PJM
T逝macz migowy online
bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Konferencja IGO 2023
Bilety online
Bilety online
POMOC DLA UKRAINY!
PKP Intercity

Projekt PL BY
Dzika Odyseja
Izba Administracji Skarbowej w Bia造mstoku
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj

„PNRP” 41(3) – 2022 r.

 

D逝gookresowy wp造w renaturyzacji warunków wodnych
na struktur ro郵inno軼i runa
zespoów Ledo-Sphagnetum magellanici i Vaccinio uliginosi-Pinetum
w Roztocza雟kim Parku Narodowym

STRESZCZENIE

W pracy przedstawiono wyniki bada zmian ro郵inno軼i strefy kontaktowej fitocenoz Ledo-Sphagnetum magellanici i Vaccinio uliginosi-Pinetum po przeprowadzonych pod koniec lat 90. zabiegach renaturyzacji stosunków wodnych w po逝dniowej cz窷ci Roztocza雟kiego Parku Narodowego. W badaniach zastosowano metod transektu pasowego. Rezultaty bada obejmuj帷ych 20-letni okres czasu, wskazuj na bardzo korzystny wp造w przeprowadzonych prac renaturalizacyjnych na stan zachowania szaty ro郵innej ekosystemów obszarów podmok造ch – torfowiska wysokiego oraz boru bagiennego. Wynikiem zmian by這 rozprzestrzenianie gatunków torfowiskowych w strefie kontaktowej fitocenoz, przesuni璚ie po這瞠nia ich granic (ekspansja torfowiska kosztem area逝 boru bagiennego). Przeprowadzone zabiegi, maj帷e na celu odtworzenie pierwotnych, naturalnych stosunków hydrologicznych, zahamowa造 post瘼uj帷 sukcesj torfowisk w kierunku borów bagiennych, przy酥ieszon w swoim przebiegu na skutek wcze郾iejszych prac powoduj帷ych odwodnienie tego obszaru.

 

Fauna potoku Kry軼iów (Popradzki Park Krajobrazowy)

STRESZCZENIE

Popradzki Park Krajobrazowy zosta utworzony w celu ochrony walorów przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych Beskidu S康eckiego. i zajmuje powierzchni 53 419 ha z czego oko這 70% powierzchni stanowi lasy. Po這穎ny jest w dorzeczu Popradu i Kamienicy Nawojowskiej, które s prawobrze積ymi dop造wami Dunajca, Do tych rzek dop造wa szereg górskich potoków. Jednym z dop造wów Kamienicy Nawojowskiej jest potok Kry軼iów, który w du瞠j mierze zachowa naturalny charakter. W ca貫j zlewni brak zabudowa, jedynie wzd逝 potoku biegnie droga gruntowa zamkni皻a dla ruchu motorowego i w dolnym biegu wybudowano kilka progów. 毒ód豉 potoku znajduj si na wysoko軼i 962 m i 955 m n.p.m. Nast瘼nie potok p造nie zalesionym w患ozem i wpada do Kamienicy Nawojowskiej na wysoko軼i ok. 540 m n.p.m. D逝go嗆 potoku wynosi 6380 m o 鈔ednim spadku 57‰. Dno potoku, a do uj軼ia pokrywaj g豉zy, kamienie, 篤iry i miejscami wychodnie skalne. Pod wzgl璠em chemicznym wody potoku charakteryzowa造 si bardzo dobrym stanem zarówno pod wzgl璠em natlenienia, przewodno軼i elektrolitycznej jak i zawarto軼i biogenów (Tab. 1). Celem przeprowadzonych bada w potoku Kry軼iów by這 okre郵enie sk豉du jako軼iowego i ilo軼iowego fauny bezkr璕owców wodnych, ryb, p豉zów. Pobór prób przeprowadzono dwukrotnie: 6.07.2010 i 6.09.2010. W ka盥ym terminie pobierano próby bezkr璕owców dennych na 5-ciu stanowiskach wyznaczonych na ró積ych wysoko軼iach: 1 – na wysoko軼i 771 m n.p.m.; 2 – 705 m n.p.m.; 3 – 636 m n.p.m.; 4 – 579 m n.p.m.; 5 – 541 m n.p.m. Od這wy ryb przeprowadzono agregatem plecakowym na 10-ciu odcinkach od uj軼ia (540 m n.p.m.) do wysoko軼i 636 m n.p.m. P豉zy oznaczano bezpo鈔ednio w terenie, notuj帷 ich pozycj i gatunek.
W potoku Kry軼iów od這wiono 3070 osobników bezkr璕owców. Najmniej stwierdzono na stanowisku 1 (512 osobników), najwi璚ej na stanowisku 5 (763 osobniki) (Ryc. 2). Na stanowiskach 2-5 najliczniejsz grup by造 muchówki z rodziny Simuliidae (30-40%) i Chironomidae (15-20%) 陰cznie 50-60% oraz j皻ki (30-40%). Procentowy udzia chru軼ików i widelnic nie przekracza 10% a sk徙oszczetów 2%. Odmiennie przedstawia si udzia procentowy na stanowisku 1. Nadal gówn grup by造 muchówki jednak udzia Simuliidae wynosi tyko 10% podczas gdy Chironomidae 30%. Wzrós te udzia widelnic i sk徙oszczetów (Ryc. 3). W zebranym materiale oznaczono 119 taksonów: 17 taksonów sk徙oszczetów, 15 widelnic, 12 j皻ek, 15 chru軼ików i 9 rodzin muchówek w鈔ód których znaleziono 41 taksonów Chironomidae i 8 Simuliidae (Tab. 2). Na szczególn uwag zas逝guje znalezienie w dolnym biegu potoku raka szlachetnego (Astacus astacus), który jest gatunkiem chronionym oraz nara穎nym (VU). Stwierdzono wyra幡 strefowo嗆 zasiedlenia wzd逝 biegu potoku u poszczególnych grup fauny (Tab. 3).
Porównanie obecnych wyników z wynikami z lat 60-tych XX w. (ZA灣ILICHOWSKA 1968) okaza這 si trudne ze wzgl璠u na du瞠 zmiany jakie zasz造 w ostatnim pó逕ieczu w systematyce owadów wodnych. Niemniej pewne podobie雟twa wida porównuj帷 procentow struktur gównych grup fauny (Ryc. 3). Podobnie jak obecnie dominowa造 w tym czasie larwy z rodzaju Baetis i larwy Cricotopus i Orthocladius (oznaczone wtedy jako Cricotopus ex gr algarum). W potoku Kry軼iów stwierdzono wyst瘼owanie dwóch gatunków ryb: pstr庵a potokowego (Salmo trutta  m. fario Linnaeus 1758) i g這wacza pr璕op貫twego (Cottus poecilopus Heckel, 1837), który jest gatunkiem chronionym (NT – bliski zagro瞠nia). W ca造m potoku od這wiono 65 g這waczy pr璕op貫twych i 75 pstr庵ów potokowych. Zag瘰zczenie ryb w dolnym biegu wynosi這 10 do 15 osobników na 100 metrowym odcinku potoku i mala這 wraz ze wzrostem wysoko軼i. Ostatniego pstr庵a od這wiono na wysoko軼i 636 m n.p.m. (Tab. 4).
W zlewni potoku Kry軼iów stwierdzono obecno嗆 trzech gatunków p豉zów: salamandry plamistej (Salamandra salamandra (Linnaeus, 1758)), kumaka górskiego (Bombina variegata (Linnaeus, 1758)) i 瘸by trawnej (Rana temporaria (Linnaeus, 1758), wszystkie podlegaj ochronie prawnej.
Na podstawie uzyskanych wyników potok Kry軼iów mo積a uzna za cenny przyrodniczo ze wzgl璠u na wysok ró積orodno嗆 biologiczn i wyst瘼owanie w nim gatunków rzadkich i chronionych prawem. Nie wykazano znacz帷ych ró積ic w bogactwie taksonomicznym i liczebno軼i bezkr璕owców pomi璠zy stanowiskami po這穎nymi powy瞠j i poni瞠j zabudowy hydrotechnicznej.

 

Herpetofauna Tarnobrzeskiej Doliny Wis造

STRESZCZENIE

Obserwacje prowadzone by造 w latach 2020-2022 na terenie obszaru maj帷ego znaczenie dla Wspólnoty Tarnobrzeska Dolina Wis造. Teren ten po這穎ny jest na granicy dwóch województw: 鈍i皻okrzyskiego i podkarpackiego. OZW chroni niewielk cz窷 doliny górnej Wis造 w granicach waów wi郵anych. Wi郵e towarzysz bardzo liczne starorzecza, zakola, rozlewiska, zatoki rzeczne, lasy 喚gowe i podmok貫 陰ki. Obserwacjami obj皻o zró積icowane biotopy, w tym zbiorniki wodne, 陰ki, lasy, sady i u篡tki rolne. Badania obj窸y okre郵enie wyst瘼owania herpetofauny oraz ustalenie zagro瞠 i warunków ochrony. Stwierdzono 10 gatunków p豉zów i 3 gatunki gadów na 26 stanowiskach badawczych. Obserwowanymi gatunkami by造: traszka zwyczajna Lissotriton vulgaris L., kumak nizinny Bombina bombina L., ropucha szara Bufo bufo L., ropucha zielona Bufotes viridis Laur., rzekotka drzewna Hyla arborea L., 瘸ba wodna Pelophylax esculentus L., 瘸ba jeziorkowa Pelophylax lessonae Cam., 瘸ba 鄉ieszka Pelophylax ridibundus Pall., 瘸ba moczarowa Rana arvalis Nilss., 瘸ba trawna Rana temporaria L., jaszczurka zwinka Lacerta agilis L., zaskroniec zwyczajny Natrix natrix L. i 禦ija zygzakowata Vipera berus L. (Ryc. 1-3, Tab. 1). Najwi瘯szymi zagro瞠niami dla p豉zów i gadów tego obszaru s: wylewy Wis造, wysychanie zbiorników, zanieczyszczenia wód, zarybianie, koszenie 陰k, za鄉iecenie, podpalenia i eutrofizacja.

 

 

NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MYKOBIOTYCZNE

 

Sk豉d pokarmu piskl徠 puszczyka uralskiego Strix uralensis
na Pogórzu Dynowskim (SE Polska)

STRESZCZENIE

Badania nad sk豉dem pokarmu trzech piskl徠 puszczyka uralskiego Strix uralensis macroura z jednego gniazda, prowadzono w okresie 9-21.05.2021. By這 ono zlokalizowane w centrum województwa podkarpackiego, na Pogórzu Dynowskim (SE Polska), w nietypowym tzn. antropogenicznym 鈔odowisku na granicy miasta Brzozów (Fot. 1). Drzewo gniazdowe sta這 na po逝dniowo-wschodniej granicy otuliny Czarnorzecko-Strzy穎wskiego Parku Krajobrazowego oraz Czarnorzeckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Sk豉d pokarmu okre郵ono na podstawie analizy zawarto軼i wypluwek, szcz徠ek ofiar zebranych tu pod gniazdem oraz wizualnych stwierdze rodziców podczas dostarczania pokarmu. Zidentyfikowano 陰cznie 72 ofiary, nale膨ce gównie do ssaków (76,4% wed逝g liczby), a kolejno do ptaków (19,4%) i owadów (4,2%) (Tab. 1). Stwierdzono 7 gatunków ssaków, 6 ptaków i 1 gatunek owada. Najliczniej 這wion ofiar by nornik bury Microtus agrestis (19,4%), a nast瘼nie mysz le郾a Apodemus flavicollis (16,7%). Ca趾owit skonsumowan biomas oszacowano na 3,25 kg, a szeroko嗆 niszy pokarmowej wynios豉 3,86. ㄠcznie zebrano 16 zrzutek o 鈔ednich wymiarach ‒ d逝go嗆 44 × szeroko嗆 25 mm, które zawiera造 鈔ednio 3,4 ofiary (Tab. 2).
Nornik bury by najwa積iejsz ofiar piskl徠 tej sowy zarówno w Puszczy Niepo這mickiej, jak i na Pogórzu Dynowskim (Tab. 3).

 

 

KRONIKA

 

Z historii daniela w Puszczy Bia這wieskiej

STRESZCZENIE

Daniel zwyczajny, ssak z rodziny jeleniowatych, wywodz帷y si z Azji Mniejszej, w Polsce by introdukowany po raz pierwszy w XIII wieku na Nizinie 奸御kiej. Wysuwane przez niektórych naukowców przypuszczenia, 瞠 wyst瘼owa on w Puszczy Bia這wieskiej w czasach, kiedy tereny te wchodzi造 w sk豉d Wielkiego Ksi瘰twa Litewskiego, s ma這 prawdopodobne, a wr璚z b喚dne. Daniele w Puszczy Bia這wieskiej pojawi造 si na pewno w 1860 roku, przed planowanym na jesie tego roku polowaniem cara Aleksandra II. Sprowadzone 14 sztuk danieli umieszczono w zwierzy鎍u o powierzchni oko這 600 ha. Znajdowa造 si w nim tak瞠 簑bry, 這sie, dziki, wilki, lisy, sarny, borsuki, zaj帷e. W nast瘼nych latach, a do ko鎍a XIX wieku, do bia這wieskiego zwierzy鎍a trafia造 kolejne partie danieli. Pierwsze sztuki zacz皻o wypuszcza na wolno嗆 w 1892 roku, a od 1899 roku wszystkie daniele bytowa造 ju poza zwierzy鎍em. Podczas polowa urz康zanych dla carów, jak te dla arystokracji rosyjskiej czy go軼i dworu carskiego daniele nierzadko stawa造 si trofeum my郵iwskim. Niemniej ich liczba stale ros豉. Na przyk豉d w 1893 roku naliczono ich w Puszczy 90 sztuk, w 1895 – 118, w 1900 – 600, w 1910 – 1402 sztuk (pomimo wyst徙ienia epizootii w庵lika, która do嗆 mocno zredukowa豉 populacje zwierz徠 kopytnych).
W 1914 roku stan danieli wynosi 1488 sztuk. To by豉 maksymalna ilo嗆 w ca貫j historii Puszczy Bia這wieskiej. Na kilka lat przed wybuchem I wojny 鈍iatowej rozpocz皻o redukcj puszcza雟kiej zwierzyny 這wnej, dotyczy豉 ona tak瞠 danieli. Prawdziwy pogrom danielom, jak te ca貫j puszcza雟kiej zwierzynie przynios豉 I wojna 鈍iatowa. Wi瘯szo嗆 廝óde podaje, 瞠 w marcu 1917 roku danieli naliczono tylko 209 sztuk. Trudno natomiast ustali dok豉dn liczb osobników, którym uda這 si prze篡 wojn. Bytowa這 ich prawdopodobnie kilkana軼ie sztuk. Nara穎ne one by造 zarówno na ataki drapie積ików, jak i strza造 k逝sowników. Ostatnie daniele zosta造 rozszarpane przez wilki w 1930 roku na terenie Nadle郾ictwa Zwierzyniec. Daniel ponownie pojawi si w Puszczy 30 lat pó幡iej. W 1960 roku do bia這ruskiej cz窷ci Puszczy przywieziono parti sk豉daj帷 si z 12 sztuk. Wkrótce wszystkie zgin窸y, staj帷 si 逝pem zwierz徠 drapie積ych – wilka i rysia. Nast瘼n parti danieli (5 szt.) Bia這rusini sprowadzili w 1963 roku, ale i one bardzo szybko wygin窸y. W po這wie lat 60. widywano przez krótki okres jedn samic daniela w polskiej cz窷ci Puszczy, na terenie Nadle郾ictwa Bia這wie瘸. W nast瘼nych latach danieli w Puszczy ju nie widziano. I znów nast瘼uje d逝ga przerwa w obecno軼i tego gatunku na tym terenie. Dopiero w 2008 roku do bia這ruskiej cz窷ci Puszczy sprowadzono z Polski pierwsz parti danieli (30 szt.), a nied逝go potem kolejn (53 szt.). Zwierz皻a umieszczono w specjalnej zagrodzie hodowlanej o powierzchni oko這 2000 ha. Hodowla danieli zosta豉 za這穎na gównie z my郵 o ich dalszym rozprowadzaniu po gospodarstwach 這wieckich na terenie ca貫j Bia這rusi i wykorzystaniu 這wieckim w przysz這軼i.

 

Puszcza Bia這wieska w pocz徠kach Drugiej Rzeczypospolitej
w 鈍ietle artykuów z Ech Le郾ych

STRESZCZENIE

„Echa Le郾e” by造 jednym z najwa積iejszych polskich pism le郾ych okresu mi璠zywojennego. Prowadzone przez autorów badania doprowadzi造 do odnalezienia wielu ignorowanych uprzednio informacji dotycz帷ych historii Puszczy Bia這wieskiej w pismach przyrodniczych i le郾ych. Na tym tle „Echa Le郾e” okaza造 si bardzo cennym 廝ód貫m historycznym, zawieraj帷ym informacje nieznane z innych 廝óde. W artykule przeanalizowane zosta造 informacje dotycz帷e pocz徠ków polskiej administracji w Puszczy po I Wojnie 安iatowej, pocz徠ków Bia這wieskiego Parku Narodowego, powrotu wywiezionych przez Rosjan bia這wie瘸n oraz niemieckiego planu rezerwatu przyrody w Puszczy.



 
  • Polish
  • English
home