy na przysz這嗆 i 篡cie kulturalne (Ryc. 8). Gospodarka zasobami przyrodniczymi na terenie BgPN jest wg wi瘯szo軼i ankietowanych prowadzona bez zastrze瞠 (Ryc. 9) a po這wa pozytywnie ocenia prac Dyrekcji (Ryc. 10).
Mieszka鎍y BgPN, podobnie jak respondenci z innych parków, oczekuj od Dyrekcji Parku jak i innych instytucji zaanga穎wanych w ochron przyrody, dzia豉, które podnios造by atrakcyjno嗆 turystyczn i ekonomiczn regionu. Chcieliby równie wi瘯szego zaanga穎wania si Dyrekcji w edukacj ekologiczn mieszka鎍ów.

 
  • Polish
  • English
home contact sitemap