NUMER 6

LATO 2003

Dziupla z punktu widzenia człowieka stanowi wadę drewna, więc większość drzew obarczonych tą wadą w lasach gospodarczych jest przeznaczona do usunięcia. Tymczasem drzewo z dziuplą dla przyrody i prawidłowego funkcjonowania lasu jest niezwykle cenne.

Dziupla jest domem, schronieniem i kołyską dla wielu małych i nieco większych mieszkańców lasów. Jej rola w Puszczy Białowieskiej jest nie do przecenienia.

Dziuple tworzą się w różny sposób. Wykuwają je najczęściej dzięcioły, których w Puszczy mamy aż 9 gatunków, ale także kowaliki i niektóre sikory. Powstają w wyniku działania mrozu, jako głębokie pęknięcie, a także w miejscu po ułamanym konarze lub jako pamiątka po innym niemiłym dla drzewa zdarzeniu. Mogą się tworzyć wreszcie poprzez działanie drobnoustrojów, grzybów i owadów w procesie próchnienia.

W Puszczy Białowieskiej najwięcej dziupli znajduje się w Obszarze Ochrony Ścisłej BPN. W występujących tu starych drzewostanach grądowych może być ich nawet 780szt./10ha. Nie wszystkie mają swego stałego lokatora, ale ich obfitość sprawia, że różnorodność świata mieszkańców dziupli jest tu wyjątkowo duża.

Aż 40 gatunków ptaków składa jaja i wychowuje pisklęta w ich wnętrzu. Również ssaki korzystają z dziupli, jako miejsc rozrodu i wychowywania potomstwa. Czynią tak wiewiórki, koszatki i popielice, kuny leśne, a także niektóre nietoperze.

Jeszcze większa liczba gatunków zwierząt szuka w dziuplach czasowego schronienia. Powszechnie korzystają z takich kryjówek występujące u nas nietoperze, a także wiele ptaków i małych ssaków. Te ostatnie zapadają często w bezpiecznych, osłoniętych od wiatru dziuplach w błogi sen zimowy. Dobrze wszystkim znana wiewiórka zakłada tu swoje zimowe spiżarnie pełne smakowitych nasion i owoców.

Wśród lokatorów dziupli zdarzają się także leśne błonkówki - osy i szerszenie, które zakładają tu swe gniazda. Biada śmiałkowi, który zakłóci spokój tego ukrytego wewnątrz drzewa królestwa. Dawniej człowiek dział w drzewach sztuczne dziuple, zwane barciami, i osadzał tam rodziny pszczele.

Trudno w to uwierzyć, ale są i takie zwierzęta, dla których dziupla to cały świat, jaki znają. Na ich dnie możemy spotkać pierwotniaki, nicienie i larwy owadów, których całe życie przebiega w warstwie próchna, odchodów i martwych szczątków organizmów. Niemniej ci najmniejsi lokatorzy naszej Puszczy są również bardzo ważni w panującej tu skomplikowanej sieci wzajemnych zależności.

Niewiele jest przesady w stwierdzeniu, że dziupla dla zwierząt jest tym, czym dom dla człowieka. Zdarza się, że umieszczamy na drzewach skrzynki lęgowe dla ptaków. Jest to dobry sposób, aby mieć w swym ogródku za sąsiada pięknie śpiewającego szpaka lub pracowitą sikorę. Pomagamy w ten sposób ptakom z naszego najbliższego otoczenia, tym bardziej, że często trudno jest im znaleźć, zwłaszcza w mieście, porządne mieszkanie z prawdziwego zdarzenia. O lokatorów dziupli w Puszczy Białowieskiej musi się zatroszczyć sama Przyroda, bo któż inny byłby w stanie rozwiesić tyle różnorodnych budek lęgowych, aby trafić w gusta wszystkich ich potencjalnych użytkowników. Spróbujmy dać szansę przyrodzie.

ArG

..........................................................

To i owo ...

Wykucie dziupli jest ciężką pracą. Dlatego u dzięciołów zajmuje się tym i samiec i samica. Poświęcają na to od kilkunastu do ponad czterdziestu dni.

Najobszerniejsze dziuple drąży nasz największy dzięcioł - dzięcioł czarny. Ich głębokość wynosi od 37 do 60 cm. Najmniej okazałe zaś kuje dzięciołek - najmniejszy polski gatunek dzięcioła. Głębokość ich waha się od 10 do 18 cm.
Większość dzięciołów rokrocznie wykuwa nowe dziuple. Z zeszłorocznych korzysta zwykle tylko dzięcioł zielony, dzięcioł duży i dzięcioł czarny.

Jeden z występujących u nas gatunków dzięcioła nie wykuwa dziupli. To krętogłów. Jego dziób jest na to zbyt słaby. Jako gniazdo zajmuje budki lęgowe lub dziuple zrobione przez inne gatunki ptaków.

AG

..........................................................

PUSZCZYKOWE

WIEŚCI

* Wakacje z Puszczykiem

* Starzy i nowi przyjaciele "Puszczyka"

* Płazy uratowane

ABC

OBSERWATORA

PRZYRODY

* Po co komu dziupla

* Dalsze wieści z życia roślin lasu

* Dlaczego samce ptaków są piękniejsze

* Sąd nad kornikiem...

Z KUFERKA

BABUNI

LEGENDY,

GAWĘDY,

WIERSZE

* Legendy Lasu Ladzkiego

* Wiersze o przyrodzie

RUSZ GŁOWĄ

* Wakacyjny konkurs

Z GŁOWY MĄDREJ SOWY

PUSZCZYKOWA GALERIA

Napisz do Puszczyka

Księga Gości

Komentarze

Adres redakcji:

Białowieski Park Narodowy

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej

17-230 Białowieża

Park Pałacowy 5

z dopiskiem "PUSZCZYK"

tel. (0 prefix 85) 68 12 756

Powrót do strony

Białowieskiego

Parku Narodowego