Rośliny, w przeciwieństwie do ptaków, nie mogą na okres zimy odlecieć do ciepłych krajów. W czasie mrozów radzą sobie jednak świetnie na wiele innych sposobów.

Duński uczony Raunkiaer w 1905 r. zaproponował podział roślin na grupy, według ich przystosowania do niekorzystnych warunków życia. W naszej, umiarkowanej strefie klimatycznej jest to zima, zaś w strefie ciepłej i gorącej pora suszy.

Drzewa i krzewy (1) mają gałęzie okryte ochronnym korkiem, niby „płaszczem”, tworzącym na pniach grubą warstwę kory. Pąki liściowe schowane są pod łuskami, jakby w „rękawiczkach”. Drzewa iglaste nie gubią zimą liści. Ich igły, zwane też szpilkami, pokryte są warstwą wosku i kutyny i dlatego są zimotrwałe. Tylko jeden przedstawiciel drzew iglastych – modrzew zrzuca na zimę swe delikatne szpilki.

Do roślin zimotrwałych zaliczamy też niskie krzewinki o zdrewniałych pędach (2).

Duża część roślin zostawia pod ziemią korzenie, a pąki ma umieszczone na pędach, przy powierzchni gleby (3). Pąki chronione są przez żywe i obumarłe liście i „pierzynę” śnieżną.

Kolejna grupa roślin całkowicie traci części nadziemne i zimuje pod postacią bulw, cebul i kłączy, ukrytych w ziemi bądź w wodzie (4). W organach tych od wiosny do jesieni rośliny gromadzą substancje zapasowe. Na wiosnę rozwijają się z nich nowe części nadziemne. Tę grupę roślin moglibyśmy porównać do zwierząt, które gromadzą pod skórą warstwę tłuszczu i zapadają w sen zimowy.

Rośliny, zwane jednorocznymi, co roku, po wytworzeniu nasion, tracą zarówno części nadziemne jak i podziemne. Przeżywają jedynie wytwarzane przez nie nasiona leżakujące w glebie (5), z których wiosną rozwijają się nowe osobniki.

Gdy ziemię przykrywa gruba warstwa śniegu można odnieść wrażenie, że poza „uśpionymi” drzewami reszta roślin zniknęła z krajobrazu. Mam nadzieję, że przytoczone informacje, choć po części wyjaśniają, co tak naprawdę dzieje się z nimi zimą.

JB

Przystosowanie roślin do zimy, rys. Joanna Bober za Falińska 2004, nieco zmienione