NUMER 4

JESIEŃ 2002

Do zjawisk kojarzonych niewątpliwie z nadchodzącą jesienią należą zmiany w wyglądzie drzew powodowane zrzucaniem liści.

Co sprawia, że drzewa liściaste tracą liście jesienią? Co o tym decyduje, a przede wszystkim, skąd drzewa wiedzą,  że nadchodzi zima i należy czym prędzej pozbyć się liści?

W strefie umiarkowanej, w której mieszkamy, lata bywają upalne, a zimy dość mroźne. Rośliny, które zdecydowały się żyć w takim klimacie, muszą przystosować się do panujących tu warunków. Wiele jest sposobów na przetrwanie tej niesprzyjającej pory roku.

Rośliny jednoroczne  bardzo szybko zakwitają i wykształcają nasiona, które są w stanie przetrwać zimę. Bulwy, cebule lub korzenie roślin kilkuletnich silnie rozrastają się pod ziemią, natomiast część rosnąca nad powierzchnią zamiera. Z nadejściem wiosny z organów ukrytych pod ziemią odradza się nowa roślina.

Drzewa należące do roślin wieloletnich niestety nie mogą “schować” się pod ziemią. Zatem, aby przetrwać niesprzyjający wegetacji okres, a przede wszystkim niedostatek wody uwięzionej w zmarzniętej glebie, “wymyśliły” inne rozwiązanie - właśnie zrzucanie liści. Zrzucając liście drzewo wchodzi w stan spoczynku. Zmniejsza się zapotrzebowanie rośliny na wodę, gdyż liście jej nie wyparowują. W tkankach magazynowane są cukry i tłuszcze, dzięki którym roślina jest odporna na mróz, ustaje fotosynteza.

Jak drzewo dowiaduje się, że właśnie nadchodzi pora na zimowy odpoczynek? Otóż decydują o tym zmiany w długości dnia i nocy. Jesienne “budziki” powodują odpadanie liści, a zegar “wiosenny” mówi roślinom, kiedy należy rozpocząć wypuszczanie zielonych pędów.

Proces odpadania poprzedza starzenie się liści. Jakie zmiany zachodzą wówczas w liściu? Otóż liście zawierają zielony barwnik, chlorofil. Kiedy liść jest koloru intensywnie  zielonego, trudno uwierzyć, że pod zielonym barwnikiem kryją się jeszcze inne, dodatkowe barwniki - żółte ksantofile, pomarańczowe karoteny i czerwone antocyjanidyny. Gdy chlorofil zostanie rozłożony, znika kolor zielony, a ujawniają się niewidoczne dotąd pozostałe barwniki.

Liście przybierają teraz piękne, jesienne barwy. Natomiast substancje odżywcze, takie jak skrobia i tłuszcze, magazynowane w liściach, już wcześniej zostały wycofane do pnia i gałęzi. W ogonku liścia, tuż przy łodydze, tworzy się warstwa odcinania, a teraz wystarczy odrobinę silniejszy podmuch wiatru i .... Drzewo, po ciężkiej pracy w sezonie wegetacyjnym jest już gotowe na zasłużony odpoczynek. Stan ten trwa do czasu nadejścia wiosny. Wówczas cała przyroda budzi się z zimowego odrętwienia i spieszy na powitanie wiosny. Wszystkie żywe organizmy,  również i drzewa rozpoczynają kolejny cykl swego życia.

HS

* Wakacje już za nami

* Propozycje „Puszczyka”

PUSZCZYKOWE

WIEŚCI

* Letnie warsztaty przyrodnicze

* Grzyby - cuda i dziwy

ABC

OBSERWATORA

PRZYRODY

* Letnie obowiązki zwierząt

* Dlaczego jesienią opadają liście

* Dziwne mieszkanie

Z KUFERKA

BABUNI

LEGENDY,

GAWĘDY,

WIERSZE

* Przygoda Profesora Karpińskiego ”Latające wiewiórki”

* Wiersze o jesieni

RUSZ GŁOWĄ

Z GŁOWY MĄDREJ SOWY

PUSZCZYKOWA GALERIA

Konkurs wiedzy o Naszym Parku Narodowym - część II

Napisz do "Puszczyka"

Adres redakcji:

Białowieski Park Narodowy

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej

17-230 Białowieża

Park Pałacowy 5

z dopiskiem "PUSZCZYK"

tel. (0 prefix 85) 68 12 756

Powrót do strony

Białowieskiego

Parku Narodowego