bip biuletyn
informacji publicznej


Serce w Puszczy, Puszcza w sercu



Spot filmowy
Aplikacja na telefon tu pobierz
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

,,PNRP’’ 35(3) – 2016 r.

 

Nowe dane o rozmieszczeniu
skalnika driady Minois dryas (SCOPOLI, 1763) (Lepidoptera: Nymphalidae)
w po逝dniowo-wschodniej Polsce. Cz窷 II

STRESZCZENIE

Podczas kolejnej fazy bada nad rozmieszczeniem skalnika driady - Minois dryas (Scopoli, 1763) w roku 2015 w Polsce po逝dniowo-wschodniej odkryto 55 nowych stanowisk gatunku. Stanowiska zlokalizowane s w 20 (16 nowych) kwadratach UTM 10×10 km w obr瑿ie 10 mezoregionów: w Bieszczadach Zachodnich, Beskidzie Niskim, Górach Sanocko-Turcza雟kich, na Pogórzu Przemyskim, Pogórzu Dynowskim, Pogórzu Bukowskim, w Kotlinie Jasielsko-Kro郾ie雟kiej, w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej oraz na pograniczu Pienin i Pogórza Spisko-Guba這wskiego. Na pograniczu Pienin i Pogórza Spisko-Guba這wskiego oraz w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej M. dryas zosta stwierdzony po raz pierwszy. Ponadto monitorowano 11 wcze郾iej znanych stanowisk, zlokalizowanych w 5 mezoregionach: w Beskidzie Niskim, na Pogórzu Dynowskim, Przemyskim i Jasielskim oraz na Podgórzu Rzeszowskim. Na dwóch z nich nie uda這 si potwierdzi obecno軼i gatunku. Podsumowano aktualne i historyczne rozmieszczenie M. dryas w Polsce w podziale na kwadraty siatki UTM 10×10 km. Szczegó這wej analizie poddano rozmieszczenie poziome i pionowe ponad stu aktualnie czynnych stanowisk gatunku. Przeanalizowano ponadto liczebno嗆 lokalnych populacji oraz preferencje siedliskowe gatunku. W chwili obecnej najbardziej typowym stanowiskiem M. dryas w Polsce jest stanowisko po這穎ne na jednym z pogórzy karpackich, na wysoko軼i od 350-400 m n.p.m., zlokalizowane w siedlisku 陰kowym, s御iaduj帷ym z lasami oraz jednocze郾ie z innymi typami siedlisk, gównie 陰kami i nieu篡tkami, na którym bytuje niewielka lub 鈔ednia populacja tego gatunku, licz帷a od 2 do 50 osobników. W zwi您ku z odkryciem w ostatnich latach tak znacznej liczby nowych stanowisk M. dryas w po逝dniowo-wschodniej cz窷ci kraju autorzy podtrzymuj propozycj zmiany statusu gatunku w Polskiej Czerwonej Ksi璠ze Zwierz徠 z kategorii CR - takson krytycznie zagro穎ny wygini璚iem, na kategori VU - takson nara穎ny na wygini璚ie oraz utrzymanie ochrony prawnej gatunku, do czasu ustalenia rzeczywistego stopnia jego zagro瞠nia w Polsce.

 

Liczebno嗆 i dynamika populacji ptaków
terenów otwartych Kampinoskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Niniejszy artyku przedstawia wyniki monitoringu ptaków terenów otwartych, prowadzonego w latach 2009-2014, na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego. Ocena dynamiki liczebno軼i populacji wskaza豉 na bardzo zmienne trendy liczebno軼i poszczególnych gatunków. Nie wszystkie trendy liczebno軼i by造 zbie積e z danymi dla kraju, chocia liczebno嗆 niektórych gatunków by豉 skorelowana ze zmianami zachodz帷ymi w Polsce oraz Europie. Jednym z najwa積iejszych czynników decyduj帷ych o rozmieszczeniu ptaków zwi您anych z terenami otwartymi KPN, prawdopodobnie by poziom wód gruntowych oraz warunki klimatyczne, takie jak susza. Dla niektórych gatunków, poziom wód na 陰kach by wa積iejszy ni jednorazowe jesienne koszenia 陰k i utrzymywanie niskiej ro郵inno軼i. Z drugiej strony utrzymywanie pó軟aturalnych siedlisk poprzez koszenia tworzy這 dogodne miejsca bytowania grupie ptaków zwi您anych z nisk traw. W lata z du膨 ilo軼i opadów i wysokim poziomem wód gruntowych notowano wzrost liczebno軼i ptaków wodno-b這tnych, natomiast w lata suszy zanotowano wzrost liczebno軼i gatunków pól i nieu篡tków. W trakcie monitoringu obserwowano tak瞠 wzrost liczby gatunków, które do niedawna wyst瘼owa造 wyj徠kowo na terenie parku : 豉b璠zia niemego, g璕awy, kl御kawki. Jednocze郾ie zanotowano spadek liczebno軼i takich gatunków jak: pokl御kwa, pliszka ó速a, s這wik szary. Do gatunków które obserwowano tylko raz w trakcie monitoringu nale瘸造 dzi璚io zielonosiwy, 鈍iergotek polny, ortolan.

 

L璕owe ptaki wodno-b這tne Non-Passeriformes
Rezerwatu Stawy Raszy雟kie w latach 2013-2014

STRESZCZENIE

W latach 2013-2014 zosta造 przeprowadzone badania sk豉du zespo逝 l璕owego ptaków wodno-b這tnych Non Passeriformes kompleksu stawów hodowlanych Stawy Raszy雟kie pod Warszaw. Jest to rezerwat przyrody, który obejmuje oprócz stawów tak瞠 ro郵inno嗆 szuwarow, pobliskie 陰ki, zaro郵a i lasy 喚gowe.
W ka盥ym sezonie rozrodczym przeprowadzano po kilkana軼ie obserwacji terenu rezerwatu, podczas których kontrolowano powierzchnie stawów oraz otaczaj帷e je tereny. Liczebno嗆 poszczególnych gatunków okre郵ano na podstawie metod opisanych w pracy Borowiec i in. (1981). W zale積o軼i od gatunku wykorzystywano mi璠zy innymi liczebno嗆 samców i samic, gniazd czy te par ptaków. Natomiast liczebno嗆 chru軼ieli oraz perkozka okre郵ana by豉 przy pomocy stymulacji g這sowej (magnetofonowej) na podstawie metodyki z pracy Dombrowskiego i in. (1993). Odtwarzane by造 g這sy perkozka, zielonki, kropiatka, wodnika, derkacza i b帷zka. W pracy porównano obecny sk豉d zespo逝 ptaków ze sk豉dem z okresu 1977-86, kiedy to swoje badania przeprowadzili Bukaci雟ki i Bukaci雟ka (1991) oraz przeanalizowano prawdopodobne przyczyny zmian liczebno軼i gatunków.
W okresie bada stwierdzono na terenie Stawów Raszy雟kich 18 gatunków l璕owych nale膨cych do wodno-b這tnych Non-Passeriformes. Jest to o 11 gatunków mniej ni w latach 1977-86. 14 gatunków by這 l璕owych w obu okresach bada, 9 gatunków obecnie nie wyst瘼uje, natomiast pojawi造 si 4 nowe gatunki l璕owe (g璕awa, kormoran, g庵o i zielonka). Równocze郾ie liczebno嗆 4 gatunków zmala豉, a 9 wzros豉.
Czapla siwa i krzyówka zdecydowanie dominowa造 pod wzgl璠em liczebno軼i. Do najliczniejszych gatunków mo積a zaliczy tak瞠 g這wienk, 造sk, perkozka, czernic i kormorana. Natomiast najmniej liczne by造 g璕awa, zielonka i b這tniak stawowy.
Okre郵ono kilka przyczyn, które najprawdopodobniej spowodowa造 zmiany liczebno軼i gatunków ptaków na Stawach Raszy雟kich. S to:
- wzrost albo spadek liczebno軼i w skali kraju
- synantropizacja
- zmiany w 鈔odowisku
- oddzia造wania mi璠zygatunkowe w鈔ód ptaków
- presja drapie積ików
Ogólnopolskie zmiany w liczebno軼iach to najbardziej prawdopodobna przyczyna zmian liczebno軼i ptaków na Stawach Raszy雟kich. Na liczebno嗆 wielu gatunków dzia豉這 jednocze郾ie kilka czynników. Zespó l璕owy ptaków wodno-b這tnych Stawów Raszy雟kich stanowi dobre odzwierciedlenie ogólnokrajowych tendencji w zmianach liczebno軼i poszczególnych gatunków.

 

Jak stuletnia ochrona bierna drzewostanów pozr瑿owych
w Bia這wieskim Parku Narodowym
pozwoli豉 na odtworzenie si awifauny l璕owej

STRESZCZENIE

Na pocz徠ku XX wieku w kilku miejscach obecnego Bia這wieskiego Parku Narodowego (BPN) wykonano zr瑿y (od kilku- do kilkadziesi璚iu hektarów ka盥y zostawiaj帷 na nich nieliczne d瑿y i lipy. Obecnie fragmenty te porasta oko這 100-letni drzewostan li軼iasty, który odnowi si bez udzia逝 cz這wieka, podobnie jak otaczaj帷e je, nigdy nie wycinane drzewostany pochodzenia pierwotnego. Poniewa sk豉d i struktura zespoów ptaków cz瘰to s wykorzystywane do oceny stopnia naturalno軼i 鈔odowiska le郾ego, celem pracy by這 porównanie zespoów ptaków l璕owych zasiedlaj帷ych gr康y pierwotne BPN (powierzchnia referencyjna) i drzewostany pozr瑿owe, czyli takie które by造 u篡tkowane gospodarczo ok. 100 lat temu. Pierwotny gr康 Tilio-Carpinetum, który jest najcz窷ciej spotykanym w BPN zbiorowiskiem le郾ym tworz gównie: lipa drobnolistna Tilia cordata, grab Carpinus betulus, d帳 szypu趾owy Quercus robur, 鈍ierk Picea abies, klon zwyczajny Acer platanoides, jesion wynios造 Fraxinus excelsior, wi您y Ulmus spp., oraz sporadycznie osika Populus tremula i brzozy Betula spp. Struktura lasu jest ró積ogatunkowa, wielopi皻rowa i zró積icowana wiekowo. W drzewostanach pozr瑿owych dominuj stare osiki, brzozy ale liczebnie znacznie je przewy窺zaj m這dsze pokolenia grabów i lip.
Badania prowadzono w sezonie l璕owym (kwiecie - maj) 2011 roku. W sezonie l璕owym 2011 liczono metod punktow (Hutto i in. 1986) wszystkie ptaki na 22 punktach w gr康ach pierwotnych i na 22 punktach w drzewostanach pozr瑿owych. Obliczono nast瘼uj帷e wska幡iki: S - bogactwo gatunkowe, A - liczebno嗆 ptaków i H′ - ró積orodno嗆 gatunkowa. Ponadto obliczono 鈔ednie liczebno軼i osobników gatunków nale膨cych ró積ych grup gniazdowych i pokarmowych. Liczba gatunków jak i sk豉d gatunkowy ptaków w obu badanych drzewostanach by造 niemal identyczne (Tab. 1), równie wszystkie trzy wska幡iki (S, A i H') by造 bardzo podobne w przypadku gr康ów pierwotnych i drzewostanów pozr瑿owych (Tab. 2). Liczebno軼i poszczególnych grup gniazdowych jak i pokarmowych tak瞠 by造 bardzo zbli穎ne w obu badanych drzewostanach (Tab. 3 i 4). Wykazali鄉y, 瞠 d逝goletnia bierna ochrona drzewostanów pozr瑿owych w BPN pozwoli豉 na odtworzenie si zespo逝 awifauny typowej dla gr康ów pierwotnych, na co wskazuj wszystkie badane przez nas wska幡iki ró積orodno軼i jak w pierwotnych gr康ach BPN. Dowodzi to du瞠j efektywno軼i biernej ochrony lasu. Taki sposób ochrony jest ekonomiczny, gdy nie wymaga 瘸dnych zabiegów (np. usuwania drzew, wywózki, podsadzania), co jest istotne przy niskich nak豉dach naszego pa雟twa na parki narodowe.

 

Kr璕owce w pokarmie puszczyka Strix aluco
na terenie kompleksu le郾ego Lipce (Nadle郾ictwo Rogów)

STRESZCZENIE

Badania prowadzono w latach 2012-2016 na terenie Le郾ictwa Lipce (Nadle郾ictwo Rogów), zlokalizowanego w 鈔odkowej Polsce. Le郾ictwo Lipce obejmuje jeden kompleks le郾y o powierzchni ponad 1000 ha (Ryc. 1). Dominuj帷ym typem krajobrazu w tym rejonie jest mozaika pól, lasów i rozdrobnionej zabudowy. Gównym gatunkiem lasotwórczym jest sosna Pinus sylvestris. Najstarsze drzewostany bukowe Fagus silvatica zosta造 obj皻e ochron jako rezerwaty przyrody. Celem pracy by豉 inwentaryzacja drobnych kr璕owców. Zastosowano standardowe procedury oparte o analiz wypluwek puszczyka Strix aluco. Wypluwki zbierano w sze軼iu miejscach w trakcie czterech pór roku. Zebrany materia zawiera szcz徠ki 1425 zwierz徠 kr璕owych, nale膨cych przynajmniej do 38 gatunków. Dominuj帷 gromad by造 ssaki stanowi帷e 87% ofiar zaklasyfikowanych do 14 gatunków. Sowy najcz窷ciej chwyta造 myszy le郾e Apodemus flavicollis i nornice rude Myodes glareolus, stanowi帷e 陰cznie 44,7% ofiar. Gryzonie z rodzaju Microtus, charakterystyczne dla terenów otwartych, stanowi造 blisko 19% ofiar. Udzia eurytopowej myszy polnej Apodemus agrarius w pokarmie nieznacznie przekracza 6%. Gatunki typowo sysnatropijne jak mysz domowa Mus musculus i szczur w璠rowny Rattus norvegicus by造 stwierdzane relatywnie rzadko (陰cznie 1,6%). Udzia przedstawicieli ryjówkokszta速nych wynosi 7,4%, najcz窷ciej chwytane by造 ryjówki aksamitne Sorex araneus i krety Talpa europaea (Tab.1). Spo鈔ód szcz徠ków ptaków do poziomu gatunkowego oznaczono 93 osobniki z 15 gatunków. ㄠczny udzia przedstawicieli tej gromady wynosi blisko 11%. Najliczniej reprezentowane by造 zi瑿a Fringilla coelebs szpak Sturnus vulgaris i grubodziób Coccothraustes coccothraustes (Tab. 2). Na podstawie uzyskanych wyników mo積a stwierdzi, 瞠 badany kompleks le郾y, pomimo wielowiekowej gospodarki le郾ej, izolacji oraz znacznego udzia逝 strefy ekotonowej, zachowa relatywnie naturalne zgrupowanie drobnych ssaków. Nale篡 równie za這篡 瞠 uzyskane wyniki odzwierciedlaj w znacznym stopniu zgrupowanie kr璕owców na terenie obydwu rezerwatów.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap