bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Bilety online
Bilety online
PKP Intercity

Projekt PL BY
Serce w Puszczy, Puszcza w sercu
Izba Administracji Skarbowej w Bia造mstoku
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj E-mail

„PNRP” 40(1) – 2021 r.

 

Stan poznania 膨dówek (Hymenoptera, Aculeata)
Bolimowskiego Parku Krajobrazowego

STRESZCZENIE

W pracy podano informacje o 38. gatunkach 膨dówek nie wykazywanych dotychczas z terenu Bolimowskiego Parku Krajobrazowego (Chrysididae – 1, Sapygidae – 1, Vespidae – 3, Crabronidae – 33) oraz nowych stanowiskach dla 95. gatunków. Na podstawie danych z pi鄉iennictwa i materiaów niepublikowanych, w BPK wykazano 陰cznie 334 gatunki 膨dówek, co stanowi 30,2% fauny krajowej Aculeata. Do lepiej poznanych rodzin nale膨: Vespidae, Pompilidae, Crabronidae oraz grupa Apiformes.
W zgrupowaniu 膨dówek Parku 62 gatunki (18,5%) maj status zagro穎nych. Najwi瘯szy ich udzia stwierdzono w rodzinach Chrysididae (12 gatunków) i Crabronidae (14). W grupie taksonów zagro穎nych na szczególn uwag zas逝guj trzy gatunki z "Polskiej czerwonej ksi璕i zwierz徠. Bezkr璕owce": Scolia hirta, Tachysphex fulvitarsis i Amegila quadrifasciata. Do innych gatunków o wysokim stopniu zagro瞠nia w Polsce nale膨: Sphecodes marginatus (kategoria EX), Chrysis sexdentata (CR) i Arachnospila wesmaeli (EN).
Dwana軼ie gatunków Aculeata stwierdzonych w BPK, obj皻ych jest ochron gatunkow cz窷ciow. Nale膨 do nich: Formica polyctena, Anthophora plumipes, Bombus hortorum, B. hypnorum, B. lapidarius, B. lucorum, B. pascuorum, B. pratorum, B. ruderarius, B. subterraneus, B. sylvarum i B. terrestris.

 

Fauna bezkr璕owców w ekosystemach wodnych
Rezerwatu Przyrody Bembe雟kie (Orawa, Polska Po逝dniowa)

STRESZCZENIE

Potoki sp造waj帷e z po逝dniowych zboczy masywu Babiej Góry s dop造wami Czarnej Orawy i znajduj si w dorzeczu Dunaju, zlewisku Morza Czarnego. Na tym obszarze, który jest polsk cz窷ci Orawy, utworzono Rezerwat Przyrody Bembe雟kie (Ryc. 1). Rezerwat zosta powo豉ny celem ochrony stanowiska 鈍ierczyny bagiennej z olsz czarn i szar oraz subalpejskich gatunków zio這ro郵owych, a tak瞠 ochrony potoku B瑿e雟kiego, który przep造wa przez rezerwat. Celem bada by這 okre郵enie sk豉du fauny bezkr璕owców wodnych w Rezerwacie Przyrody Bembe雟kie.
Próby zbierano czterokrotnie w latach 2003/2004 w potok B瑿e雟kim (stanowisko 1 i 2), bezimiennym okresowym potoczku (stanowisko 3) i 廝ódle helokrenowym (stanowisko 4). W badanych ekosystemach wodnych stwierdzono 100 taksonów (Tab. 1). Szereg gatunków znalezionych w wodach Rezerwatu Bembe雟kie znajduje si na „Czerwonej Li軼ie Zwierz徠 Gin帷ych i Zagro穎nych w Polsce”. Na szczególn uwag zas逝guje wyst瘼owanie raka szlachetnego (Astacus astacus) (VU nara穎ne) w potoku B瑿e雟kim.
W wodach rezerwatu wyró積iono trzy zespo造 bezkr璕owców (Tab. 2). W potoku B瑿e雟kim dominuj帷 grup by造 Chironomidae, gównie larwy Microtendipes sp. Cz瘰to spotykano larwy Ephemeroptera i Trichoptera. W potoku okresowym nadal dominowa造 Chironomidae, gównie larwy Parametriocnemus stylatus, m這dociane stadia Ephemeroptera, Plecoptera i Trichoptera, oraz ziemnowodne larwy Limoniidae. W 廝ódle holokrenowym dominowa造 Mollusca z rodzaju Pisidium oraz Ostracoda, Oligochaeta - Lumbriculus variegatus i Ephemeroptera - Habroleptoides confusa.
Sk豉d fauny bezkr璕owców w ekosystemach wodnych rezerwatu Bembe雟kie jest znacznie ubo窺zy ni w Babiogórskim Parku Narodowym (Tab. 3). Wynika to z faktu, 瞠 badania w rezerwacie Bembe雟kie prowadzono na ograniczonym obszarze, w oparciu o stadia larwalne, które uniemo磧iwiaj dok豉dn identyfikacj wielu ze znalezionych taksonów. Jednak szereg gatunków stwierdzonych w Potoku B瑿e雟kim nie znaleziono dotychczas ani w wodach Babiogórskiego Parku Narodowego, ani w rzece Orawie i jej dop造wach.
Porównuj帷 zespo造 bezkr璕owców potoku B瑿e雟kiego z zespo豉mi innych potoków karpackich zauwa瘸 si wyra幡 ró積ic. W typowych potokach górskich o szybkim nurcie i dnie kamienistym dominuj taksony pr康olubne (j皻ki Rhithrogena, Baetis gr. alpinus, chru軼iki Rhyacophila, Drusus, muchówki Chironomidae - Orthocladius (Euorthocladius) gr. rivicola, Eukiefferiella minor), które w potoku B瑿e雟kim s spotykane sporadycznie lub ich brak. Dominuj natomiast formy charakterystyczne dla wolno p造n帷ych potoków nizinnych lub podgórskich: (Chironomidae Microtendipes, Polypedilum, j皻ka Habrophlebia lauta, chru軼ik Tinodes waeneri).
W potoku B瑿e雟kim, fauna bezkr璕owców jest charakterystyczna dla czystych wód. Brak jest organizmów typowych dla wód zanieczyszczonych. Równie obecno嗆 raka szlachetnego w tym potoku 鈍iadczy o dobrej jako軼i wód.

 

Herpetofauna Doliny Bobrzy

STRESZCZENIE

Obserwacje prowadzone by造 w latach 2019-2020 na terenie obszaru maj帷ego znaczenie dla Wspólnoty Dolina Bobrzy. Po這穎ny w centralnej cz窷ci województwa 鈍i皻okrzyskiego OZW Dolina Bobrzy utworzony zosta w celu ochrony centralnej cz窷ci doliny rzecznej Bobrzy. Teren jest miejscami podmok造, gdy Bobrzy i jej dop造wom towarzysz liczne zakola, starorzecza, rozlewiska i mokrad豉 z ro郵inno軼i szuwarów, trzcinowisk i torfowisk.
Obserwacjami obj皻o zró積icowane biotopy, w tym 陰ki, lasy i zbiorniki wodne. Badania obj窸y okre郵enie wyst瘼owania herpetofauny oraz ustalenie zagro瞠 i warunków ochrony. Stwierdzono 9 gatunków p豉zów i 5 gatunków gadów na 11 stanowiskach badawczych. Obserwowanymi gatunkami by造: traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Bufotes viridis Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba wodna Pelophylax esculentus L., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., 瘸ba trawna Rana temporaria L., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., jaszczurka 篡worodna Zootoca vivipara Jacquin, padalec zwyczajny Anguis fragilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. (Ryc. 1 i 2, Tab. 1). Najwi瘯szymi zagro瞠niami dla p豉zów i gadów tego obszaru s: wysychanie zbiorników, zanieczyszczenia wód, koszenie 陰k, znaczne za鄉iecenie, podpalenia i eutrofizacja.

 

Zimowanie ptaków
w lasach mieszanych 安i皻okrzyskiego Parku Narodowego

STRESZCZENIE

W sezonie zimowym 2019/2020 wykonano badania jako軼iowo-ilo軼iowe ptaków na sze軼iu transektach liniowych w lasach 安i皻okrzyskiego Parku Narodowego. Odnotowano 32 gatunki. Zag瘰zczenie 鈔ednie wynios這 29,5 os./km, w tym w borach jod這wych 20-23 gatunki (鈔. 24,4-48,7 os./km), a w buczynach 19-20 gatunków (鈔. 17,1-17,3 os./km). Liczebnie dominowa造: mysikrólik Regulus regulus (25,8%, 鈔. 7,5 os./km, maks. 27,5 os./km), sosnówka Periparus ater (20,5%, 鈔. 6,0 os./km, maks. 20,4 os./km), bogatka Parus major (11,8%, 鈔. 3,4 os./km, maks. 12,1 os./km), czy Spinus spinus (11,7%, 鈔. 3,4 os./km, maks. 21,7 os./km) i kowalik Sitta europaea (5,6%, 鈔. 1,6 os./km, maks. 5,8 os./km). Zespó ptaków zimuj帷ych w lasach 同N cechowa si najwy窺z ró積orodno軼i gatunkow spo鈔ód dotychczas zbadanych kompleksów le郾ych na Wy篡nie Ma這polskiej. Wyniki ilo軼iowe by造 natomiast zbli穎ne do uzyskanych w innych naturalnych lasach tego regionu, przy czym na wyró積ienie zas逝guj znaczne zag瘰zczenia dzi璚io豉 bia這grzbietego Dendrocopos leucotos i strzy篡ka Troglodytes troglodytes – gatunków zwi您anych z lasami naturalnymi, zachowanymi dzi瘯i stosowaniu ochrony biernej.

 

NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MYKOBIOTYCZNE

 

Nowe stanowisko Ophioglossum vulgatum L.
na Pogórzu Bukowskim (Karpaty Zachodnie)

STRESZCZENIE

Ophioglossum vulgatum jest gatunkiem coraz rzadszym i zanikaj帷ym w Polsce. Jest przywi您any do zmiennowilgotnych 陰k trz窷licowych ze zwi您ku Molinion caeruleae, które zmniejszaj swoj powierzchni. Ma to zwi您ek z zaniechaniem tradycyjnych sposobów gospodarowania i porzucaniem 陰k, co prowadzi do uruchomienia sukcesji wtórnej. Papro obj皻a jest 軼is陰 ochron gatunkow. Ponadto znalaz豉 si na Polskiej czerwonej li軼ie paprotników i ro郵in kwiatowych z kategori VU (gatunek nara穎ny).
W 2020 r. odkryto nowe stanowisko Ophioglossum vulgatum na Pogórzu Bukowskim. W miejscowo軼i Prusiek (gmina Sanok), w dolinie rzeki Sanoczek ros這 40 osobników, w tym 15 zarodnikuj帷ych. Papro zajmowa豉 niewielk powierzchni oko這 5 m2 na dnie p豉skiej doliny, w obr瑿ie terasy zalewowej. Ros豉 w zbiorowisku 陰kowym, którego ca趾owita powierzchnia wynosi oko這 0,5 ha. W zdj璚iu fitosocjologicznym odnotowano 45 gatunków ro郵in naczyniowych, w tym 3 obj皻e ochron gatunkow (Ophioglossum vulgatum, Colchicum autumnale, Listera ovata). Ze wzgl璠u na dominacj gatunków charakterystycznych dla 陰k 鈍ie篡ch (Arrhenatherum elatius, Geranium pratense, Dactylis glomerata, Heracleum sphondylium) omawiane zbiorowisko zaklasyfikowano do zespo逝 Arrhenatheretum elatioris. Znaczny udzia w strukturze fitocenozy mia造 równie gatunki przywi您ane do 陰k wilgotnych oraz muraw zalewowych. Ich obecno嗆 ma zwi您ek z wilgotnym pod這瞠m oraz okresowymi zalewami wód.
Nowe stanowisko jest zachowane w dobrym stanie, ale zagro瞠niem dla niego jest brak u篡tkowania. 安iadczy o tym bujny rozwój gatunków zio這ro郵owych i ruderalnych. Dalszym etapem sukcesji wtórnej b璠zie wkraczanie gatunków zaro郵owych i le郾ych z po這穎nego w bliskim s御iedztwie 喚gu. Dlatego przetrwanie tej niewielkiej populacji b璠zie uzale積ione od podj璚ia zabiegów ochrony czynnej.

 

Buczowate (Xiphydriidae)
Kampinoskiego Parku Narodowego (Hymenoptera, Symphyta)

STRESZCZENIE

Buczowate (Xiphydryiidae) to ma豉 rodzina ro郵iniarek (Hymenoptera, Symphyta), które rozwijaj si w drewnie drzew li軼iastych. Z Polski wykazano dotychczas 5 gatunków buczowatych. W latach 2015-2019 na obszarze Kampinoskiego Parku Narodowego prowadzono badania nad ro郵iniarkami. Do od這wu owadów stosowano pu豉pki przegrodowe IBL-5 oraz ó速e miski Moericke’go. Z obszaru KPN wykazano 3 gatunki buczowatych: Xiphydria camelus (L.), X. longicollis (Geoffr.) i X. prolongata (Geoffr.).

 

KRONIKA

 

Swoje 篡cie po鈍i璚i bia這wieskim 簑brom
W 40. rocznic 鄉ierci stra積ika-hodowcy Piotra Pilucika

Reintrodukcja i ochrona bobrów w II Rzeczypospolitej
w 鈍ietle artykuów z prasy przyrodniczej i 這wieckiej

STRESZCZENIE

Artyku przedstawia akcj ochrony i introdukcji bobrów w okresie mi璠zywojennym w Polsce na podstawie analizy prasy przyrodniczej i my郵iwskiej. Omówiony zosta historyczny aspekt ochrony tego gatunku zwi您any z dawnymi polsko-litewskimi prawami ochronnymi a tak瞠 mi璠zynarodowy kontekst ochrony i reintrodukcji prowadzonych równolegle do podobnych akcji we Francji, Niemczech, Skandynawii i krajach ba速yckich. Autorzy przeanalizowali tak瞠 ówczesn akcj inwentaryzacji i ochrony 瞠remi wskazuj帷 na bardzo nowoczesny charakter przepisów prawnych (ochrona siedliskowa, wysokie kary zarówno za samo usio這wanie, jak i chwytanie zwierz徠, odszkodowania za szkody i wykup przez pa雟two terenów, na których bobry regularnie tych szkód dokonywa造, propozycje zakazu handlu futrami). Przedstawiona zosta豉 dyskusja na temat wyboru zwierz徠 u篡wanych do reintrodukcji w 鈍ietle historycznej wiedzy o bobrach z Polski, a tak瞠 propozycje tworzenia o鈔odków hodowlanych. W rezultacie II wojny Polska utraci豉 kresy wschodnie, a wraz z nimi wszystkie populacje bobrów. Ogromny wysi貫k polskich przyrodników i administracji zosta praktycznie zapomniany, czemu sprzyja豉 cenzura i propaganda okresu PRL.



 
  • Polish
  • English
home contact sitemap