Życie żubrów w naturze

W rocznym cyklu życia żubrów w Puszczy Białowieskiej wyróżniamy dwa odmienne okresy. Pierwszy - to okres zimowej koncentracji, trwający przez całą zimę. Drugi - to okres swobodnych wędrówek w sezonie bez pokrywy śnieżnej, który pokrywa się w dużej części z sezonem wegetacyjnym roślinności Puszczy. Żubry wykorzystują wtedy naturalne zasoby pokarmowe i realizują specyficzną dla nich strategię wykorzystania środowiska.

W okresie zimy żubry grupują się wokół miejsc dokarmiania tworząc duże ugrupowania zimowe, liczące od kilkunastu do kilkadziesiąt osobników. Część byków tworzy w tym czasie oddzielne, mniejsze ugrupowania wokół innych miejsc dokarmiania lub wędruje samotnie po całej Puszczy. Na przełomie zimy i wiosny, ugrupowania zimowe stają się mało stabilne i zaczynają się rozpadać na mniejsze grupy, które opuszczają miejsca dokarmiania i rozpoczynają wędrówki po Puszczy w poszukiwaniu naturalnego żeru.

Podstawowymi jednostkami socjalnymi populacji są grupy mieszane i grupy byków. Grupy mieszane utworzone są przez krowy, młodzież 2 - 3 letnią, cielęta i okresowo dorosłe byki. W populacji polskiej średnia wielkość grupy mieszanej wynosi obecnie 13 sztuk, maksymalnie dochodząc do 90 osobników. Większość (ponad 80%) grup mieszanych liczy do 20 żubrów, grupy duże spotykane są rzadko. Jedynie w białoruskiej populacji żubrów od sierpnia do października, na łąkach uprawnych można spotykać duże grupy mieszane, liczące kilkadziesiąt osobników. Grupy samców są znacznie mniejsze, najczęściej spotyka się grupy małe liczące 2-3 osobniki, rzadziej większe, liczące maksymalnie 9-10 osobników. Około 60% samców bytuje samotnie.

Grupy żubrów nie są związkami rodzinnymi, a ich skład i wielkość ulegają częstym zmianom. Część zmian jest sezonowa (urodzenia cieląt, dołączanie byków do grup mieszanych w sezonie rujowym), inne wynikają z łączenia się kilku stad i następnie ich rozpadu, czemu towarzyszy tworzenie nowych układów międzyosobniczych (hierarchicznych). Przewodniczką grupy mieszanej jest na ogół starsza krowa prowadząca cielę.

zubry_bieg
Taki widok na długo pozostaje w pamięci. Fot. J. Walencik