NUMER 6

LATO 2003

Czy zastanawialiście się kiedykolwiek nad tym, dlaczego ptaki są tak kolorowe? A czy zwróciliście uwagę na to, że to właśnie samce ptaków są ładniej ubarwione? Jeżeli jeszcze tego nie uczyniliście, to przy najbliższej okazji zajrzyjcie do książki o ptakach i zwróćcie uwagę na różnice między samcami i samicami, szczególnie u małych ptaków śpiewających. Możecie się też przyjrzeć ptakom w czasie wycieczki do parku lub lasu i dostrzeżecie wówczas, że np. samczyk zięby przystrojony jest w kolorowe piórka, natomiast samiczka jest niepozorna, szarozielona. Podobne różnice dostrzeżecie nawet u pospolitego wróbla.

Wśród ptaków jaskrawe ubarwienie samców jest swoistą „reklamą” i ma za zadanie zwrócenie uwagi samic, które decydują o wyborze towarzysza życia. Dzięki kolorowym piórom „panowie” przekazują potencjalnym partnerkom informację, że są zdrowi i silni. Często intensywność ubarwienia ptaka zwiększa się wraz z wiekiem, np. u pospolitej u nas dziwonii stare samce posiadają karminowe głowy i piersi, podczas gdy młode samce są zazwyczaj szarozielone. Samica wybierając jaskrawo ubarwionego partnera ma pewność, że jest on starszy i bardziej doświadczony. Poza tym intensywne kolory świadczą o dobrej kondycji wybranka, gdyż ptaki chore i zapasożycone mają zazwyczaj zniszczone i matowe pióra. Często poza odmiennym niż samice ubarwieniem samce posiadają inne ozdoby, jak np. grzebień u koguta lub korale u indora. Są one również atrybutem zdrowia i dobrej kondycji samca. Szczególnie „panowie” posiadający długie pióra w ogonie, np. pawie lub rajskie ptaki, zdają się mówić do samicy – „Popatrz jaki jestem silny i zdrowy. Nie dałem się złapać drapieżnikom, pomimo tego, że posiadam tak ogromny i kolorowy ogon”.

Czasami zamiast kolorowych piórek „reklamą” ptasich samców jest ich śpiew. Słowik jest szary i niepozorny, ale za to potrafi pięknie i wytrwale śpiewać oznajmiając samicy – „Słuchaj jaki jestem świetny! Potrafię śpiewać całą noc i przekrzyczeć swoich rywali”. Podobną rolę jak ubarwienie i śpiew spełniają powietrzne akrobacje wykonywane przez samce ptaków drapieżnych. Mają one za zadanie przekonanie samicy o sile i zręczności jej potencjalnego partnera, który będzie w stanie wykarmić ją i jej potomstwo.

Czemu jednak „panowie” wkładają tak ogromny wysiłek w utrzymanie jaskrawego ubarwienia, śpiew oraz inne popisy? Odpowiedź jest prosta – po to, aby zostać wybranym przez samicę i przekazać swoje geny potomstwu. Jeżeli weźmie się pod uwagę, że ptaki żyją jedynie kilka, kilkanaście lat, staje się jasne, że każdy sezon lęgowy jest dla nich ważny. Szczególnie dla samic okres rozrodczy jest związany z dużym wysiłkiem, gdyż wtedy składają one jaja, które potem wysiadują, a następnie muszą wykarmić garstkę wiecznie głodnych piskląt. Niestety, nie u wszystkich gatunków samce pomagają w wypełnianiu rodzicielskich obowiązków. Dlatego też „panie” starannie dobierają sobie partnera. Musi on być przede wszystkim zdrowy i silny, gdyż gwarantuje to podobne cechy u jej dzieci. Poza tym w przypadku, kiedy oboje rodzice opiekują się potomstwem, silniejszy i sprawniejszy samiec zapewni lepszy wzrost i rozwój piskląt. Decyzja przy wyborze nie jest łatwa, a czasu jest zazwyczaj niewiele.

Czy bywają jednak sytuacje odwrotne, to znaczy czy samice mogą być piękniejsze od samców? Tak dzieje się u płatkonogów, ptaków żyjących na północy Europy. U płatkonogów wprawdzie samice składają jaja, ale to samce je wysiadują i opiekują się potomstwem. W wyniku takiego odwrócenia ról „panie” rywalizują o względy „panów” i są pięknie ubarwione. Jest to jednak nieliczny wyjątek w świecie ptaków. Jak to wygląda u innych zwierząt, dowiecie się z kolejnego numeru „Puszczyka”.

KZ

PUSZCZYKOWE

WIEŚCI

* Wakacje z Puszczykiem

* Starzy i nowi przyjaciele "Puszczyka"

* Płazy uratowane

ABC

OBSERWATORA

PRZYRODY

* Po co komu dziupla

* Dalsze wieści z życia roślin lasu

* Dlaczego samce ptaków są piękniejsze

* Sąd nad kornikiem...

Z KUFERKA

BABUNI

LEGENDY,

GAWĘDY,

WIERSZE

* Legendy Lasu Ladzkiego

* Wiersze o przyrodzie

RUSZ GŁOWĄ

* Wakacyjny konkurs

Z GŁOWY MĄDREJ SOWY

PUSZCZYKOWA GALERIA

Napisz do Puszczyka

Księga Gości

Komentarze

Adres redakcji:

Białowieski Park Narodowy

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej

17-230 Białowieża

Park Pałacowy 5

z dopiskiem "PUSZCZYK"

tel. (0 prefix 85) 68 12 756

Powrót do strony

Białowieskiego

Parku Narodowego