PJM
T逝macz migowy online
bip biuletyn
informacji publicznej


UNESCO

Konferencja IGO 2023
Bilety online
Bilety online
POMOC DLA UKRAINY!
PKP Intercity

Projekt PL BY
Dzika Odyseja
Izba Administracji Skarbowej w Bia造mstoku
Strona g堯wna arrow Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody
Drukuj

„PNRP” 42(1) – 2023 r.

 

Sk豉d diety p這mykówki Tyto alba w Goni康zu i Wi幡ie na skraju doliny Biebrzy i Narwi

STRESZCZENIE

Zbadano sk豉d diety Tyto alba dwóch stanowiskach znajduj帷ych si na skraju wysoczyzn oraz torfowisk niskich w dolinie Biebrzy i Narwi. Analizowany materia zawiera szcz徠ki kostne 1416 drobnych kr璕owców (Tab. 1): na stanowisku Wizna (249) zebranych w roku 1985 i na stanowisku Goni康z (1167) zebranych w latach 2008-2017. Dieta T. alba na obj皻ych badaniami stanowiskach by豉 wyra幡ie zdominowana przez drobne ssaki (97,2-99,4%). Sowy z這wi造 przedstawicieli 16 gatunków ssaków: 3 ryjówkokszta速ne Soricomorpha, jednego nale膨cego do nietoperzy Chiroptera oraz 12 gryzoni Rodentia. Ryjówkokszta速ne stanowi造 istotny sk豉dnik diety (Wizna – 62,3%, Goni康z – 44,3%), w sk豉d której wchodzi造 zarówno gatunki typowe dla 鈔odowisk podmok造ch (Neomys fodiens, Arvicola amphibius, Microtus oeconomus, Sicista betulina) jak równie te, które byly charakterystyczne dla pól uprawnych (Microtus arvalis, Mus musculus, Apodemus agrarius). Tylko na stanowisku Goni康z sowy z這wi造 nietoperze, reprezentowane przez Eptesicus serotinus. Rzadkie ofiary stanowi造 ptaki i p豉zy (odpowiednio 2,0-7,6% i 0-1,6%). W鈔ód ptaków najcz窷ciej 這wionym gatunkiem by Passer domesticus, którego udzia by wi瘯szy w Wi幡ie (6,4%), ni w Goni康zu (1,4%). Sorex araneus, M. arvalis i M. musculus by造 chwytane cz窷ciej, a M. oeconomus rzadziej w porównaniu do ich udziaów w zgrupowaniach drobnych ssaków na otwartych terenach bagiennych Doliny Biebrzy (Ryc.1). Tereny 這wieckie p這mykówek na obu stanowiskach obejmowa造 mozaik 鈔odowisk, na któr sk豉da造 si torfowiska (w pobli簑 Goni康za znajduj帷e si w Biebrza雟kim Parku Narodowym), pola uprawne i pastwiska, a tak瞠 otoczenie siedzib ludzkich.

 

Chronione gatunki mi璚zaków wodnych w systemie rzeczno-jeziornym Krutyni
(Pojezierze Mazurskie)

STRESZCZENIE

Krutynia jest jedn z wa積iejszych rzek Pojezierza Mazurskiego. Ma 100 km d逝go軼i i przep造wa przez 19 jezior tworz帷 charakterystyczny system rzeczno-jeziorny, typowy dla krajobrazu pojeziernego Polski pó軟ocnej. Stosunkowo dobrze poznanym zespo貫m organizmów w Krutyni s mi璚zaki (Mollusca), których historia bada obejmuje ju ponad 100 lat. Celem pracy by這 zbadanie, jak przedstawia si sytuacja mi璚zaków wodnych znajduj帷ych si pod ochron w warunkach silnej antropopresji systemu rzeczno-jeziornego Krutyni na pocz徠ku XXI wieku. Badania prowadzono w latach 2005-2015 (na wybranych stanowiskach tak瞠 wcze郾iej i pó幡iej) analizuj帷 wyst瘼owanie mi璚zaków we wszystkich jeziorach systemu Krutyni oraz w dziesi璚iu odcinkach rzecznych od 廝óde do uj軼ia. W zebranym materiale stwierdzono wyst瘼owanie pi璚iu chronionych gatunków mi璚zaków. By造 to trzy gatunki ma鹵y z rodziny skójkowatych Unionidae: skójka gruboskorupowa (Unio crassus), szcze簑ja wielka (Anodonta cygnea) i szcze簑ja sp豉szczona (Pseudanodonta complanata) oraz ga貫czka rzeczna (Sphaerium rivicola) i 郵imak zawójka rzeczna (Borysthenia naticina). Najcz窷ciej spotykanym gatunkiem chronionym w systemie Krutyni by豉 A. cygnea, któr notowano w wi瘯szo軼i jezior i prawie w po這wie badanych odcinków rzecznych. Najwy窺ze jej zag瘰zczenie (10 osobn./m2) stwierdzono w jeziorze Zyzdrój Wielki le膨cym w 鈔odku systemu. W rzece (w górnej cz窷ci) maksymalnie notowano 6 osobn./m2. D逝go嗆 najwi瘯szych osobników przekracza豉 10 cm (maksymalnie 11,3 cm). Wiek najstarszych ma鹵y okre郵ono na 9-10 lat. Tylko w odcinkach rzecznych wyst瘼owa豉 U. crassus i S. rivicola. Osi庵a造 one zag瘰zczenia 1-2 osobn./m2. D逝go嗆 znalezionych U. crassus zawiera豉 si w granicach 17-64 mm, a wiek dochodzi do 6 lat. 砰we P. complanata znajdowano tylko w uj軼iowym odcinku Krutyni, cho puste muszle tego gatunku notowano tak瞠 w cz窷ci 鈔odkowej biegu rzeki i w jeziorze Lampasz w górnej cz窷ci systemu. Tylko w jednym jeziorze (Zyzdrój Ma造) stwierdzono obecno嗆 郵imaka B. naticina, ale by造 to jedynie puste muszle. Dawne dane literaturowe, pochodz帷e nawet sprzed 100 lat dowodz, 瞠 sk豉d gatunkowy mi璚zaków systemu Krutyni ca造 czas jest podobny, co 鈍iadczy mo瞠 o utrzymywaniu si tam sta造ch warunków 鈔odowiskowych. Mo積a mie nadziej, 瞠 mimo znacznej presji turystycznej Krutynia pozostanie tak瞠 ostoj dla gatunków chronionych.

 

Wa磬i (Odonata) rezerwatu przyrody „Bagno Pogorzel” (Polska 鈔odkowo-wschodnia)

STRESZCZENIE

Celem pracy by這 okre郵enie sk豉du gatunkowego wa瞠k (Odonata) rezerwatu przyrody "Bagno Pogorzel" (Nizina Po逝dniowopodlaska, Polska 鈔odkowo-wschodnia), obejm uj帷ego m.in. kompleks torfowisk sfagnowych i zbiorników dystroficznych. Badania, oparte na obserwacji imagines oraz zbiorze exuviae „na upatrzonego”, prowadzono w latach 2021-2022.
Wykazano 31 gatunków wa瞠k (41,9% krajowej odonatofauny), z których 23 uznano za autochtoniczne lub prawdopodobnie autochtoniczne. Wi瘯szo嗆 gatunków stanowi造 eurytopy, cho znaczny udzia mia造 tak瞠 tryfobionty i tyrfofile. Do najliczniej reprezentowanych gatunków nale瘸造 Libellula quadrimaculata, Coenagrion pulchellum i C. puella. Wykazano pi耩 gatunków chronionych w kraju: Nehalennia speciosa, Sympecma paedisca, Aeshna subarctica, Leucorrhinia albifrons i L. pectoralis. Oprócz ostatniego, wszystkie zosta造 wykazane z obszaru lokalnego i rzadkiego/do嗆 rzadkiego wyst瘼owania. Najcenniejszym z odnotowanych gatunków jest Nehalennia speciosa ze wzgl璠u na silnie rozerwany zasi璕 oraz reliktowe i do嗆 rzadkie wyst瘼owanie w Polsce. Obserwacje tego gatunku mia造 miejsce w strefie ekotonowej mi璠zy lasem z dominacj Pinus sylvestris a otwartym torfowiskiem lub dystroficznym jeziorem. Sze嗆 stwierdzonych gatunków zalicza si do „parasolowych” dla torfowisk sfagnowych: Nehalennia speciosa, Aeshna subarctica, A. juncea, Leucorrhinia albifrons, L. dubia oraz L. pectoralis.
Wska幡ik jako軼iowy naturalno軼i biocenoz (Wns) uzyska warto嗆 3,65. W kontek軼ie danych literaturowych, jest to warto嗆 co najwy瞠j przeci皻na – mo積a przypuszcza, i naturalno嗆 torfowiska jest zaburzona.
Omawiany rezerwat nale篡 do istotnych w kraju ostoi, w kontek軼ie gatunków wa瞠k „specjalnej troski”. W trakcie bada obserwowano zjawiska zagra瘸j帷e lokalnym populacjom wa瞠k: niektóre formy antropopresji oraz przesychanie torfowiska. Istnieje potrzeba opracowania planu ochrony rezerwatu, uwzgl璠niaj帷ego polityk ochronn wzgl璠em wa瞠k.

 

Flora ro郵in naczyniowych doliny rzeki Liwiec (Mazowsze)

STRESZCZENIE

Badania flory doliny dolnego Liwca przeprowadzono na siedemnasto kilometrowym odcinku rzeki pomi璠zy υchowem i Kamie鎍zykiem (uj軼ie do Bugu). Sporz康zona lista zawiera 544 taksony ro郵in naczyniowych. Znaleziono dziewi耩 gatunków ro郵in chronionych. Dwa gatunki znajduj si pod 軼is陰 ochron: Jovibarba sobolifera oraz Dianthus superbus. Odnaleziono równie stanowiska siedmiu gatunków pod ochron cz窷ciow: Centaurium erythraea, Epipactis helleborine, Helichrysum arenarium, Lycopodium annotinum, Matteuccia struthiopteris, Taxus baccata, Allium angulosum. Na uwag zas逝guje odnalezienie stanowisk gatunków z Czerwonej Listy: Carex umbrosa (NT), Agrostemma githago (NT), Silene tatarica (NT), Gnaphalium luteo-album (NT), Leersia oryzoides (NT), Anthemis cotula (VU), Dianthus superbus (VU), Jovibarba sobolifera (VU), Scutellaria hastifolia (VU), Callitriche verna (DD), Ranunculus serpens ssp. nemorosus (DD), Veronica agrestis (DD). Najcenniejszymi pod wzgl璠em ró積orodno軼i gatunkowej obszarami w dolinie dolnego Liwca s: okolice Pustych ㄠk i Koszelanki (wilgotne gr康y i starorzecza w dawnych korytach anastomozuj帷ej rzeki), Rafa k. Kamie鎍zyka (陰ki zmiennowilgotne w strefie uj軼ia do Bugu), okolice Julina, Loretto i Barchowa (喚gi) i okolice Strachowa (torfowiska w dawnych korytach rzecznych). Przeanalizowano list gatunków pod wzgl璠em cz瘰to軼i wyst瘼owania, pochodzenia geograficzno-historycznego, ró積orodno軼i gatunkowej. Analiza pochodzenia geograficzno-historycznego wykaza豉, 瞠 do grupy gatunków rodzimych nale篡 412 gat. (75,7% flory). Do grupy ro郵in obcego pochodzenia (24,3% flory) nale篡 132 gat., w tym wiele gatunków inwazyjnych. Udzia grup gatunków pod wzgl璠em cz瘰to軼i ich wyst瘼owania przedstawia si nast瘼uj帷o: bardzo rzadko 145 gat. (26,7%), rzadko 49 gat. (9,0%), niezbyt cz瘰to 91 gat. (16,7%), cz瘰to 126 gat. (23,2%), do嗆 pospolicie 48 gat. (8,8%) pospolicie 85 gat. (15,6%). Wyniki porównano z wynikami bada w innych dolinach rzecznych. Dolina dolnego Liwca nie odbiega bardzo sk豉dem gatunkowym i cz瘰to軼i wyst瘼owania ro郵in od podobnych dolin na ni簑 Polski. Udzia form 篡ciowych równie jest typowy dla dolin rzecznych (hemikryptofity 48,8%, terofity -19,9%, nanofanerofity 8,3%, megafanerofity 6,8%, geofity 7,6%, hydrofity 24,4%, chamefity 4,2%). Zaznacza si du篡 udzia gatunków rodzimych, co 鈍iadczy o wysokim stopniu naturalno軼i flory doliny, udzia ten jest te najwi瘯szy w porównaniu do innych analizowanych dolin.

 

 

NOTATKI FLORYSTYCZNE, FAUNISTYCZNE I MYKOBIOTYCZNE

 

Stanowiska kotewki orzecha wodnego Trapa natans L.
na terenie rezerwatu przyrody „Stawy Milickie” w latach 2013-2022

STRESZCZENIE

W Polsce kotewka jest uznana za gatunek rzadki i zagro穎ny wymarciem, którego utrzymanie wymaga czynnej ochrony. Jeszcze do niedawna populacje tego gatunku znajdowano tylko w bezpo鈔ednim s御iedztwie Wis造, Odry i Sanu, a tak瞠 w kotlinach: Sandomierskiej, O鈍i璚imskiej i 奸御kiej. Jednak w ostatnich latach obserwuje si powrót kotewki na historyczne stanowiska oraz stwierdza w zupe軟ie nowych lokalizacjach. Przyk豉dem mo瞠 by rejon Stawów Milickich, gdzie kotewka zacz窸a si pojawia od 2013 roku. W dolinie Baryczy kotewka orzech wodny nigdy wcze郾iej nie by豉 notowana. Opisane wy瞠j stanowiska s jedynymi znanymi na ca造m obszarze Stawów Milickich i wskazuj na niedawne i stopniowe zasiedlanie tutejszych akwenów. Do 2022 r. odnotowano 10 stanowisk tego gatunku, przy czym tylko 3 stanowiska okaza造 si wystarczaj帷o stabilne by gatunek móg tutaj przetrwa – na Stawie Wilczym Ma造m i Mieszko Górny. Monitoring na opisanym terenie nale篡 prowadzi dalej, co pozwoli obserwowa proces rozprzestrzeniania si kotewki w warunkach ekstensywnej gospodarki rybackiej.

 

Mech Amblyodon dealbatus (Meesiaceae) w Tatrza雟kim Parku Narodowym.

STRESZCZENIE

Amblyodon dealbatus (HEDW.) BRUCH et SCHIMP. jest jednym z najrzadszych gatunków mchów we florze Polski, obj皻ym ochron 軼is陰 i zagro穎nym, umieszczonym w kategorii E. Notowany by przede wszystkim z pó軟ocnej i zachodniej cz窷ci kraju, gównie w XIX i pierwszej po這wie XX wieku. W polskiej cz窷ci Karpat znany by tylko z jednego, od dawna niepotwierdzonego stanowiska na Giewoncie w Tatrach. Podczas bada botanicznych prowadzonych w 2022 odnaleziono na terenie Tatr drugie stanowisko tego gatunku. Po這穎ne jest ono na pó軟ocno-zachodnich zboczach Up豉zia雟kiej Kopy, w p豉cie ro郵inno軼i 廝ódliskowej z klasy Montio-Cardaminetea. Praca zawiera opis nowego stanowiska, jego lokalizacj, krótk charakterystyk fizykochemiczn siedliska oraz sk豉d florystyczny zbiorowiska ro郵innego, w którym stwierdzono A. dealbatus.

 

 

KRONIKA

 

真br i Puszcza Bia這wieska w ksi捫ce Leona Zienkowicza Les costumes du peuple polonais

STRESZCZENIE

W 1841 roku ukaza豉 si we Francji i Niemczech ksi捫ka “Les costumes du peuple polonais: suivis d'une description exacte de ses moeurs, de ses usages et de ses habitudes: ouvrage pittoresque”. Praca zawiera ilustracje przedstawiaj帷e mieszka鎍ów Puszczy Bia這wieskiej oraz opis puszczy i 簑bra. Artyku analizuje te informacje w kontek軼ie publikacji polskiej emigracji po upadku Powstania Listopadowego, a tak瞠 popularyzacji wiedzy w tamtej epoce. Przypomniana zosta豉 tak瞠 posta Leona Zienkowicza, pisarza, wydawcy, uczonego i demokratycznego dzia豉cza politycznego. Artyku zawiera polskie t逝maczenie francuskiego orygina逝.



 
  • Polish
  • English
home