bip biuletyn
informacji publicznej


Serce w Puszczy, Puszcza w sercu



Spot filmowy

Aplikacja na telefon tu pobierz
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail
PNRP 27(4) – 2008 r.

Rezerwaty przyrody ostoj
瘸gwicy listkowatej Grifola frondosa (DICKS.: FR.) GRAY
w 鈔odkowej Polsce

STRESZCZENIE

W pracy przedstawiono dane na temat wyst瘼owania 瘸gwicy listkowatej Grifola frondosa (DICKS.: FR.) GRAY na obszarze 鈔odkowej Polski. W latach 2005 – 2007 znaleziono 5 stanowisk tego zagro穎nego wygini璚iem w naszym kraju gatunku, podlegaj帷ego 軼is貫j ochronie prawnej i umieszczonego na czerwonej li軼ie grzybów w kategorii „nara穎ne” (V).
Cztery stanowiska, to nowe lokalizacje dla Polski. Pi徠e stanowisko, z rez. „Las Biela雟ki”, jest pierwszym od ponad stu lat, udokumentowanym potwierdzeniem wyst瘼owania tego grzyba w tym obiekcie i jednocze郾ie w centralnej cz窷ci kraju. Wszystkie stanowiska znajduj si w rezerwatach przyrody („Uroczysko Ba瘸ntarnia”, „Las Biela雟ki”, „Las Natoli雟ki”, „Obory”, „D瑿ina”), z których dwa zlokalizowane s w obr瑿ie miasta Warszawy („Las Biela雟ki” i „Las Natoli雟ki”). Lasy w rezerwatach reprezentuj zespó gr康u subkontynentalnego z dobrze zachowanymi fragmentami starodrzewu d瑿owego o charakterze naturalnym. W sumie znaleziono 11 owocników o wymiarach od ok. 15 do 40 cm 鈔ednicy. Owocniki 瘸gwicy wyst瘼owa造 wy陰cznie na jednym gatunku 篡wiciela – d瑿ie szypu趾owym Quercus robur. Z 8 drzew (5 篡wych i 3 martwe, w tym jeden stoj帷y z這m i jeden wywrot) zasiedlonych przez 瘸gwic na 4 stwierdzono wyst瘼owanie owocników innych gatunków grzybów (po jednym na ka盥ym drzewie) uzdolnionych do rozk豉du drewna d瑿owego: ozorka d瑿owego Fistulina hepatica, ó販iaka siarkowego Laetiporus sulphureus, gmatwka d瑿owego Daedalea quercina i b造skoporka d瑿owego Inonotus dryophilus.
W 鈔odkowej Polsce, kluczow rol w zachowaniu tego rzadkiego gatunku grzyba odgrywa ochrona jego stanowisk w formie rezerwatów przyrody. W豉軼iwie prowadzona przez szereg lat ochrona rezerwatowa zapewnia obecno嗆 drzew 篡wicielskich w odpowiednim wieku, martwego i rozk豉daj帷ego si drewna s逝膨cego jako pod這瞠 do rozwoju, nie tylko 瘸gwicy listkowatej, ale równie wielu innym gatunkom zagro穎nych grzybów.

Materia造 do bioty porostów lasów olsowych
w Biebrza雟kim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

Lasy olsowe stanowi cz瘰ty sk豉dnik krajobrazu ni穎wej Polski. Lichenobiota olsów nale篡 do bogatych i taksonomicznie zró積icowanych w Polsce pó軟ocno-wschodniej (BYSTREK, KOLANKO 1997, 2000; CIE印I垶KI 1995, 2003a; CIE印I垶KI, KOLANKO 2000; CIE印I垶KI, TOBOLEWSKI 1988, 1989; CIE印I垶KI, ZIELI垶KA 1994; FAΡYNOWICZ 1994; KOLANKO 2005, 2006). W zbiorowiskach le郾ych Biebrza雟kiego Parku Narodowego olsy stanowi 30% powierzchni le郾ej. W wyniku bada terenowych przeprowadzonych w latach 2002-2007 na 22 stanowiskach, odnaleziono i zidentyfikowano 82 gatunki porostów z 44 rodzajów. Najliczniej reprezentowane rodzaje to: Cladonia i Lecanora (po 8), Pertusaria (4), Arthonia, Calicium, Melanelixia, Physcia, Ramalina i Usnea (po 3). Przewa瘸j porosty skorupiaste. Inne formy morfologiczne s mniej liczne. Wyst瘼uj tu tylko dwie grupy siedliskowe: epifity i epiksylity. Porosty rosn na korze wszystkich gatunków drzew i krzewów. Najbogatsza jest lichenobiota olszy (73 gatunków), w tym rzadkie, jak Arthonia spadicea, A. vinosa, Bacidia rosella, B. rubella, Bacidina assulata, Dimerella lutea, D. pineti, Menegazzia terebrata, Cetrelia cetrarioides, Flavoparmelia caperata czy Pertusaria mutlipuncta. Pozosta貫 forofity posiadaj ubo窺zy zestaw porostów. Do najcenniejszych pod wzgl璠em przyrodniczym nale篡 grupa gatunków, które wyró積iaj najlepiej zachowane, naturalne lasy. S to: Arthonia vinosa, Calicium glaucellum, C. viride, Cetrelia cetrarioides, Loxospora elatina, Menegazzia terebrata, Opegrapha viridis, Pertusaria flavida i P. mutlipuncta (CIE印I垶KI 2003a). W鈔ód 82 gatunków odnalezionych w olsach a 35 umieszczonych jest na Czerwonej li軼ie porostów wymar造ch i zagro穎nych w Polsce (CIE印I垶KI i in. 2003): 2 w kategorii CR, 10 – EN, 14 – VU i 9 – NT. Lepiej przedstawia si sytuacja w przypadku listy regionalnej (CIE印I垶KI 2003b): 2 – CR, 4 – EN, 4 – VU i 2 – DD.

Charakterystyka wspó販zesnych stanowisk mchu Buxbaumia viridis
na Wysoczy幡ie Elbl御kiej (Polska pó軟ocna)

STRESZCZENIE

Badania terenowe prowadzono w celu okre郵enia rozprzestrzenienia rzadkiego mchu Buxbaumia viridis w kompleksie le郾ym (powierzchnia oko這 2350 ha) w pobli簑 wsi Kadyny, po這穎nym na Wysoczy幡ie Elbl御kiej, niedaleko Elbl庵a w Polsce pó軟ocnej (54°16’N, 19°31’E). Lasy przeszukiwano w 2005 i 2006 roku. Notowano wszystkie stwierdzenia B. viridis. Sporofitów poszukiwano na pniakach i k這dach 鈍ierkowych (Picea abies), bukowych (Fagus sylvatica) i sosnowych (Pinus sylvestris). W przypadku znalezienia Buxbaumia notowano: gatunek drewna, stopie rozk豉du, liczb sporofitów i gatunki towarzysz帷e. Stwierdzono dwa nowe stanowiska. Na pierwszym B. viridis ros豉 na humusie na rzecznym kamieniu (kilka sporogonów), na drugim na k這dzie 鈍ierkowej (6 sporofitów) i bukowej (1 sporofit). Wyst瘼owanie B. viridis na Wysoczy幡ie Elbl御kiej potwierdzono po prawie 100 latach. Las w pobli簑 Kadyn jest dobr ostoj dla tego rzadkiego gatunku. Sprzyjaj temu stare, s豉bo ekstensywnie u篡tkowane lasy bukowe porastaj帷e g喚bokie w患ozy z niewielkimi potokami zapewniaj帷ymi specyficzny mikroklimat.

Pijawki (Hirudinida) S這wi雟kiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Celem bada prowadzonych w S這wi雟kim Parku Narodowym by這 poznanie sk豉du gatunkowego pijawek wybranych obiektów hydrologicznych. Badania prowadzone by造 w roku 2002 i 2005 w miesi帷ach letnich – czerwcu i lipcu. Pijawki zbierano w dwóch jeziorach: Do貪ie Ma貫 i Do貪ie Wielkie, rzece Pustynce i kanale κbsko-Gardno. Jako metod zbioru wybrano czerapakowanie dna zbiorników i zbiór r璚zny pijawek z przedmiotów zanurzonych w wodzie. Na badanych stanowiskach odnotowano 18 taksonów pijawek i 3 formy gatunku Erpobdella octoculata. Liczba odnalezionych gatunków dla poszczególnych obiektów hydrologicznych wygl康a豉 nast瘼uj帷o: jezioro Do貪ie Ma貫 – 13 + 3 formy, jezior Do貪ie Wielkie – 7, rzeka Pustynka – 2 i kana κbsko-Gardno – 5 + 2 formy. Na uwag zas逝guje od這wienie gatunków rzadkich, umieszczonych na Czerwonej Li軼ie: Hirudo medicinalis, Dina stschegolewi, Dina lineata, Pisciola pojmanskae i Glossiphonia verrucata; oraz chronionych: H. medicinalis.

Rzadkie i reliktowe saproksyliczne chrz御zcze (Coleoptera)
starych d瑿ów Rogali雟kiego Parku Krajobrazowego

STRESZCZENIE

W 2004, 2005 i 2007 roku na terenie Rogali雟kiego Parku Krajobrazowego prowadzono badania nad zgrupowaniami chrz御zczy rozwijaj帷ych si na starych d瑿ach - Quercus robur L., a w szczególno軼i na martwicach d瑿owych powsta造ch na wskutek dzia豉lno軼i kozioroga d瑿osza Cerambyx cerdo L. Owady obserwowano i od豉wiano noc do 鈍iat豉, przegl康aj帷 martwice w ci庵u dnia i noc oraz stosuj帷 pu豉pki przegrodowe „Netocia”. W wyniku bada zinwentaryzowano 71 gatunków chrz御zczy tworz帷ych zgrupowania zwi您ane ze starymi d瑿ami. W鈔ód nich znalaz造 si gatunki chronione takie jak: Osmoderma eremita, Protaetia aeruginosa, Dorcus parallelipipedus, Eurythyrea quercus i Elater ferrugineus. Zaobserwowano te gatunki rzadkie i reliktowe, takie jak: Limodromus longiventris, Lacon querceus, Ptinus schlerethi, P. sexpunctatus, Tenebrio opacus, Neatus picipes, Allecula rhenana, Hymenophorus doublieri, Gasterocercus depressirostris. Wykazano jeden nowy gatunek dla fauny Polski – Reitterelater dubius. Uzyskane wyniki 鈍iadcz o niezwyk貫j warto軼i starych d瑿ów, ale tak瞠 dolin rzecznych jako miejsc rozwoju rzadkich i reliktowych chrz御zczy.

Szuwary turzycowe jako biotopy ptaków wodno-b這tnych
w Parku Narodowym „Uj軼ie Warty”

STRESZCZENIE

W Parku Narodowym „Uj軼ie Warty” dominuj siedliska wodne, bagienne i torfowiskowe, na których wykszta販i造 si zbiorowiska oczeretowo-szuwarowe i 陰kowo-zio這ro郵owe. Do najbardziej rozpowszechnionych nale膨 szuwary bagiennych traw: Phalaridetum arundinaceae, Phragmitetum australis i Glycerietum maximae oraz szuwary turzycowe: Caricetum gracilis i Caricetum ripariae, w mniejszym stopniu Caricetum elatae i Caricetum acutiformis. W stosunku do powierzchni wód zbiorowiska wodne odgrywaj niewielk rol.
W鈔ód szuwarów turzycowych wiod帷e s dwa zespo造: Caricetum gracilis, reprezentowany na ca造m obszarze Parku, szerzej jednak w cz窷ci po逝dniowej (Polder Po逝dniowy) oraz Caricetum ripariae, szczególnie rozpowszechniony na Polderze Pó軟ocnym, a takie zespo造 jak: Cicuto-Caricetum pseudocyperi, Caricetum vulpinae i Scirpetum silvatici ograniczy造 swoj obecno嗆 do niedu篡ch obszarów. Dwa gówne zespo造, tworz帷e mozaik z innymi zbiorowiskami szuwarowymi i 陰kowymi, stanowi dogodne siedliska dla ptaków wodno-b這tnych, zak豉daj帷ych tu gniazda w okresie l璕owym. Badania na wyznaczonych trzech powierzchniach (陰cznie ok. 320 ha) wykaza造, 瞠 gniazdowa這 na nich 35 gatunków ptaków, reprezentuj帷ych 8 rz璠ów (wróblowe Passeriformes, kuku趾owe Cuculiformes, blaszkodziobe Anseriformes, 簑rawiowe Gruiformes, siewkowe Charadriiformes, grzebi帷e Galliformes, brodz帷e Ciconiiformes, szponiaste Falconiformes).
Wyznaczone na Polderze Pó軟ocnym dwie powierzchnie badawcze stanowi przestrzenny kompleks oczeretowo-trzcinowo-turzycowy, z przewag zespo逝 Caricetum ripariae. Na pierwszej powierzchni (117 ha) gniazdowa這 25 gatunków ptaków, a na powierzchni drugiej (111 ha) 17 gatunków. Na obydwu powierzchniach ilo軼iowo dominowa造 trzy gatunki: Acrocephalus schoenobaenus (27,1% i 22,1% zespo逝 ptaków), Locustella luscinioides (16,5% i 14,0%) i Emberiza schoeniclus (13,5% i 12,8%). Na Polderze Po逝dniowym wyznaczona jedna powierzchnia (90 ha), znajdowa豉 si w kompleksie szuwarowo-陰kowym, w którym dominowa zespó Caricetum gracilis, z udzia貫m Carex riparia. Gniazdowa這 tu 21 gatunków ptaków, a ilo軼iowo przewa瘸造: Acrocephalus schoenobaenus (17,3%), Emberiza schoeniclus (11,1%), Gallinago gallinago i Vanellus vanellus (po 9,9%). Interesuj帷e jest stwierdzenie l璕ów 1 pary Acrocephalus paludicola, zagro穎nej wygini璚iem w skali globalnej. Najbogatsza w l璕owe gatunki ptaków by豉 powierzchnia 1, na której gniazdowa這 25 gatunków ptaków. Powierzchni 2 preferowa Rallus aquaticus (11 odzywaj帷ych si samców) oraz Carpodacus erythrinus (5 par). Powierzchnia 3 charakteryzowa豉 si najwi瘯szym zag瘰zczeniem par l璕owych, osi庵aj帷ym ponad 14 par ptaków na 10 ha oraz wyst瘼owanie ptaków siewkowych. Jedynie na tej powierzchni wyst徙i豉 Saxicola rubetra, natomiast Motacilla flava zasiedla豉 turzycowiska w zag瘰zczeniu 10-krotnie wy窺zym na pow. drugiej.
Dla wi瘯szo軼i gatunków ptaków wa積e w siedlisku l璕owym by造 tak瞠 wzajemne proporcje mi璠zy trawami i turzycami. Wysoki udzia turzyc (powy瞠j 60%) by najistotniejszy dla Acrocephalus paludicola, natomiast dla innych gatunków wróblowych udzia ten móg by ni窺zy, a Gallinago gallinago preferowa miejsca z dominacj Phalaris arundinacea. Sk豉d awifauny l璕owej by bardzo istotnie zdeterminowany g喚boko軼i i czasem trwania wiosennego zalewu. Turzycowiska wykorzystywane by造 przez ptaki przede wszystkim jako siedliska l璕owe, natomiast poza okresem l璕ów tereny podlegaj帷e zalewom stanowi造 bezpieczne miejsce pierzenia i noclegowania oraz jako miejsce dziennego odpoczynku i 瞠rowania. Przeprowadzone badania ilo軼iowe i jako軼iowe awifauny na wybranych powierzchniach turzycowisk nie wykaza造 w鈔ód ptaków preferencji konkretnych typów ro郵inno軼i turzycowej. Z bada innych autorów wynika, 瞠 najwa積iejszymi cechami siedliska jako biotopu l璕owego i 瞠rowiska s: wysoko嗆 pokrywy ro郵innej, proporcje ró積ych typów zbiorowisk trawiastych i turzycowych oraz warunki wodne w porze gniazdowania.

Awifauna l璕owa Obszaru Specjalnej Ochrony Natura 2000
„Gr康y Odrza雟kie” we Wroc豉wiu

STRESZCZENIE

W 2004 r. przeprowadzono badania ilo軼iowe nad ptakami l璕owymi Obszaru Specjalnej Ochrony Natura 2000: Gr康y Odrza雟kie (PLB 0200002) we Wroc豉wiu. W badaniach zastosowano uproszczona wersj metody kartograficznej. Wykazano 86 l璕owych gatunków ptaków. Ponadto w latach 1950-2006, 30 innych gatunków l璕owych by這 tam równie stwierdzonych. Do gatunków najliczniejszych nale瘸造: Sturnus vulgaris, Parus major, P. caeruleus, Sylvia atricapilla, Passer montanus, P. domesticus, Fringilla coelebs, Emberiza citrinella i Sylvia communis. Pozosta貫 gatunki gniazdowa造 w liczbie poni瞠j 5 par na 100 ha 100 ha Iaka盥y z nich stanowi nie wi璚ej ni 2%. ㄠcznie 24 gatunki gniazdowa造 w zag瘰zczeniu poni瞠j 0.5 par na 100 ha. Wykazano wzgl璠nie wysokie zag瘰zczenia nast瘼uj帷e gatunki: Emberiza citrinella, E. schoeniculus, Acrocephalus palustris, A. schoenobaenus, Sylvia communis, Saxicola torquata, Locustella naevia, L. fluviatilis and L. luscinioides. Spo鈔ód 3 gatunków klasifikuj帷ych gr康y Odrza雟kie jako OSO Natura 2000, i. e. Milvus milvus, Dendrocopos medius and Picus canus, dwa ostatnie by造 stwierdzone na terenie bada. W鈔ód innych gatunków z Za陰cznika I Dyrektywy Ptasiej 79/409/EEC, stwierdzono: Ciconia ciconia, Circus aeruginosus, Alcedo atthis, Dryocopus martius, Lanius collurio, Emberiza hortulana, Ficedula albicollis and Sylvia nisoria. W 2005, wykonano tak瞠 badania ilo軼iowe nad zespo貫m ptaków l璕owych w starej d帳rowie (24 ha) znajduj帷ej sie na tym terenie OSO. Stwierdzono tam 40 gatunków. Do dominantów nale瘸造: Sturnus vulgaris, Sylvia atricapilla, Parus caeruleus, P. major, Fringilla coelebs, Phylloscopus collybita, Turdus merula i Passer montanus. Dziuplaki, m.in. 6 gatunków dzi璚ioów, by造 wyj徠kowo dobrze reprezentowane w tym lesie.


NOTATKI FLORYSTYCZNE I FAUNISTYCZNE

Grzyby zgromadzone
na XIV Wystawie Grzybów Puszczy Bia這wieskiej

STRESZCZENIE

Puszcza Bia這wieska nale篡 do najlepiej zachowanych lasów ni穎wych w Europie. Posiada bardzo wysok warto嗆 przyrodnicz, szczególnie pod wzgl璠em mikologicznym. Podczas corocznych Wystaw Grzybów Puszczy Bia這wieskiej przekazywane s informacje o roli i znaczeniu tej niedocenianej grupy organizmów. Podkre郵a si unikatowy charakter lasów bia這wieskich jako ostoi, refugium czy matecznika o znaczeniu ponadkrajowym dla wielu rzadkich i interesuj帷ych gatunków grzybów wielkoowocnikowych. Upowszechniana jest wiedza z zakresu rozpoznawania grzybów, zarówno tych u篡tkowanych przez ludzi jak i tych stanowi帷ych zagro瞠nie ze wzgl璠u na posiadane w豉軼iwo軼i toksyczne, ale tak瞠 tych bardzo rzadkich, stanowi帷ych m.in. o walorach puszczy.
Na tegorocznej wystawie zgromadzono blisko 250 gatunków. Okazy prezentowano w czterech grupach tematycznych: grzyby jadalne, truj帷e, niejadalne oraz nadrzewne i nadrewnowe. W鈔ód prezentowanych na wystawie okazów 46 gatunków, czyli prawie 20% znajduje si na „Czerwonej li軼ie grzybów wielkoowocnikowych w Polsce”: 13 w kategorii wymieraj帷e (E), 10 w kategorii nara穎ne (V), 21 w grupie rzadkie (R) i 2 o nieokre郵onym zagro瞠niu (I). Z tej zagro穎nej grupy grzybów a 34 (ponad 70%) to gatunki 軼i郵e zwi您ane z drewnem, 9 mikoryzowe i 3 saprotrofy na軼ió趾owe i czerpi帷e sk豉dniki pokarmowe z roztworu glebowego.
Przy okazji wystawy znaleziono ponad 20 gatunków nie podawane dotychczas z Puszczy Bia這wieskiej. S w鈔ód nich m.in. gatunki podlegaj帷e 軼is貫j ochronie prawnej jak Geastrum fimbriatum, taksony bardzo rzadkie Camarops tubulina, Tricholoma focale czy Russula anthracina v. insipida, a tak瞠 gatunki stosunkowo cz瘰te jak np. Amylostereum laevigatum czy Lyophyllum decastes.
Zaproponowano wpisanie trzech gatunków (Antrodia sitchensis, Vararia borealis, Ceraceomyces borealis) na czerwon list grzybów w kategorii zagro瞠nia E – wymieraj帷e.

Uzupe軟ienie do wykazu ryjkowców
(Coleoptera: Curculionoidea: Apionidae, Curculionidae, Rhynchitidae)
Parku Krajobrazowego Gór Opawskich

STRESZCZENIE

W pracy zaprezentowano uzupe軟ienie do wykazu ryjkowców Parku Krajobrazowego Gór Opawskich. Wykazano 29 gatunków nowych dla Parku w tym sze嗆 gatunków nowych dla Sudetów Wschodnich. Wi瘯szo嗆 prezentowanych gatunków ryjkowców jest pospolitych w naszym kraju a brak ich wcze郾iejszego stwierdzenia wynika ze s豉bego poznania fauny tego obszaru.

Nieznane francuskie, historyczne dane wyst瘼owania
skójki per這rodnej Maragaritifera margaritifera (LINNAEUS, 1758)
w Rzeczypospolitej w XVIII wieku.

STRESZCZENIE

Historyczne dane wyst瘼owania skójki per這rodnej w Polsce ograniczaj si do terenów Sudetów i Dolnego 奸御ka oraz jednego stanowiska z rzeki Bzury. Jean-Etienne Guettard (1715-1786), jeden z najwybitniejszych przyrodników XVIII wieku, sp璠zi dwa lata (1760-1762) w Rzeczypospolitej w charakterze lekarza francuskiej ambasady. Obszerne archiwum tego uczonego, wraz z bardzo licznymi dokumentami dotycz帷ymi jego pobytu i prac w Rzeczypospolitej, przechowywane jest w Narodowym Muzeum Historii Naturalnej w Pary簑. W r瘯opisach tych znajduje si tak瞠 kilka nieznanych dotychczas informacji na temat wyst瘼owania skójki per這rodnej w dawnej Rzeczypospolitej. Guettard cytuje per造 otrzymane od Wielkiego Marsza趾a Koronnego Franciszka Bieli雟kiego (ok. 1683-1766) po豉wiane w Rohatyniu pod Lwowem oraz cytuje stawy z okolic Komarna jako miejsce wyst瘼owania skójki per這rodnej. Podaje tak瞠 informacje o wyst瘼owaniu gatunku na terenach dzisiejszej υtwy.
 
  • Polish
  • English
home contact sitemap