Strona główna
Zmarł prof. Dr hab. Tomasz Wesołowski Drukuj E-mail
 

1 sierpnia odszedł od nas prof. dr hab. Tomasz Wesołowski - biolog z Uniwersytetu Wrocławskiego, wieloletni badacz Puszczy Białowieskiej. Prof. Wesołowski badał zgrupowania ptaków Białowieskiego Parku Narodowego od 47 lat. „Jest to żywe muzeum ewolucji, gdzie wciąż jeszcze można obserwować organizmy w warunkach, które istniały w lasach europejskich przed ich przekształceniem przez człowieka".

Badania w Białowieskim Parku Narodowym zaczęły się od wyznaczenia powierzchni badawczych w różnych siedliskach leśnych w roku 1975, a następnie rozpoczęcia jednej z najdłuższych na świecie serii ornitologicznych badań ilościowych. Każdej wiosny, cały zespół ornitologów na siedmiu stałych powierzchniach liczył wszystkie ptaki nanosząc je na mapy. W efekcie powstała unikalna, wieloletnia, obszerna baza danych o corocznych zmianach w składzie gatunkowym i liczebności poszczególnych gatunków. Dane są co kilka lat publikowane, ostatnia praca na ten temat ukazała się w 2015 roku (Wesołowski T., Czeszczewik D., Hebda G., Maziarz M., Mitrus C., Rowiński P. 2015. 40 years of breeding bird community dynamics in a primeval temperate forest (Białowieża National Park, Poland). Acta Ornithologica 50: 95-120. ao_altewischer_Layout 1 (uni.wroc.pl)) a wkrótce ukaże się kolejna, podsumowująca już 45-lecie tych badań. Skład zespołu zmieniał się przez te wszystkie lata, ale nikt stażem nie dorównywał Profesorowi Wesołowskiemu. Oprócz monitoringu ptaków każdy z członków zespołu prowadził swoje badania nad poszczególnymi gatunkami i procesami biologicznymi zachodzącymi w lesie, ale pod względem opublikowanych prac naukowych Prof. Wesołowski nie miał sobie równych. Szczególnie bliska Jego sercu była szarytka (sikora uboga), niewielki ptak osiadły gnieżdżący się w lasach liściastych BPN, której poświęcił ponad 30 lat swojego życia. Oprócz niej wraz z zespołem zajmował się wieloma innymi gatunkami ptaków, badał mikrosiedliska związane z dziuplami czy też wpływ drapieżnictwa czy też pasożytów na ptaki. Trudno streścić w kilku zdaniach obfity i różnorodny dorobek Profesora... (tekst: dr hab. Dorota Czeszczewik, prof. Uniwersytetu Przyrodniczo - Humanistycznego w Siedlcach)

Praca z 2015 roku: „40 lat badań dynamiki zgrupowania ptaków lęgowych w lesie pierwotnym strefy umiarkowanej (Białowieski Park Narodowy)" (Wesołowski T., Czeszczewik D., Hebda G., Maziarz M., Mitrus C., Rowiński P.) podsumowuje 40 lat badań awifauny lęgowej w Rezerwacie Ścisłym. Oto wybrane wiadomości pochodzące z tej publikacji, zbierające dane z 40 lat badań w Rezerwacie Ścisłym BPN:

  • Na siedmiu stałych powierzchniach w trzech typach drzewostanów: łęg, grąd, bór, corocznie od 1975 roku prowadzone są w okresie lęgowym ptaków badania metodą kartograficzną i kombinowaną metodą kartograficzną
  • Łącznie na wszystkich powierzchniach stwierdzono w ciągu 40 lat gnieżdżenie się 86 gatunków ptaków
  • Skład gatunkowy zgrupowania ptaków lęgowych w starodrzewach BPN pozostawał niezmienny przez 40 lat (nie zaobserwowano gatunku, który nie gnieździłby się wcześniej w Puszczy Białowieskiej, nie stwierdzono zaniku żadnego z gniazdujących gatunków - ew. możliwe wycofanie się świergotka drzewnego)
  • Najwięcej gatunków gniazdowało w łęgu na skraju lasu (łącznie 78), najmniej w grądach we wnętrzu lasu (50-52 gatunki)
  • Liczba gniazdujących gatunków stwierdzana w kolejnych latach zmniejszała się na powierzchni przy skraju lasu (poprzez zanikanie ostrych krawędzi granicznych las - teren otwarty związane z ekspansją drzew na porzucone pola i łąki), a silnie zwiększała się na powierzchniach w borach (efekt tworzenia się luk w borach na skutek zamierania świerka i ich kolonizacja przez gatunki liściaste)
  • Duża część (40%) gatunków gnieździła się corocznie, a 57% z ich łącznej liczby stwierdzano w ciągu 35 i więcej lat. Gatunki te stanowiły przeciętnie ponad 97% osobników w zgrupowaniu lęgowym
  • Wysoka stałość składu gatunkowego efekt  współoddziaływania  dwóch  czynników:  1)  długotrwałej stabilności  środowisk  leśnych  (pomimo  pewnych zmian na poziomie lokalnym), co stwarzało dogodne  warunki  do  rozrodu  przez  wiele  lat  oraz  2) powtarzalności  kryteriów  wyboru  siedlisk  używanych przez kolejne pokolenia ptaków


 
 
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
 Kompleksowa Ochrona Żubra w Polsce

 

 

Kraina Żubra
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku

Nadleśnictwo Białowieża

Nadleśnictwo Browsk

Nadleśnictwo Hajnówka

Nadleśnictwa Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Białowieska”

  • Polish
  • English
home contact sitemap