Puszczyk - Puszczykowe wieści

NUMER 9

LATO - JESIEŃ 2004

W lipcu tego roku już po raz szósty odbyło się światowe liczenie bociana białego. Pierwsza tego typu akcja miała miejsce w roku 1876, a od roku 1974 liczenie boćków odbywa się systematycznie co 10 lat. Poprzednie liczenie wykazało, że co czwarty bocian na świecie gniazduje w Polsce, gdyż ponad 40 tys. par tych ptaków stwierdzono w naszym kraju. Na wyniki tegorocznej akcji musimy jeszcze trochę poczekać.

Niestety, nie wszystkie kraje mogą cieszyć się tak dużą liczbą bocianów jak w Polsce, gdyż ich liczebność w Europie Zachodniej zmniejszyła się dramatycznie na skutek zmian dokonanych w środowisku. Barbara Sierota, SP w Kleszczelach Ptaki te czują się bowiem najlepiej wśród łąk i bagien, gdzie mogą znaleźć odpowiedni dla siebie pokarm. Wbrew powszechnej opinii podstawą bocianiego menu nie są żaby. Przeważają w nim drobne ssaki i bezkręgowce (owady, dżdżownice i ślimaki), a także jaszczurki, węże oraz wszelkie inne drobne zwierzęta, które bocian jest w stanie pochwycić swoim długim dziobem.

Bociany najczęściej zakładają swoje gniazda na budynkach oraz słupach linii energetycznych i telefonicznych. Zdarza się, że budują je również na drzewach, ale zawsze w pobliżu siedzib ludzkich. Nic więc dziwnego, że za to przywiązanie do ludzi bociany od zawsze były darzone szacunkiem, a ich gniazda były otaczane opieką. Nie uchroniło to jednak bocianów przed spadkiem ich liczebności, gdyż ptaki te nie tylko muszą mieć zapewnione miejsce na gniazdo, ale również ilość pokarmu wystarczającą do wykarmienia ich samych oraz 2-6 piskląt.

Osuszanie bagien, regulacja rzek i intensyfikacja rolnictwa spowodowały, że bociany zniknęły prawie zupełnie nie tylko z Europy Zachodniej, ale również stały się rzadkie w zachodniej części Polski. Obecnie najwięcej bocianów występuje w północno-wschodniej części naszego kraju. Na szczęście wysiłki podejmowane przez miłośników przyrody w celu ochrony bociana i środowiska jego życia zaczęły przynosić efekty. Podczas liczenia w latach 1994-95 zaobserwowano wszędzie wzrost jego liczebności w porównaniu z latami 80-tymi. Ciągle jednak liczba bocianów w całej Europie Zachodniej jest mniejsza niż liczba bocianów gniazdujących w Polsce.

Bociany białe są niestrudzonymi wędrowcami i corocznie spędzają kilkanaście tygodni na wędrówce pomiędzy miejscami lęgów w Europie, a zimowiskami w Afryce. Patrząc na przylatujące do nas boćki czasami aż trudno uwierzyć, że całkiem niedawno szybowały nad Kenią, Sudanem i Egiptem. Polskie bociany w czasie jesiennej wędrówki kierują się na południowy-wschód, przecinają Bosfor i dalej przez Bliski Wschód lecą do Afryki. Ptaki gniazdujące w Europie Zachodniej (zachodnia część Niemiec, Francja, Hiszpania) przecinają Morze Śródziemne nad Gibraltarem, a potem czeka je niełatwa podróż nad Saharą, aby wreszcie wylądować w środkowej Afryce.

Trasy wędrówek bocianów zostały dosyć dokładnie poznane najpierw dzięki obrączkowaniu, a w ostatnich latach dzięki telemetrii satelitarnej. Technika ta pozwala na śledzenie wędrówek ptaków zaopatrzonych w niewielkie nadajniki zasilane bateriami słonecznymi (nadajnik zakładany bocianowi waży około 35 g). Sygnał nadajnika jest odbierany przez satelitę i przekazywany do obserwatora. Dzięki temu możemy na bieżąco poznawać trasę przelotu bociana, a nawet śledzić jej przebieg w Internecie.