NUMER 4

JESIEŃ 2002

Minęło już lato - pora roku, której znaczną część spędzacie na odpoczynku. W przyrodzie jest to jednak czas ogromnego zapracowania. Na większości zwierząt spoczywają wówczas ważne obowiązki. Może podczas wakacji udało się Wam podpatrzeć realizację niektórych z nich?

Lato jest okresem obfitości pożywienia dla leśnych zwierząt i większość z nich właśnie w tym czasie wychowuje swoje potomstwo. Duże zwierzęta, takie jak żubry i jelenie, wydają na świat przeważnie jedno, rzadko dwa młode. Mniejsze stworzenia, np. myszy leśne, rodzą od trzech do ośmiu młodych, często dwa a nawet trzy razy w roku. Młode u wszystkich ssaków drapieżnych, gryzoni i owadożernych rodzą się ślepe i wymagają ciągłej opieki rodzicielskiej. W przeciwieństwie do nich cielęta saren i jeleni rodzą się w pełni sprawne, nie są jednak na tyle silne, aby podążać za matką, a tym bardziej uciekać przed drapieżnikami. Dlatego też matki pozostawiają młode w ukryciu i przez pierwsze dni odwiedzają jedynie po to, aby nakarmić je mlekiem. Kiedy młode trochę podrosną, wędrują wraz z matkami i zaczynają korzystać z pokarmu roślinnego.

Jeżeli spotkacie w lesie małą sarenkę lub jelonka nie płoszcie go, a tym bardziej nie zabierajcie do domu, gdyż nie jest to porzucona sierotka. Jego matka na pewno czeka gdzieś w pobliżu. 

Małe dziczki, zwane warchlakami lub pasiakami, już od pierwszych dni życia przemieszczają się wraz z matką. Locha potrafi obronić młode nie tylko przed człowiekiem, lecz również przed wilkiem i rysiem.

Podobnie jak u ssaków, również u ptaków jedne młode są po wykluciu w pełni sprawne (takie ptaki nazywane są zagniazdownikami), a inne pozostają przez długi czas w gnieździe i są karmione przez rodziców (takie ptaki to gniazdowniki). U zagniazdowników samice zaczynają wysiadywanie po złożeniu ostatniego jaja. Dzięki temu wszystkie pisklęta wykluwają się tego samego dnia i natychmiast mogą podążać za matką. Należą do nich młode jarząbki, które nie tylko sprawnie biegają, ale także po kilkunastu dniach potrafią już przelatywać krótkie odcinki. Poza tym pisklęta jarząbków mają ubarwienie ochronne, a kiedy kura podniesie alarm, natychmiast chowają się na ziemi wśród gęstej roślinności i niełatwo je wówczas wypatrzyć. Większość ptaków leśnych jest typowymi gniazdownikami.

Niektóre ptaki mają w ciągu jednego roku dwa lub nawet trzy lęgi, inne mają tylko jeden lęg. Wilgi przylatują do nas w połowie maja, a już w sierpniu zbierają się do odlotu. W tym czasie zdążą zbudować gniazdo wplecione w rozwidlenie gałęzi i wykarmić gromadkę młodych.

W okresie lęgów nawet ptaki roślinożerne karmią swoje młode owadami. Pokarm taki jest bardzo pożywny, dzięki czemu młode szybko rosną i nabierają sił. W tym roku w Puszczy Białowieskiej miał miejsce masowy pojaw piędzika przedzimka. Jest to mały motyl nocny (ćma), którego larwy żywią się liśćmi i pączkami drzew liściastych. Co kilkanaście lat owady te pojawiają się w takich ilościach, że zupełnie ogałacają korony grabów, lip i klonów. Jednak jest to także okres obfitości pokarmu dla ptaków. W tym czasie nawet dzięcioły, które normalnie wykuwają owady spod kory drzew, zbierają z liści drzew gąsienice tych motyli.

W okresie, kiedy pisklęta małych ptaków zaczynają pierwsze loty, w gnieździe krogulca dopiero pojawiają się młode. Ten skrzydlaty drapieżnik specjalizuje się w polowaniu na małe ptaki i okres jego lęgów przypada w momencie, kiedy pojawiają się podloty drozdów, zięb i rudzików, które stanowią podstawę jego pożywienia. Także myszołowy i orliki nie gardzą łatwą zdobyczą, jaką są młode ptaki. W tym samym czasie co pisklęta krogulca pojawiają się też młode u czworonożnych drapieżników – łasic, kun i lisów. Również one korzystają z obfitości pokarmu w postaci młodych gryzoni i ptaków.

Wraz z nadejściem jesieni wszystkie zwierzęta muszą być na tyle duże i silne, aby móc udać się w daleką podróż na południe (mowa o ptakach) lub przetrwać zimowe mrozy. O tym jak sobie radzą w niesprzyjających, zimowych warunkach dowiecie się w następnym wydaniu “Puszczyka”.

KZ

* Wakacje już za nami

* Propozycje „Puszczyka”

PUSZCZYKOWE

WIEŚCI

* Letnie warsztaty przyrodnicze

* Grzyby - cuda i dziwy

ABC

OBSERWATORA

PRZYRODY

* Letnie obowiązki zwierząt

* Dlaczego jesienią opadają liście

* Dziwne mieszkanie

Z KUFERKA

BABUNI

LEGENDY,

GAWĘDY,

WIERSZE

* Przygoda Profesora Karpińskiego  ”Latające wiewiórki”

* Wiersze o jesieni

RUSZ GŁOWĄ

Z GŁOWY MĄDREJ SOWY

PUSZCZYKOWA GALERIA

Konkurs wiedzy o Naszym Parku Narodowym - część II

Napisz do "Puszczyka"

Adres redakcji:

Białowieski Park Narodowy

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej

17-230 Białowieża

Park Pałacowy 5

z dopiskiem "PUSZCZYK"

tel. (0 prefix 85) 68 12 756

Powrót do strony

Białowieskiego

Parku Narodowego