bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Aplikacja na telefon tu pobierz
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

„PNRP” 37(2) – 2018 r.

 

Zamieranie jesionu wynios貫go (Fraxinus excelsior L.)
w obszarze ochrony 軼is貫j Bia這wieskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Globalne zmiany klimatu oraz zanieczyszczenia 鈔odowiska zwi瘯szaj podatno嗆 drzew na dzia豉nia patogenów. W efekcie obserwuje si zamieranie drzew oraz ca造ch drzewostanów. Zamieranie jesionów (Fraxinus excelsior) jest obserwowane od pocz徠ku lat dziewi耩dziesi徠ych ubieg貫go wieku. Pierwsze doniesienia o masowym zamieraniu jesionów pochodz z pó軟ocno-wschodniej Polski, sk康 zjawisko rozprzestrzenia這 si na teren ca貫j Europy. Celem naszych bada by這 okre郵enie przebiegu oraz zaawansowania zjawiska zamierania jesionów w Bia這wieskim Parku Narodowym. Badania by造 prowadzone w obszarze ochrony 軼is貫j na dwóch typach powierzchni. (1) Cztery powierzchnie strukturalne (0,6-1 ha), na których odnotowywali鄉y pier郾ice wszystkich 篡wych jesionów w latach 1990, 1998, 2002-2005, 2009 i 2016. Powierzchnie po這穎ne by造 na dwóch typach siedliskowych lasu: lesie wilgotnym (LW13 i LW14) i olsie jesionowym (OLJ21 i OLJ38). (2) Dziewi耩dziesi徠 pi耩 powierzchni ko這wych (ka盥a o pow. 400 m2) zlokalizowanych by這 na pi璚iu typach siedliskowych lasu, na których w latach 1999 oraz 2009 przeprowadzono pomiar pier郾ic wszystkich 篡wych jesionów. W trakcie 26 lat liczba jesionów na powierzchniach strukturalnych zmniejszy豉 si o 82-98%. Istotne ró積ice w intensywno軼i zamierania jesionów odnotowano pomi璠zy najwilgotniejszymi typami siedliskowymi lasu na których wyst瘼owa jesion: olsie typowym oraz lesie mieszanym bagiennym, a mniej uwilgotnionym lasem wilgotnym. W 2016 roku jesiony w warstwie podrostu by造 obecne na jednej (z czterech badanych) powierzchni strukturalnej (25 drzew/ha). Wnioskujemy, 瞠 niekorzystne warunki 鈔odowiska takie jak opadaj帷y poziom wód gruntowych oraz intensywne zgryzanie mog ogranicza rozwój m這dego pokolenia jesionów i w konsekwencji wp造wa na funkcjonowanie ca貫go ekosystemu.

 

Ichtiofauna jeziora Wigry (Ploso Szyja)

STRESZCZENIE

Celem artyku逝 by這 przedstawienie sk豉du gatunkowego i struktury ilo軼iowej ichtiofauny jeziora Wigry (Wigierski Park Narodowy). Charakterystyka zespo逝 ryb zosta豉 przeprowadzona na podstawie standardowych po這wów wykonanych w ko鎍u lata 2017 r. W p造tkich strefach Plosa Szyja po這wy ryb wykonano zestawem sieci dennych, a w g喚bszej strefie równie przy u篡ciu sieci pelagicznej. Na podstawie po這wów przeprowadzonych w jeziorze stwierdzono ró積orodn gatunkowo i obfit pod wzgl璠em ilo軼iowym ichtiofaun. ㄠcznie stwierdzono 14 gatunków ryb, nale膨cych do siedmiu rodzin i czterech grup rozrodczych. Najwi璚ej gatunków nale瘸這 do rodzin Cyprinidae i Percide, odpowiednio siedem i dwa gatunki. Analiza wska幡ika wzgl璠nej wa積o軼i wykaza豉, 瞠 oko (Perca fluviatilis) z udzia貫m 57,5% by najwa積iejszym gatunkiem w zespole ryb, a wzdr璕a (Scardinius erythrophthalmus) z udzia貫m 10,5% drugim co do wa積o軼i. W trakcie po這wów z這wiono prawie 40 kg ryb. Pod wzgl璠em wagowym najwi瘯szy udzia mia造 P. fluviatilis i S. erythrophthalmus odpowiednio stanowi帷 29,5 oraz 15,4% ca趾owitej biomasy ryb. Znacz帷y udzia wagowy wynosz帷y 14,4% mia豉 równie sielawa (Coregonus albula). Pod wzgl璠em ilo軼iowym w po這wach dominowa P. fluviatilis stanowi帷 68,1% ca趾owitej ilo軼i z這wionych ryb (1710). Kolejnymi gatunkami pod wzgl璠em liczbowym by造 jazgarz (Gymnocephalus cernuus) oraz kr徙 (Blicca bjoerkna) z udzia貫m odpowiednio 11,2% oraz 6,4%. Spo鈔ód odnotowanych gatunków dwa podlegaj ochronie gatunkowej, a cztery posiadaj status nara穎nych na wygini璚ie (VU).

 

Herpetofauna Ostoi Sieradowickiej

STRESZCZENIE

Obserwacje by造 prowadzone w latach 2016-2018 na terenie obszaru maj帷ego znaczenie dla Wspólnoty Ostoja Sieradowicka. Po這穎ny w pó軟ocnej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego OZW Ostoja Sieradowicka utworzony zosta w celu ochrony pó軟ocno-zachodniej cz窷ci dawnej Puszczy 安i皻okrzyskiej (P豉skowy Suchedniowski i Pasmo Sieradowickie). Zajmuje powierzchni 7.847,37 ha, obejmuj帷 m.in. 3 rezerwaty przyrody: „Góra Sieradowska" (198 ha), „Wykus" (53 ha) i „Kamie Michniowski" (11 ha). Ostoja jest bardzo zró積icowana przyrodniczo, zw豉szcza geologicznie. ζgodne wzgórza porastaj zwykle lasy. Teren Ostoi obejmuje zbiorowiska le郾e (95% powierzchni), 陰kowe i u篡tki rolne.
Wyst瘼owanie p豉zów i gadów obserwowano w ró積ych biotopach, obejmuj帷ych lasy, 陰ki i zbiorniki wodne. Badania obj窸y okre郵enie wyst瘼owania herpetofauny oraz ustalenie zagro瞠 i warunków ochrony. Stwierdzono 11 gatunków p豉zów i 5 gatunków gadów na 21 stanowisk badawczych. Stwierdzono wyst瘼owanie nast瘼uj帷ych gatunków: traszka górska Ichthyosaura alpestris Laur., traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., traszka grzebieniasta Triturus cristatus Laur., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Bufotes viridis Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba wodna Pelophylax esculentus L., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba 鄉ieszka Pelophylax ridibundus Pall., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., 瘸ba trawna Rana temporaria L., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. (Ryc. 1 i 2, Tab. 1).
Gównymi zagro瞠niami s: wysychanie zbiorników, zanieczyszczenia wód, nadmierna penetracja i podpalenia. Stwierdzono równie, 瞠 drogi Parku przecinaj szlaki migracji zwierz徠. Zwierz皻ami najcz窷ciej rozje盥瘸nymi by造 p豉zy.

 

Herpetofauna Wzgórz Ch璚i雟ko-Kieleckich

STRESZCZENIE

Obserwacje prowadzone by造 w latach 2015-2018 na terenie obszaru maj帷ego znaczenie dla Wspólnoty Wzgórza Ch璚i雟ko-Kieleckie. Po這穎ny w centralnej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego OZW Wzgórza Ch璚i雟ko-Kieleckie utworzony zosta w celu ochrony zachodniej cz窷ci dawnej Puszczy 安i皻okrzyskiej (Wzgórza υpusza雟kie, Pasmo Przedborsko-Ma這goskie, Pogórze Szyd這wskie oraz Góry 安i皻okrzyskie). Zajmuje powierzchni 7.847,37 ha, obejmuj帷 m.in. 9 rezerwatów przyrody: Milechowy" (134 ha), „Biesak-Bia這gon" (13 ha), „Góra Zelejowa" (67 ha), „Góra 畝kowa" (51 ha), „Góra Miedzianka" (25 ha), „Jaskinia Raj" (8 ha), „Chelosiowa Jama" (26 ha), „Moczyd這" (16 ha) i „Góra Rzepka" (9 ha). Wzgórza Ch璚i雟ko-Kieleckie s bardzo zró積icowane przyrodniczo, zw豉szcza geologicznie. ζgodne wzgórza zajmuj zwykle lasy. Teren OZW obejmuje zbiorowiska le郾e, 陰kowe i u篡tki rolne.
Wyst瘼owanie p豉zów i gadów obserwowano w ró積ych biotopach, obejmuj帷ych lasy, 陰ki i zbiorniki wodne. Badania obj窸y okre郵enie wyst瘼owania herpetofauny oraz ustalenie zagro瞠 i warunków ochrony. Stwierdzono 14 gatunków p豉zów i 6 gatunków gadów na 22 stanowiskach badawczych. Stwierdzono wyst瘼owanie nast瘼uj帷ych gatunków: traszka górska Ichthyosaura alpestris Laur., traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., traszka grzebieniasta Triturus cristatus Laur., kumak nizinny Bombina bombina L., grzebiuszka ziemna Pelobates fuscus Laur., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha paskówka Epidalea calamita Laur., ropucha zielona Bufotes viridis Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba wodna Pelophylax esculentus L., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba 鄉ieszka Pelophylax ridibundus Pall., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., 瘸ba trawna Rana temporaria L., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L., gniewosz plamisty Coronella austriaca Laur. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. (Ryc. 1 i 2, Tab. 1).
Gównymi zagro瞠niami s: przemys surowców skalnych (tzw. „Bia貫 Zag喚bie"), wysychanie zbiorników, zanieczyszczenia wód, nadmierna penetracja i podpalenia. Przez obszar OZW przebiega wiele ruchliwych dróg (m.in. krajowa 7 oraz wojewódzkie 762, 763 i 728), st康 do najwa積iejszych problemów nale篡 zabijanie migruj帷ych p豉zów przez samochody.

 

Nietoperze Bolimowskiego Parku Krajobrazowego
i terenów otaczaj帷ych 

STRESZCZENIE

Chiroptrofaun Bolimowskiego Parku Krajobrazowego i terenów otaczaj帷ych (Ryc. 1) badano w ci庵u kilku ostatnich dekad, z nasileniem w latach 2003-2004 oraz 2015-2017. W tej pracy podsumowano i analizowano zebrane dot康 dane publikowane i niepublikowane. Ogó貫m stwierdzono 14 gatunków dla 13 potwierdzono rozród (obecno嗆 karmi帷ych samic i osobników juwenilnych). Do cz瘰to notowanych i dominuj帷ych liczebnie nietoperzy nale瘸造: mroczek pó幡y Eptesicus serotinus, borowiec wielki Nyctalus noctula, gacek brunatny Plecotus auritus i mopek Barbastella barbastellus, podczas gdy nocek du篡 Myotis myotis, nocek w御atek M. mystacinus, nocek Brandta M. brandtii, mroczek posrebrzany Vespertilio murinus i borowiaczek Nyctalus leisleri by造 rzadko notowane. Znaczn cz窷 danych uzyskano w wyniku od這wów nietoperzy w sieci ustawiane w ró積ych 鈔odowiskach le郾ych. Gatunkami najcz窷ciej 這wionymi nad le郾ymi drogami by造 gacki brunatne i borowce wielkie, a w pobli簑 zbiorników wodnych - borowce wielkie i nocki rude Myotis daubentonii (Tab. 1). Stosunkowo niewiele danych zebrano na temat nietoperzy w budynkach (Tab. 2). Przynajmniej pi耩 gatunków tworzy這 w nich kolonie rozrodcze w rejonie Bolimowskiego Parku Krajobrazowego (nocek du篡, nocek Natterera Myotis nattereri, mroczek pó幡y, karlik wi瘯szy Pipistrellus nathusii i gacek brunatny). Znaleziono zimowiska sze軼iu gatunków nietoperzy zlokalizowane w ma造ch przydomowych piwnicach i militarnych schronach. W zimowych schronieniach najcz瘰tszy i najliczniejszy by gacek brunatny (ponad 60% osobników) (Tab. 3). Analizy diety sów na tym terenie wykaza造 obecno嗆 dziewi璚iu gatunków nietoperzy, w tym nocka Brandta, mroczka posrebrzanego (Tab. 4) oraz nocka du瞠go. Bolimowski Park Krajobrazowy wraz z otoczeniem jest wa積ym miejscem dla nietoperzy. Prawdopodobnie w tej cz窷ci Polski, która jest silnie odlesiona, zespó nietoperzy tego terenu jest stosunkowo cenny i pod tym wzgl璠em porównywalny z tymi, które zasiedlaj inne wi瘯sze kompleksy le郾e (Ryc. 1).

 

Udzia parków narodowych
w ochronie siedlisk przyrodniczych i gatunków Natura 2000

STRESZCZENIE

Celem opracowania jest przedstawienie hierarchizacji parków narodowych w oparciu o kryteria wynikaj帷e ze standardowych formularzy danych. Analizie zosta豉 poddana liczba przedmiotów ochrony wynikaj帷ych z dyrektywy ptasiej i siedliskowej o ocenie A, B lub C. Siedliska i gatunki oznaczone w SDF jako D nie s przedmiotem ochrony danego obszaru Natura 2000, dlatego te nie uwzgl璠nione zosta造 w analizie. Przedstawiona charakterystyka pozwoli豉 ustali hierarchi parków narodowych w鈔ód najcenniejszych obiektów przyrodniczych, które w pierwszej kolejno軼i zas逝guj na zabezpieczenie i ochron, a tak瞠 pozwoli豉 zweryfikowa pogl康y na temat obszarów najbardziej cennych.

 

NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MYKOBIOTYCZNE

 

Nowe stanowiska podrzenia 瞠browca Blechnum spicant (L.) ROTH
w Nadle郾ictwie Zagna雟k (Wy篡na Kielecka)

STRESZCZENIE

Podrze 瞠browiec jest zimozielon paproci o dwupostaciowych li軼iach. W Polsce gatunek wyst瘼uje gównie w górach, na ni簑 spotykany jest na rozproszonych stanowiskach. Papro zwi您ana jest gównie z borami ze zwi您ku Piceion abietis. W Polsce Blechnum spicant podlega ochronie gatunkowej, na Wy篡nie Ma這polskiej uwa瘸ny jest za gatunek zagro穎ny wygini璚iem (kategoria CR).
W latach 2014-2016 na P豉skowy簑 Suchedniowskim i w Górach 安i皻okrzyskich (Wy篡na Kielecka) znaleziono pi耩 nowych stanowisk Blechnum spicant. Nowe stanowiska zlokalizowane s w dwóch kwadratach ATPOL - EE63 oraz EE64. Gatunek wyst瘼owa w zbiorowiskach le郾ych z udzia貫m jod造 w drzewostanie. Odkryte populacje liczy造 od jednego do czterech osobników. Najcz窷ciej by造 to ro郵iny w fazie wegetatywnej. Potencjalnym 廝ód貫m zagro瞠nia dla podrzenia 瞠browca mog by prace zwi您ane z prowadzeniem gospodarki le郾ej.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap