bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail
PNRP 28(2) – 2009 r.

Stopie pora瞠nia sosen Pinus sylvestris L.
przez czyrenia sosnowego Phellinus pini (BROT.: FR.) A. AMES
w obszarze ochrony 軼is貫j „Nart” w Kampinoskim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

W pracy zbadano stopie pora瞠nia sosen Pinus sylvestris L. przez czyrenia sosnowego (Phellinus pini) (BROT.: FR.) A. AMES w obszarze ochrony 軼is貫j „Nart” w Kampinoskim Parku Narodowym. P. pini atakuje drewno twardzielowe sosny, powoduj帷 zgnilizn bia陰 jamkowat. Na terenie obszaru ochronnego „Nart” (zajmuj帷ego 16,57 ha) zbadano 220 sosen (w wieku ponad 200 lat). Wykonano pomiar wysoko軼i i pier郾icy ka盥ego drzewa, opukano ka盥 strza喚 na wysoko軼i 1 m w celu stwierdzenia ewentualnej zgnilizny wewn皻rznej pnia, odnotowano liczb wyst瘼uj帷ych owocników czyrenia sosnowego i ich po這瞠nie na pniu (wysoko嗆, kierunek geograficzny).
Na 51,4% badanych sosen stwierdzono owocniki czyrenia sosnowego. Wi瘯szo嗆 sosen wykaza豉 w badaniu akustycznym (opukiwanie pnia na wysoko軼i 1 m) oznaki zgnilizny wewn皻rznej pnia.
Tylko 23 sosny (10,5%) z 220 przebadanych nie wykazywa這 瘸dnych objawów pora瞠nia (brak owocników czyrenia sosnowego, brak reakcji akustycznej pnia).


Zakres zdolno軼i i preferencji troficznych drewna izolatu
pniarka modrzewiowego (Fomitopsis officinalis (VILL.) BONDARTSEV et SINGER)
pochodz帷ego z obszaru chronionego „Che軛owa Góra” badany w warunkach in vitro

STRESZCZENIE

Pniarek modrzewiowy (Fomitopsis officinalis (VILL.) BONDARTSEV et SINGER) jest jednym z najrzadszych i najbardziej zagro穎nych wygini璚iem grzybów nadrzewnych w Polsce. Jedynym sposobem na uchronienie tego gatunku przed ca趾owitym wyniszczeniem wydaje si by jego aktywna ochrona na drodze reintrodukcji. Na terenie Europy 字odkowej wyst瘼uje on jednak wy陰cznie na modrzewiu atakuj帷 drzewa VI i starszych klas wieku. Obecnie gówn przyczyn jego wymierania jest niedostatek odpowiednich baz pokarmowych w postaci starodrzewi modrzewiowych. Grzyb ten wyst瘼uje równie poza Europ 字odkow, gdzie, obok modrzewi, jest w stanie zasiedla drzewa iglaste z rodzajów: Abies, Cedrus, Picea, Pinus, Pseudotsuga i Tsuga. Teoretycznie nie jest wi璚 wykluczone, 瞠 równie polskie populacje tego zagro穎nego wygini璚iem gatunku mog korzysta z nich jako ze 廝ód豉 pokarmu.
W niniejszej pracy przedstawiono rezultaty bada zakresu preferencji i zdolno軼i troficznych izolatu grzybni Fomitopsis officinalis pochodz帷ego z obszaru chronionego „Che軛owa Góra” le膨cego w obr瑿ie 安i皻okrzyskiego Parku Narodowego b璠帷ego najwi瘯sz krajow ostoj tego gatunku. W warunkach in vitro na kulturach grzybni eksponowano drewno 25 ró積ych gatunków drzew, z czego 16 stanowi造 gatunki rodzime lub introdukowane, za 9 egzotyczne, nie wyst瘼uj帷e na terenie Europy 字odkowej. Czas ekspozycji drewna na grzybni wynosi odpowiednio 30, 60 i 90 dni. Badania wykaza造, 瞠 w warunkach laboratoryjnych grzybnia Fomitopsis officinalis wykazuje zupe軟ie odmienny zakres preferencji i zdolno軼i troficznych ni w naturze. Zdecydowanie najch皻niej rozk豉dane by這 drewno pochodz帷e z Fraxinus excelsior (7,30% ubytku suchej masy po 90 dniach ekspozycji na grzybni). Drewno Larix decidua, b璠帷e naturalnym substratem dla tego gatunku grzyba, rozk豉dane by這 znacznie wolniej (1,97%). Podobne tempo rozk豉du stwierdzono równie w przypadku drewna Salix fragilis (1,57%) i Tabebuja sp. (1,51%). Nie zanotowano natomiast istotnego rozk豉du drewna innych (poza modrzewiem) badanych gatunków iglastych. W 鈍ietle powy窺zego nale篡 stwierdzi, 瞠 w przypadku polskiej populacji Fomitopsis officinalis pochodz帷ej z rejonu Gór 安i皻okrzyskich, jej jedynym potencjalnym gospodarzem mog by drzewa z rodzaju Larix i tylko takie mog stanowi baz pokarmow do ewentualnej reintrodukcji tego gatunku maj帷ej na celu jego aktywn ochron. Zastosowanie do tych dzia豉 innych drzew iglastych, a tak瞠, mimo obiecuj帷ych wyników testów laboratoryjnych, Fraxinus. excelsior, nie wydaje si by realne.


Porosty rezerwatu przyrody „Starodrzew Szyndzielski”
w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszy雟kiej (pó軟ocno-wschodnia Polska)

STRESZCZENIE

Praca przedstawia wykaz gatunków porostów rezerwatu przyrodniczego „Starodrzew Szyndzielski” oraz analiz ich preferencji ekologicznych. Zró積icowanie taksonomiczne lichenobioty jest du瞠. W wyniku bada terenowych, przeprowadzonych w latach 1997 i 2007 roku, odnotowano 115 gatunków z 56 rodzajów. Najliczniejsze s rodzaje: Lecanora (14 gatunków), Cladonia (13), oraz Pertusaria (7). Porosty wyst瘼uj we wszystkich podstawowych formach morfologicznych. W鈔ód porostów rezerwatu dominuj epifity. Wyst瘼uje tu szereg taksonów rzadkich w skali Polski, cechuj帷ych du瞠, dobrze zachowane zbiorowiska le郾e m.in.: Arthonia vinosa, Bryoria implexa, Calicium viride, Chrysothrix candelaris, Loxospora elatina, Pertusaria flavida, P. leioplaca, P. pertusa, Pyrenula nitida, P. nitidella, Thelotrema lepadinum. W rezerwacie stwierdzono pierwsze w Puszczy Knyszy雟kiej stanowisko Fellhanera subtilis. Spo鈔ód odnalezionych gatunków, 38 umieszczonych jest na krajowej li軼ie gatunków gin帷ych i zagro穎nych (CIE印I垶KI i in. 2006), a 11 gatunków na li軼ie lokalnej (CIE印I垶KI 2003b).
Po wycince w 2008 r. cz窷ci d瑿ów w rezerwacie zaobserwowano zmniejszenie liczebno軼i populacji wielu gatunków porostów. Niezb璠ne jest monitorowanie zmian w biocie porostów rezerwatu.


Porosty rezerwatu „Dziektarzewo”

STRESZCZENIE

Badania lichenologiczne w rezerwacie „Dziektarzewo” prowadzono w kwietniu i maju 2008 roku. Rezerwat jest po這穎ny w pó軟ocno-zachodniej cz窷ci województwa mazowieckiego, w okolicach wsi Dziektarzewo, na zboczu rzeki Wkra. Obiekt ten chroni niewielki starodrzew mieszany pochodzenia naturalnego (Querco roboris–Pinetum, Tilio–Carpinetum). W wyniku przeprowadzonych bada odnotowano rzadkie w Polsce i interesuj帷e gatunki porostów: Agonimia allobata, Biatora efflorescens, Biatoridium monasteriense, Fuscidea arboricola, Micarea viridileprosa, Mycobilimbia epixanthoides i Rinodina degeliana. Wyró積iona biota obejmuje 21 gatunków umieszczonych na „Czerwonej Li軼ie” porostów zagro穎nych wymarciem w Polsce: dwa jako krytycznie zagro穎ne (CR) (Chaenotheca chlorella, Chrysotrix candelaris), cztery – wymieraj帷e (EN) (Arthonia byssacea, Bacidia subincompta, Chaenotheca stemonea, Opegrapha vermicellifera), siedem – nara穎ne na wymarcie (VU) (Acrocordia gemmata, Biatora eflorescens, Biatora globulosa, Calicium viride, Opegrapha viridis, Ramalina farinacea, Usnea hirta) i osiem – bliskie zagro瞠nia (NT) (Bacidina arnoldiana, Biatoridium monasteriense, Chaenotheca furfuracea, C. trichialis, Evernia prunastri, Graphis scripta, Opegrapha varia, Pertusaria coccodes). Charakterystyczn cech bioty porostów analizowanego rezerwatu jest stosunkowo du瘸 liczba gatunków – wska幡ików ni穎wych lasów puszcza雟kich (Arthonia byssacea, Calicium viride, Chaenotheca chlorella, Chrysothrix candelaris, Microcalicium disseminatum, Opegrapha vermicellifera, O. viridis).


秧dówki (Hymenoptera, Aculeata) wybranych obszarów chronionych
w Parku Krajobrazowym Mi璠zyrzecza Warty i Widawki

STRESZCZENIE

W latach 2001-2008 prowadzono w Parku Krajobrazowym Mi璠zyrzecza Warty i Widawki (PKMWiW) badania entomologiczne w trzech obszarach chronionych: rezerwacie „Winnica”, zespole przyrodniczo-krajobrazowym „Góry Wapienne” i u篡tku ekologicznym „Góra Charlawa”. Stwierdzono wyst瘼owanie 214 gatunków Aculeata, w tym 145 taksonów jest nowych dla Parku. Uwzgl璠niaj帷 wcze郾iejsze dane z pi鄉iennictwa, aktualnie z terenu Parku znane s 232 gatunki 膨dówek (22,1% fauny krajowej tej grupy owadów). Liczba gatunków wykazanych w poszczególnych badanych obiektach wynosi: „Winnica” – 122, „Góry Wapienne” – 88 i „Góra Charlawa” – 121. Jedena軼ie gatunków Apiformes jest nowych dla regionu ódzkiego. S to: Colletes marginatus, Andrena falsifica, A. nycthemera, Halictus simplex, Seladonia gavarnica, Lasioglossum sexnotatulum, Evylaeus linearis, E. malachurus, E. parvulus, Rhophitoides canus i Sphecodes rufiventris. W zebranym materiale stwierdzono 32 gatunki zagro穎ne (15% wszystkich taksonów), 26 gatunków rzadkich lub bardzo rzadkich w Polsce oraz 13 gatunków chronionych. Udzia gatunków zagro穎nych w zgrupowaniach 膨dówek badanych obszarów chronionych wynosi: „Winnica” – 12,3% (15 gatunków), „Góry Wapienne” – 14,8% (13), „Góra Charlawa” – 13,2% (16). Zdaniem autorów, wszystkie trzy badane obszary chronione nale篡 uzna za cenne ostoje 膨dówek w PKMWiW.


Owady uszkadzaj帷e owoce i nasiona jarz瑿iny zwyczajnej Sorbus aucuparia L.
w Gorcza雟kim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

W Gorcza雟kim Parku Narodowym, oddz. 119 a w latach 2003-2004 prowadzono badania na temat sk豉du gatunkowego owadów uszkadzaj帷ych owoce i nasiona jarz瑿iny zwyczajnej Sorbus aucuparia L. Do bada zebrano 陰cznie 10 800 owoców z rosn帷ych drzew, w tym 6000 owoców z 15 drzew w 2003 r. oraz z 12 drzew - w 2004 r. Z ka盥ego drzewa pobierano losowo prób 400 owoców. W laboratorium analizowano wszystkie próby pod k徠em zasiedlenia ich przez larwy. Nast瘼nie owoce i larwy znalezione podczas analiz przeznaczono do hodowli masowych. Aby porówna zasiedlenie owoców przez Argyresthia conjugella ZELL. (Lepidoptera: Yponomeutidae), obliczono wska幡iki zasiedlenia owoców. Jeden z nich - bezwzgl璠ny indeks obliczono przez podzielenie liczby okazów A. conjugella przez liczb owoców w próbie; drugi wzgl璠ny wska幡ik obliczono przez podzielenie liczby okazów A. conjugella przez liczb uszkodzonych owoców w próbie.
W oparciu o wyniki, stwierdzono szkodliwe owady: Argyresthia conjugella ZELL. (1501 egz.) (Ryc. 1) i Megastigmus brevicaudis RATZ. (2 egz.). A. conjugella powodowa豉 powa積e straty owoców od 24,52% (2004 r.) do 28,75% (2003 r.). Bezwzgl璠ny wska幡ik zasiedlenia owoców (BWZ) mia zbli穎ne warto軼i w obu latach. Wzgl璠ny wska幡ik (WWZ) wykazywa wyra幡 ró積ic w dwu kolejnych latach (Tab. 1, 2).
W okresie bada uzyskano nast瘼uj帷e gatunki parazytoidów A. conjugella: Microgaster polita MARSH., Apanteles lineipes WESM., Meteorus polita (Wesm.) (Hymenoptera: Braconidae) i Helotorus capitator TOWN. (Hymenoptera: Ichneumonidae); 陰cznie 16 okazów (Tab. 3).
Ich udzia procentowy w relacji do liczby 篡wiciela wynosi 1%. Wskazuje to na s豉by opór 鈔odowiska wobec owadów zasiedlaj帷ych badane owoce i nasiona.
Badania dotycz帷e dynamiki populacji tych owadów powinny by kontynuowane.


Stanowiska bobrów europejskich Castor fiber L. w Dolinie S御powskiej (Ojcowski Park Narodowy)
w latach 2005-2007 w porównaniu z latami 1985-1992

STRESZCZENIE

Bobry bytowa造 w Dolinie S御powskiej po ich introdukcji w latach 1985-1992, nast瘼nie opu軼i造 dolin i po 12 latach powtórnie j zasiedli造. W pracy przedstawiono porównanie stanowisk bobrów w dwóch okresach: w latach 1985-1992 i 2005-2007, oparte na serii inwentaryzacji tam bobrowych. W latach 1985-1992 na S御pówce czynne by這 najprawdopodobniej jedno stanowisko bobrów. 奸ady bytowania gryzoni koncentrowa造 si na tym stanowisku naprzemiennie, w dwóch miejscach: w okolicach wylotu W患ozu Jamki i przy 毒ód豉ch spod Graba. W latach 2005-2007 oprócz starej ostoi zwierz皻a zasiedli造 nowe stanowisko w rejonie osady Warzechówka.
W zachowaniach i aktywno軼i budowlanej bobrów w dwóch badanych okresach zaznaczaj si zarówno podobie雟twa jak i ró積ice. Taka sama lokalizacja jednego stanowiska w 鈔odkowym biegu S御pówki oraz dwóch najwi瘯szych tam: w rejonie wylotu W患ozu Jamki i okolicach  毒óde spod Graba zwi您ana z zastanymi warunkami fizjograficznymi. W 1985 roku stanowisko bobrów powsta這 na skutek introdukcji. Druga kolonizacja po 12 latach zasz豉 spontanicznie. W pierwszym okresie kolonizacji aktywno嗆 budowlana zwierz徠 by豉 wi瘯sza w porównaniu do drugiego okresu: w latach 1985-1992 powsta這 陰cznie 26 tam, natomiast w latach 2005-2007 – 17.
Dotychczasowe obserwacje rozmieszczenia 郵adów bytowania bobrów wskazuj na du瞠 zag瘰zczenie stanowisk tych gryzoni – dwa stanowiska na krótkim, niespe軟a 2,5 km odcinku S御pówki.


Obszar Natura 2000 „Pradolina Warszawsko-Berli雟ka” –
– ostoj cennych gatunków ro郵in naczyniowych

STRESZCZENIE

Pradolina Warszawsko-Berli雟ka jest najwi瘯szym obszarem chronionym w Polsce 字odkowej. Z prowadzonych w latach 50. i 60. XX wieku bada botanicznych wynika, 瞠 obszar ten by wtedy wa積 ostoj wielu cennych gatunków ro郵in naczyniowych. W sezonach wegetacyjnych lat 2005–2007 prowadzono szczegó這w inwentaryzacj botaniczn Pradoliny Warszawsko-Berli雟kiej, maj帷 na celu rozpoznanie flory naczyniowej oraz porównanie otrzymanych wyników z danymi historycznymi. Podczas bada nie potwierdzono stanowisk: Liparis loeselii, Blysmus rufus, Spergularia media, Juncus ranarius i Salicornia herbacea. Odnotowano tak瞠 drastyczne zmniejszenie si populacji, notowanych wcze郾iej innych ro郵in s這nolubnych i wilgociolubnych. Mimo obserwowanych, niekorzystnych zmian stwierdzono wyst瘼owanie 56 gatunków cennych ro郵in naczyniowych. Najliczniejsz grup stanowi taksony siedlisk hydro- i higrofilnych. W鈔ód nich jest 5 gatunków, dla których jest ona gównym miejscem wyst瘼owania w Polsce 字odkowej. Na szczególn uwag zas逝guj: Glaux maritima i Lathyrus palustris – gatunki zagro穎ne w skali ca貫go kraju. Uzyskane wyniki dowodz, 瞠 pomimo wielu niekorzystnych zmian teren ten nadal jest wa積 ostoj dla wielu gin帷ych i zagro穎nych gatunków Polski 字odkowej. W celu zachowania istniej帷ych stanowisk konieczne jest podj璚ie zabiegów ochrony czynnej. Instrumentem pomocnym przy ich realizacji mog by programy rolno鈔odowiskowe.


Obszar Natura 2000 „ㄠka w B璚zkowicach” jako ostoja cennych gatunków ro郵in naczyniowych – problemy i perspektywy ochrony

STRESZCZENIE

Obszar Natura 2000 „ㄠka w B璚zkowicach” (PLH100004) powo豉no dla ochrony Liparis loeselii – gatunku z Za陰cznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, a tak瞠 kilku typów siedlisk z Za陰cznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, m. in. nizinnych torfowisk zasadowych (kod 7230) i torfowisk przej軼iowych (kod 7140).  W latach 2007 – 2008 przeprowadzono badania maj帷e na celu rozpoznanie flory naczyniowej, okre郵enie stanu populacji wybranych gatunków rzadkich i zagro穎nych oraz poznanie wp造wu sukcesji ro郵inno軼i na ich stanowiska. W wyniku bada stwierdzono 269 gatunków ro郵in naczyniowych, w tym 21 rzadkich b康 chronionych.  Najcenniejszym przedstawicielem flory tego obszaru jest Liparis loeselii. Jego populacja cechuje si znaczn liczebno軼i, obejmuje oko這 60 osobników. W鈔ód nich obserwuje si zdecydowan przewag ro郵in znajduj帷ych si w fazie generatywnej i niewielk liczb osobników juwenilnych. Przyczyn niekorzystnej struktury wiekowej mo瞠 by utrudnione kie趾owanie siewek na skutek du瞠go zwarcia ro郵inno軼i, wzrostu zacienienia i grubej warstwy zalegaj帷ej nekromasy. Najwi瘯sz liczebno軼i i stabilno軼i cechuj si populacje Epipactis palustris oraz Senecio rivularis. U obu gatunków widoczny jest pojaw nowych osobników. Jednak瞠 post瘼uj帷a sukcesja ro郵inno軼i w przysz這軼i mo瞠 przyczyni si do ich wygini璚ia. Do gatunków, które wyst瘼uj w wielu miejscach, ale zwykle pojedynczo lub po kilka osobników nale膨: Dactylorhiza majalis i Ranunculus lingua. W przypadku pierwszego z nich, taka struktura przestrzenna mo瞠 鈍iadczy o jego stopniowym ust瘼owaniu, na skutek zaprzestania u篡tkowania. W obr瑿ie niewielkiej populacji Carex davalliana w ci庵u ostatnich kilkunastu lat nie zaobserwowano 瘸dnych zmian. Pozosta貫 rozpatrywane gatunki – Scrophularia umbrosa i Ophioglossum vulgatum odnaleziono tylko na pojedynczych stanowiskach, w ma貫j liczbie egzemplarzy.
Z przeprowadzonych bada wynika, 瞠 najwi瘯szym zagro瞠niem dla flory tego obiektu jest sukcesja ro郵inno軼i. Najcenniejsza, pó軟ocna i 鈔odkowa cz窷 badanego obszaru, zosta豉 wy陰czona z u篡tkowania rolniczego w po這wie lat 80. ubieg貫go stulecia. Teren ten by równie poddany melioracji. Przyczyni這 si to znacznie do przy酥ieszenia ekspansji drzew lekkonasiennych, gatunków zio這ro郵owych, Phragmites austrialis oraz innych ro郵in nitrofilnych. Dla skutecznej ochrony istniej帷ych do chwili obecnej p豉tów torfowisk konieczna jest poprawa i stabilizacja stosunków wodnych, usuni璚ie zadrzewie i trzcinowisk z cz窷ci odznaczaj帷ej si najwy窺zymi walorami przyrodniczymi oraz przywrócenie ekstensywnego u篡tkowania ko郾ego. Jednym z gównych instrumentów finansowych, mog帷ych zach璚i w豉軼icieli gruntów do podj璚ia dzia豉lno軼i s programy rolno鈔odowiskowe. Jednak ich zastosowanie w tym przypadku mo瞠 natrafi na wiele przeszkód z powodu du瞠go rozdrobnienia dzia貫k i skomplikowanych stosunków w豉sno軼iowych.


NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MIKOBIOTYCZNE

Nowe stanowisko goryczki w御kolistnej Gentiana pneumonante
w Bia這wieskim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

Nowe stanowisko Gentiana pneumonante (L.) (Gentianaceae) zosta這 znalezione w 2005 r. na terenie Bia這wieskiego Parku Narodowego. Jest to najwi瘯sze stanowisko tego gatunku w parku wymagaj帷e czynnej ochrony.


Nowe stanowiska interesuj帷ych gatunków 膨dówek (Hymenoptera, Aculeata)
w regionie ódzkim

STRESZCZENIE

W pracy podano nowe stanowiska 21 zagro穎nych, rzadkich i chronionych gatunków Aculeata z rodzin: Chrysididae, Vespidae, Sphecidae, Crabronidae i Apidae. Wykazano je gównie w Bolimowskim, Spalskim, Sulejowskim, Przedborskim i Za喚cza雟kim Parku Krajobrazowym, a 4 gatunki stwierdzono w projektowanym obszarze Natura 2000 – PLB 100001, po這穎nym w Pradolinie Warszawsko-Berli雟kiej. Trzy gatunki – Sceliphron destillatorium, Hylaeus styriacus i Andrena limata s nowe dla regionu ódzkiego. Autorzy proponuj umie軼i na „Czerwonej li軼ie zwierz徠 gin帷ych i zagro穎nych w Polsce” grzebacza Oxybelus victor, nadaj帷 mu kategori zagro瞠nia VU (gatunek nara穎ny).

 
  • Polish
  • English
home contact sitemap