Strona g堯wna arrow Park Pa豉cowy
Park Pa豉cowy Drukuj E-mail

Wzgórze pa豉cowe (Brincken)

Sztuka zak豉dania ogrodów w sercu pierwotnego lasu posiada wielowiekow i bogat tradycj, której 鈍iadectwem s istniej帷e jeszcze dzisiaj zabytkowe za這瞠nia parkowe. Te wspania貫 obiekty sztuki ogrodowej, fragmenty parków i zwierzy鎍ów, resztki historycznych zabudowa s ostatnimi 鈍iadkami odleg造ch dziejów Puszczy Bia這wieskiej i stanowi wspólne dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze nie tylko mieszkaj帷ej tu spo貫czno軼i, ale ca貫go spo貫cze雟twa.

Prywatna rezydencja
my郵iwska carów Rosji

Park Pa豉cowy zosta za這穎ny po 1895 r. jako integralna cz窷 prywatnej rezydencji my郵iwskiej carów Rosji wzniesionej w latach 1889-1894. Nazwa parku "Pa豉cowy" nawi您uje do najwa積iejszego obiektu, tej rezydencji, jak by pa豉c carski (sp這n掖 w 1944, a ostatecznie wyburzono go w 1962 r.). Pa豉cowi towarzyszy zespó innych budynków.

Pa豉c Carski

 

Cz窷 z nich przeznaczono na potrzeby dworu i s逝瘺y carskiej: cerkiew prawos豉wn, Dom Szoferów, Dom ζ幡i, Dom Zarz康u, dom dla stajennych, Dom 安icki, Dom Marsza趾owski, Dom Jegierski. Pozosta貫 obiekty mia造 charakter gospodarczo-przemys這wy: stajnia kozacka, arsena, m造n, elektrownia, stodo豉, gara瞠. T w豉郾ie rezydencj my郵iwsk otoczono ponad 50 hektarowym parkiem.

Plan Kronenberga

Autorem projektu parku by Walerian Kronenberg (1859-1934), jeden z najwybitniejszych i modnych wówczas projektantów za這瞠 ogrodowo-parkowych z prze這mu wieków. Jego dzie貫m jest te ponad 300 wi瘯szych i mniejszych parków na terenie Polski, Litwy, Rosji oraz na Krymie. W samej Warszawie Kronenberg urz康zi m.in. tereny Wy軼igów Konnych, Agricol.

 

Dom Marsza趾owski

Ju w momencie zak豉dania parku jego warto軼i przestrzenno-plastyczne by造 wysokie. Park w Bia這wie篡 zaprojektowany by w stylu angielskim, nazywanym te krajobrazowym. Styl ten rozwin掖 si w XVIII wieku w Anglii, jako wyraz idei budzenia uczu w oparciu o kontemplacj 篡cia na 這nie "naturalnej" przyrody. Jednak parki zak豉dane w ten sposób nie by造 ogrodzonym fragmentem naturalnej przyrody, lecz pracowitym odwzorowaniem jej idealnej - zdaniem projektanta - formy.

Park w Bia這wie篡
zaprojektowany by
w stylu angielskim

Do gównych za這瞠 parków krajobrazowych nale瘸這 unikanie wyra幡ego wyznaczania granic: ogrodzenia zast瘼owano parkanem lub fos. Nie stosowano form geometrycznych, lecz wy陰cznie naturalne, np.: nie modelowano koron drzew czy kszta速u krzewów. Ro郵iny umieszczano w grupach, tzw. klombach (np. jedno wysokie drzewo w otoczeniu kilku ni窺zych), b康 samotnie. Wyraz artystyczny uzyskiwano dobieraj帷 ró積e odcienie zieleni lub sadz帷 drzewa o ró積ych pokrojach, np. o formie piramidalnej, parasolowatej czy zwis貫j. Parkowe aleje i 軼ie磬i wytyczano po liniach krzywych, nie utwardzano ich, a miejsca, w których krzy穎wa造 si obsadzano zieleni.

Parkowe aleje
i 軼ie磬i wytyczano
po liniach krzywych

Za這穎no go od podstaw, jednak w pracach planistycznych wyra幡ie widoczne jest odwo豉nie si autora do dawnych tradycji Bia這wie篡. Do uk豉du widokowego pierwotnego parku, który przywo造wa na my郵 klasycystyczne ogrody królewskie, dodano osie widokowe. Sama kompozycja komunikacyjna parku by豉 charakterystyczn dla krajobrazowych parków obwodnic. Stawy, wykopane w XVI wieku - powi瘯szono. Ziemi u篡to do podwy窺zenia wzgórza.

Ro郵iny umieszczano
w grupach, tzw. klombach

Rozleg造m 陰kom nadano "naturalny" charakter, który zachowano do dzisiaj, co oznacza, 瞠 nie s nawo穎ne, podsiewane, a koszone s raz, najwy瞠j dwa razy w roku. W maju i czerwcu mo瞠my zobaczy na nich kwitn帷e 豉ny z這cienia w豉軼iwego, sza逕i 陰kowej, dzwonka rozpierzch貫go, kozibrodu wschodniego, 鈍ierzbnicy polnej. Przy doborze ro郵in do kompozycji ogrodowej uwidacznia si charakterystyczny dla tego okresu wzrost zainteresowania botanik i rozwój nauk przyrodniczych.

Plan rozmieszczenia k瘼

Do bogatego katalogu rodzimych form ro郵innych dodano wiele nowych jak np. formy zwis貫, kolumnowe drzewa, sadzono doros貫 okazy, uwzgl璠niono wiele gatunków obcych, gównie z kontynentu ameryka雟kiego. By這 to wyrazem gustów w豉軼iciela terenu, jak i trendów panuj帷ych w sztuce ogrodowej tego okresu.

Pocz徠ek stawów
si璕a XVI wieku

W powsta貫j kompozycji znalaz這 si oko這 200 gatunków drzew i krzewów. Inwentaryzacje przeprowadzane na terenie parku pokazuj przemiany dendroflory; stopniowo wypadaj gatunki i odmiany nasadzone pierwotnie, a wkraczaj gatunki nowe i rozszerzaj one swój zasi璕. Z zasadzonych tu blisko 200 gatunków drzew i krzewów do dzisiaj zachowa這 si ok. 90. Do najciekawszych nale膨: sosna wejmutka, d帳 czerwony, brzoza papierowa, choina kanadyjska, daglezja zielona, przeorzech, skrzyd這orzech kaukaski.

K瘼a d瑿ów jest
pozosta這軼i
ogrodu saskiego
za這穎nego w XVII wieku

Widoczna na wzgórzu k瘼a d瑿ów jest pozosta這軼i ogrodu saskiego za這穎nego w XVII wieku. D瑿y, dzi ponad 250 letnie, posadzono na dziedzi鎍u XVIII wiecznej oficyny my郵iwskiej Augusta III. Z opisanych w 1925 roku 21 d瑿ów do dzisiaj zachowa這 si 14. Prowadzone prace konserwatorskie nie s w stanie przed逝篡 篡cia tych pi瘯nych, okaza造ch drzew, bo ich czas dobiega ko鎍a. Obfite owocowanie d瑿ów w roku 1996 stwo­rzy這 okazj do wyhodowania ich nast瘼ców. Pomi璠zy starymi d瑿ami wygrodzono 31 powierzchni z m這dym d帳kami. Powierzchnie ogrodzo­no, a w kolejnych latach usuwane s z nich inne ga­tunki drzew i krzewów.

W czasie spaceru po Parku mo積a obserwowa ptaki zwi您ane z cz這wiekiem (wróble, mazurki, bociany bia貫, jaskó趾i oknówki, synogarlice tureckie), jak i te, które wyst瘼uj w lesie, m.in. zi瑿y, muchoówki, dzi璚io造, gile, grubodzioby. Mo積a te zobaczy inne zwierz皻a: dziki, jelenie, lisy, jenoty i zaj帷e.

Najstarszy budynek w Bia這wie篡,
dawny dworek my郵iwski
wybudowany w 1845 r.
Stawy w Parku
Pa豉cowym
Zdj璚ie Parku Pa豉cowego
z lotu ptaka
- fot. Johan Hammar

 

Do dzi, Park Pa豉cowy pozostaje jedynym w Polsce istniej帷ym za這瞠niem ogrodowym towarzysz帷ym carskiej rezydencji my郵iwskiej. Obok warto軼i historycznych i przyrodniczych równie wa積e s warto軼i u篡tkowe: aktualnie jest to jedyny wi瘯szy i dobrze zachowany historyczny park funkcjonuj帷y na obszarze po逝dniowego Podlasia.

Ewa Moroz-Keczy雟ka
Biblioteka BPN


 
  • Polish
  • English
home contact sitemap