bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail
PNRP 28(4) – 2009 r.

Grzyby projektowanego rezerwatu „G御zczyk”
na Wy篡nie Cz瘰tochowskiej

STRESZCZENIE

Projektowany rezerwat „G御zczyk” jest jednym z czterech obiektów w prze這mie Warty, w których wykonywano obserwacje mikologiczne. Praca przedstawia wyniki bada inwentaryzacyjno-monitoringowych prowadzonych w latach 1995 – 2004.
Na terenie projektowanego rezerwatu odnotowano 223 gatunki grzybów i 郵uzowców, w tym cztery b璠帷e na li軼ie gatunków chronionych w Polsce. Analiza porównawcza sk豉du gatunkowego z pozosta造mi obiektami, w których prowadzone by造 badania wykaza豉, 瞠 27 gatunków grzybów wyst瘼uje tylko w „G御zczyku”. S to gatunki puszcza雟kie, utrzymuj帷e si w tym terenie dzi瘯i niezakóconemu procesowi odnawiania si lasu, który stwarza i kszta速uje doskona貫 warunki ekologiczne dla rozwoju grzybów.


Stanowisko kruszczyka drobnolistnego Epipactis microphylla (EHRH.) SW.
w rezerwacie „Lipowiec” ko這 Chrzanowa w Polsce Po逝dniowej

STRESZCZENIE

Kruszczyk drobnolistny Epipactis microphylla (EHRH.) SW. jest w Polsce gatunkiem nara穎nym. W Polsce notowany jest na Wy篡nie 奸御ko-Krakowskiej, w Niecce Niedzia雟kiej, na Pogórzu Bukowskim, na Pogórzu Cieszy雟kim oraz w Pieni雟kim Parku Narodowym. Opisywane stanowisko kruszczyka znajduje si na terenie rezerwatu „Lipowiec” ko這 Chrzanowa. Pierwsza wzmianka o obecno軼i na tym terenie rzadkiego storczyka pochodzi z roku 1928. Praca przedstawia obserwacje wykonywane na dwóch (A i B) powierzchniach 100 m2 za這穎nych w miejscu wyst瘼owania storczyka na terenie rezerwatu. Na ka盥ej z powierzchni wykonano po dwa zdj璚ia florystyczne w ró積ych latach – na powierzchni A w roku 1983 i 2002, na powierzchni B w roku 1992 i 2005. Dodatkowo celem oceny populacji storczyka liczono wszystkie osobniki na ca貫j powierzchni. Na powierzchni A zaobserwowano ust徙ienie gatunków klas TrifolioGeranietea, RhamnoPrunetea gównie na rzecz gatunków klasy QuercoFagetea.
Na powierzchni B zmiany sk豉du gatunkowego nie by造 tak wyra幡ie zaznaczone jak na powierzchni A – przewa瘸造 gatunki wyst瘼uj帷e z najwy窺z sta這軼i, których udzia procentowy nie zmienia si w ci庵u obserwacji, nale膨ce do klasy QuercoFagetea. Na powierzchni A w roku 1983 zanotowano 10 osobników kruszczyka, w roku 2002 – 6 osobników. Na powierzchni B w roku 1992 zanotowano 5 osobników, w roku 2005 – 8 osobników. Niewielka liczba gatunków towarzysz帷ych storczykowi notowana jest zarówno w Belgii jak we Francji. Wynika to mo瞠 z cech glebowych i maj帷ego z tym powi您ania sk豉du florystycznego i ma貫go dost瘼u 鈍iat豉. Kruszczyk drobnolistny jest ciekawym i rzadkim gatunkiem, prace opisuj帷e stan i struktur populacji mog by przydatne do prowadzenia podobnych obserwacji na szersz skal.


秧dówki (Hymenoptera, Aculeata) rezerwatu „Polana Siwica”
i terenów przyleg造ch w Bolimowskim Parku Krajobrazowym

STRESZCZENIE

W latach 2006 – 2008 prowadzono badania dotycz帷e 膨dówek w Bolimowskim Parku Krajobrazowym. Teren bada obejmowa rezerwat „Polana Siwica” oraz murawy napiaskowe ko這 miejscowo軼i Borowiny i Chyleniec, trzy 鈔ódle郾e polany – Stro篡ska, Bielawy i Olszówka, a tak瞠 pobocza dróg le郾ych. Stwierdzono wyst瘼owanie 211 gatunków Aculeata, w tym 174 taksony s nowe dla Parku. Sze嗆 gatunków jest nowych dla regionu ódzkiego, w鈔ód nich bardzo rzadki w Europie i Polsce grzebacz Crabro ingricus oraz pi耩 gatunków pszczó. Liczba gatunków znanych aktualnie z Parku, po uwzgl璠nieniu danych z pi鄉iennictwa, wzros豉 do 246 (23,4% fauny krajowej Aculeata). Z rezerwatu wykazano 158 taksonów 膨dówek (15% fauny krajowej tej grupy owadów). Liczba gatunków pszczó znanych obecnie z regionu ódzkiego wzros豉 do 291, co stanowi 61,4% krajowej fauny Apiformes. W zebranym materiale stwierdzono 31 gatunków zagro穎nych (14,7% wszystkich wykazanych taksonów). Udzia gatunków zagro穎nych w rezerwacie wynosi 12% (19 taksonów). W zgrupowaniu Aculeata 25 gatunków zalicza si do bardzo rzadkich i rzadkich w kraju, np.: Scolia hirta, Euodynerus dantici, Mimumesa beaumonti, Tachysphex fulvitarsis, Andrena mitis, A. synadelpha, A. suerinensis i Nomada sheppardana. Z tej grupy w rezerwacie odnotowano 16 gatunków. W rezerwacie stwierdzono tak瞠 10 taksonów obj皻ych ochron gatunkow (9 spo鈔ód nich nale篡 do pszczó). Nale篡 uzna, 瞠 zarówno rezerwat „Polana Siwica”, jak i przyleg貫 tereny s wa積 ostoj 膨dówek w Bolimowskim Parku Krajobrazowym.


Stan poznania pszczó (Hymenoptera, Apoidea, Apiformes)
Parku Krajobrazowego Wzniesie ódzkich

STRESZCZENIE

W pracy podsumowano stan poznania pszczó Apiformes w Parku Krajobrazowym Wzniesie ódzkich. Na podstawie danych publikowanych i niepublikowanych przedstawiono list 186 gatunków (39,2% krajowej fauny Apiformes), w tym 89 taksonów jest nowych dla Parku. Sze嗆 gatunków, Hylaeus annulatus, Andrena lathyri, Evylaeus parvulus, Coelioxys alata, Nomada furva i N. mutabilis, jest nowych dla regionu ódzkiego. Liczba znanych gatunków pszczó z tego regionu wzros豉 wi璚 do 297 (62,6% krajowej fauny Apiformes). Na terenie Parku stwierdzono wyst瘼owanie 16 gatunków zagro穎nych (8,6% ca貫go zgrupowania pszczó), 22 taksony bardzo rzadkie i rzadkie w skali kraju oraz 17 obj皻ych ochron prawn. Nie odnotowano 12 gatunków pszczó wcze郾iej wykazanych z PKW. Prawdopodobn przyczyn nie potwierdzenia takich gatunków, jak np. Colletes succinctus, Andrena fuscipes i jej paso篡t Nomada rufipes, jest zanikanie wrzosu na omawianym terenie. Liczba znanych gatunków 膨dówek z Parku wynosi obecnie 397 (37,8% krajowej fauny Aculeata). Wyniki bada dowodz, 瞠 Park Krajobrazowy Wzniesie ódzkich jest cenn ostoj pszczó w Polsce 字odkowej.


Zimowanie ptaków wodno-b這tnych
na obszarze Za喚cza雟kiego Parku Krajobrazowego
w latach 1988 – 2009

STRESZCZENIE

Do opisu sk豉du awifauny wodno-b這tnej na terenie Za喚cza雟kiego Parku Krajobrazowego pos逝篡造 materia造 zgromadzone w latach 1988 – 2009. Dla potrzeb prowadzonych licze Warta zosta豉 podzielona na 5-km odcinki. Ich 陰czna d逝go嗆 wynosi豉 40 km. Liczenia prowadzono raz w roku w drugiej lub trzeciej dekadzie stycznia. Na Warcie w granicach Za喚cza雟kiego Parku Krajobrazowego stwierdzono wyst瘼owanie, co najmniej 19 gatunków ptaków wodno-b這tnych. By造 to: 豉b璠 niemy Cygnus olor, 豉b璠 krzykliwy C. cygnus, g窷 zbo穎wa Anser fabalis, krzy穎wka Anas platyrhynchos, cyraneczka A. crecca, czernica Aythya fuligula, g庵o Bucephala clangula, nurog窷 Mergus merganser, bielaczek Mergus albellus, perkozek Tachybaptus ruficollis, kormoran Phalacrocorax carbo, czapla siwa Ardea cinerea, czapla bia豉 Egretta alba, kokoszka Gallinula chloropus, 造ska Fulica atra, stalugwa Tringa ochropus, zimorodek Alcedo atthis i pluszcz Cinclus cinclus. Liczba ta w poszczególnych sezonach waha豉 si od 4 do 13. Gatunkiem najliczniejszym w鈔ód ptaków wodno-b這tnych zimuj帷ych na wodach ZPK by豉 krzyówka, której liczebno嗆 stanowi豉 陰cznie i na poszczególnych rzekach zwykle ponad 80% zgrupowania oraz 豉b璠 niemy i nurog窷. Gatunkami stwierdzanymi corocznie by造 krzyówka, 豉b璠 niemy i nurog窷 (ten ostatni za wyj徠kiem roku 1994). Cho krzyówka w ci庵u trwaj帷ego 22 lata okresu bada pozostawa豉 najliczniejszym gatunkiem, to jej udzia w zgrupowaniu ptaków wodno-b這tnych istotnie zmala. Z drugiej strony udzia ichtiofagów takich jak nurog窷, perkozek, czapla siwa i zimorodek wzrós. Bentofagi takie jak gr捫yce i 造ska by造 notowane bardzo rzadko.


Wysokie zag瘰zczenie terytoriów lelka Caprimulgus europaeus L. 1758
na wrzosowisku Niepust w Kampinoskim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

Badania zag瘰zczenia lelka Caprimulgus europaeus prowadzono w roku 2008 we wschodniej cz窷ci Kampinoskiego Parku Narodowego, na wrzosowisku Niepust. Powierzchnia, na której przeprowadzono badania wynios豉 40 ha. Ca趾owit liczb ptaków wrzosowiska Niepust szacuje si na 9 – 11 par co daje 2,3 – 2,8 pary/10 ha. Jest to najwy窺ze zag瘰zczenie lelka w kraju, podobne do lokalnych zag瘰zcze w Anglii. Ptaki preferowa造 teren wrzosowiska poro郾i皻y pojedynczymi samosiewkami i k瘼ami sosen, brzozy i osiki. Unika造 terenu ca趾owicie otwartego, przechodz帷ego w muraw z odkrytymi wydmami. Nie zanotowano ich równie w okolicznym borze mieszanym na wydmie. S御iedztwo wrzosowiska stanowi造 dwie 鈔ódle郾e podmok貫 陰ki o 陰cznej powierzchni ok. 50 ha, które prawdopodobnie zapewniaj lelkom wystarczaj帷 ilo嗆 pokarmu, przy tak du篡m zag瘰zczeniu. W pracy dokonano porównania cech badanego siedliska z innymi dost瘼nymi w pi鄉iennictwie. Na ich podstawie stwierdzono, 瞠 o wysokim lokalnym zag瘰zczeniu lelka na wrzosowisku Niepust mo瞠 decydowa akumulacja na niewielkim obszarze kilku preferowanych przez ten gatunek cech siedliska (wrzosowisko, otwarte tereny wydmowe, kilkuletnie samosiewki drzew li軼iastych i iglastych, bezpo鈔ednie s御iedztwo 陰k).


Sowy Strigiformes Ojcowskiego Parku Narodowego i jego otuliny

STRESZCZENIE

Badania prowadzono w roku 2007 i 2008 na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego (OPN) i jego otuliny. Ca趾owita powierzchnia badawcza zajmowa豉 89,3 km2, z czego ok. 80% stanowi造 tereny otwarte, a ok. 20% lasy (Ryc. 1). Podczas bada stwierdzono 陰cznie 27 zaj皻ych terytoriów l璕owych nale膨cych do 4 gatunków sów Strigiformes: p這mykówki Tyto alba, puszczyka Strix aluco, pójd嶔i Athene noctua i uszatki Asio otus, co da這 ca趾owite zag瘰zczenie wynosz帷e 3,0 terytoriów na 10 km2 (t/10 km2) (Tab. 1).
Na terenie bada stwierdzono 2 zaj皻e terytoria l璕owe (oraz 6 nieczynnych stanowisk) p這mykówki, co da這 zag瘰zczenie 0,2 t/10 km2 (Tab. 1). Rozmieszczenie zaj皻ych terytoriów l璕owych i nieczynnych stanowisk by這 nierównomierne, wi瘯szo嗆 z nich znajdowa豉 si w pó軟ocnej cz窷ci powierzchni badawczej (Ryc. 2A). Obie pary p這mykówki wyprowadzi造 陰cznie 5 m這dych, co da這 2,5 m這dego na par z sukcesem (m/p. z s.) (Tab. 2). Najliczniejszym gatunkiem sowy OPN i jego otuliny by puszczyk, wyst瘼uj帷y w liczbie 22 terytoriów l璕owych oraz zag瘰zczeniu 2,5 t/10 km2 powierzchni (pow.) ogólnej i 12,2 t/10 km2 pow. le郾ej (Tab. 1). Rozmieszczenie jego terytoriów by這 stosunkowo równomierne na ca貫j powierzchni le郾ej, chocia nie stwierdzono 瘸dnego w 鈔odkowo-zachodniej cz窷ci OPN (Ryc. 2B). Z 22 par ptaków a 20 mia這 m這de, w sumie zliczono 50 m這dych, co da這 2,5 m/p. z s. (Tab. 2, Ryc. 3). Stwierdzono tylko 1 terytorium l璕owe pójd嶔i (Ryc. 4A), co da這 zag瘰zczenie 0,1 t/10 km2 (Tab. 1). Podczas sezonu l璕owego w 2008 roku para ptaków mia豉 2 m這de (Tab. 2). Na terenie bada stwierdzono tylko 2 zaj皻e terytoria l璕owe uszatki (Ryc. 4B), a zag瘰zczenie wynios這 0,2 t/10 km2 (Tab. 1). Obie pary ptaków mia造 po 4 m這de, co da這 4,0 m/p. z s. (Tab. 2). Podczas bada na powierzchni badawczej nie stwierdzono puszczyka uralskiego Strix uralensis, co jest zadziwiaj帷e gdy populacja tego gatunku jest aktualnie w trakcie terytorialnej i liczebno軼iowej ekspansji na pó軟ocny zachód.
Uzyskane wyniki wskazuj na to, 瞠 OPN wraz z otulin stwarza atrakcyjne miejsca l璕owe dla pospolitszych gatunków sów, takich jak na przyk豉d puszczyk.


Charakterystyka geobotaniczna siedlisk derkacza Crex crex L.
w zachodniej cz窷ci Kampinoskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Badania nad wybiórczo軼i siedliskow derkacza Crex crex, obejmuj帷e preferencj w stosunku do typu zbiorowiska ro郵innego, wilgotno軼i i zwarcia pokrywy ro郵innej, prowadzone by造 w zachodniej cz窷ci Kampinoskiego Parku Narodowego od po這wy maja do po這wy lipca 2001 roku w okresie, w którym derkacz przyst瘼uje do I i II l璕u. Zdj璚ia fitosocjologiczne wykonywane by造 w punktach, w których stwierdzono aktywne g這sowo samce derkacza. W wyniku przeprowadzonych bada aktywne g這sowo samce stwierdzono w p豉tach 17 zbiorowisk niele郾ych (14 zespoów i 3 zbiorowisk o nieokre郵onej randze syntaksonomicznej). Najwi璚ej zbiorowisk reprezentowa這 klas szuwarów w豉軼iwych i turzycowych Phragmitetea, przy czym wi瘯szo嗆 ptaków by豉 notowana w p豉tach ró積ych zbiorowisk turzycowych – najwi璚ej w zespole turzycy zaostrzonej Caricetum gracilis. Ptaki wyra幡ie preferowa造 zbiorowiska turzycowe – wybiera造 je znacznie cz窷ciej ni wynika這by to z wielko軼i area逝 zajmowanego przez te zbiorowiska. W drugiej po這wie sezonu l璕owego rzadziej wybierane by造 p豉ty 陰k wilgotnych na rzecz zbiorowisk ruderalnych. Wynika to by mo瞠 z faktu, 瞠 pewna cz窷 陰k wilgotnych jest nadal koszona, najcz窷ciej pod koniec czerwca, a wi璚 w czasie przyst瘼owania derkaczy do II l璕u. Na wybór p豉tu nie mia豉 wp造wu jego wilgotno嗆. Zasadniczym kryterium wyboru p豉tu wydaje si by zwarcie pokrywy ro郵innej – mniejsze od zwarcia w p豉tach kontrolnych w warstwie do 30 cm i wyra幡ie wi瘯sze w warstwie powy瞠j 60 cm wysoko軼i. Umo磧iwia ono do嗆 swobodne poruszanie si mi璠zy ro郵inami i jednocze郾ie daje schronienie. Taka struktura przestrzenna wyst瘼uje w zbiorowiskach turzycowych, co wyja郾ia, dlaczego p豉ty w豉郾ie tych zbiorowisk by造 wybierane najcz窷ciej.


Sposoby pozyskiwania 鈍istaków w Tatrach

STRESZCZENIE

安istak Marmota m. latirostris KRATOCHVÍL, 1961, to jedno z najrzadszych zwierz徠 篡j帷ych w Polsce i S這wacji. Ca豉 tatrza雟ka populacja oceniana jest na oko這 1000 osobników. W przesz這軼i mieszka鎍y Podtatrza traktowali 鈍istaka jako gatunek u篡tkowy. Najbardziej poszukiwany by t逝szcz, s逝膨cy w medycynie ludowej jako panaceum. Nadmierne polowania prowadzi造 do wyniszczenia zwierz璚ia. Zapobieg造 temu zdecydowane dzia豉nia ochronne, podj皻e w po這wie XIX wieku, a kontynuowane do obecnych czasów. Stosowano w przesz這軼i ró積e sposoby zdobywania 鈍istaków, a niektóre z nich wykorzystywane s aktualnie przez k逝sowników. Jedn z bardziej skutecznych metod pozyskania by這 polowanie z broni paln. W Tatrach stosowane ju XVII – XVIII wieku. Do pierwotnych metod pozyskania nale瘸這 grzebanie (wykopywanie) 鈍istaków z nor, zwykle w okresie ich hibernacji. Z podziemnych ukry wy豉pywano zwierz皻a przez wykurzanie dymem, pochodz帷ym z zak豉danego ognia u wylotu nor. Prawdziwie barbarzy雟kim sposobem by這 stosowanie 鈍idrów, których u篡wanie nie by這 akceptowane przez prawdziwych my郵iwych poluj帷ych na 鈍istaki. Kolejne niszcz帷e narz璠zie s逝膨ce do 豉pania to 瞠lazne potrzaski. S one stosowane do obecnego czasu. Rzadziej za u篡teczna jest metoda 豉pania 鈍istaków na wnyki oraz polowania z pomoc psów.
Obok ró積ych sposobów pozyskania 鈍istaków w Tatrach nale篡 wspomnie o mo磧iwej kombinacji tych metod. Mog te wyst瘼owa i inne, co wi捫e si ze znaczn inwencj k逝sowników. Ofiara, w tym przypadku 鈍istak, zanim zostanie zdobyta przez naturalnego drapie積ika, uruchamia ró積orodne zachowania obronne. W chwili napa軼i, je郵i nie mo瞠 uj嗆, podejmuje zwykle nierówn walk. W przypadku zastosowania przez cz這wieka, niemal wszystkich metod polowa, mo磧iwo軼i ratowania w豉snego 篡cia przez 鈍istaki s wysoce ograniczone.


Ocena wp造wu zwierzyny p這wej na odnowienia naturalne
w buczynie karpackiej na terenie Tatrza雟kiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

Pomiary prowadzone na Grze鄂ówkach (Dol. Str捫yska) w Tatrza雟kim Parku Narodowym s cz窷ci bada nad dynamik i struktur buczyny karpackiej. Lasy tatrza雟kie zosta造 w przesz這軼i silnie przekszta販one przez cz這wieka. Dzi, blisko 55 lat po utworzeniu parku ulegaj one stopniowemu unaturalnieniu. Niestety nadmierny rozwój Zakopanego u stóp Tatr uniemo磧iwia ssakom kopytnym zimow migracj na tereny po這穎ne ni瞠j, w rezultacie zwierzyna powoduje rozleg貫 uszkodzenia odnowie naturalnych. Tym samym utrudnia powrót niektórym gatunkom drzew na utracone niegdy siedliska. Najbardziej nara穎ne na zgryzanie s wysokie osobniki (podrosty) jod造, jarz瑿iny, jesionu i jaworu. W tej sytuacji najlepiej radzi sobie buk, którego, podobnie jak 鈍ierka, jeleniowate wyra幡ie unikaj. Obserwacje terenowe wskazuj, 瞠 zmiany gatunkowe, jakie zachodz w warstwie nalotu przek豉daj si na struktur gatunkow drzewostanu. Mo積a si zatem spodziewa, 瞠 Regle Zakopia雟kie na kilkadziesi徠 lat zostan zdominowane przez lite buczyny.


NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MIKOBIOTYCZNE

Nowy gatunek ro郵iny naczyniowej
podej廝zon rutolistny Botrychium multifidium (L.) (Ophioglossaceae)
w Bia這wieskim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

Podej廝zon rutolistny Botrychium multifidium jest rzadkim i chronionym gatunkiem w Polsce. Nowe stanowisko tego gatunku znaleziono w 2007 r. w Bia這wieskim Parku Narodowym, blisko wsi Zamosze, w gminie Narewka. Jest to nowy gatunek ro郵iny naczyniowej w BPN.


Nowe stanowisko wyblina jednolistnego Malaxis monophyllos L. SW.
w otulinie rezerwatu „Lipowiec” k. Chrzanowa

STRESZCZENIE

Praca przedstawia obserwacje florystyczne na nowo odkrytym stanowisku wyblina jednolistnego Malaxis monophylos w otulinie rezerwatu Lipowiec ko這 Chrzanowa (woj. 郵御kie). Dla lepszej charakterystyki siedliska storczyka oraz okre郵enia zmian zachodz帷ych w ro郵inno軼i towarzysz帷ej, w miejscu wyst瘼owania wyblina wyznaczono powierzchni obserwacyjn 25 m2, na której co roku w latach 2001 – 2005 liczono egzemplarze storczyka i wykonywano zdj璚ie fitosocjologiczne metod Braun-Blanquet’a. Dodatkowo w 2001 r. pobrano próbki wierzchniej warstwy gleby do oznaczenia pH, zawarto軼i w璕la, azotu i popio逝 surowego. Zaobserwowano zmniejszanie si populacji wyblina – w 2001 r. zliczono 17 osobników, w 2004 r. – 10 osobników, a w 2005 r. – 6 osobników. By這 to najprawdopodobniej spowodowane przeprowadzonymi w 2004 r. czynno軼iami gospodarczymi, polegaj帷ymi na wyci璚iu w otulinie rezerwatu cz窷ci drzewostanu. W鈔ód gatunków towarzysz帷ych dominowa造: poziomka pospolita Fragaria vesca, k這sownica le郾a Brachypodium sylvaticum, przytulia w豉軼iwa Galium verum. Stanowisko wyblina jednolistnego jest ciekawym przyk豉dem problemu ochrony czynnej.


 
  • Polish
  • English
home contact sitemap